Ca sĩ, nhạc sĩ Hoàng Hồng Ngọc: Làm mới nhạc chính luận từ góc nhìn trẻ

+ Bạn bắt đầu viết những ca khúc về Đảng, Tổ quốc từ khi nào?

Năm 2021, trước thềm Đại hội XIII của Đảng, tôi nhận lời đề nghị của nhạc sĩ Hồ Trọng Tấn, lúc đó là Phó Hiệu trưởng trường Đại học Nghệ thuật Quân đội. Anh bảo: "Lâu nay không có nhiều bài mới về Đảng, hay là em viết một bài đi!". Cùng thời điểm, NSƯT Tuấn Ngọc, Phó Trưởng phòng Nghệ thuật của Nhà hát Ca múa nhạc Quân đội, cũng đặt hàng tôi sáng tác một ca khúc về Đảng, xây dựng đất nước để dàn dựng tiết mục mới.

Ban đầu tôi thực sự thấy rất khó, không biết bắt đầu từ đâu, đến khi đọc lại Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh, tôi nhận ra tinh thần hiệu triệu ấy vẫn còn nguyên giá trị. Từ đó, ca khúc "Lời Đảng hiệu triệu trái tim" ra đời. Ca khúc đã giúp tôi có cơ hội đứng trên nhiều sân khấu chính luận lớn trong cả nước. Tôi tự hào vì là một tác giả trẻ có tác phẩm về Đảng mang dấu ấn cá nhân và được cộng đồng đón nhận.

+ Là một nghệ sĩ 9X, sinh ra và lớn lên trong hòa bình, điều gì thôi thúc bạn viết về Đảng và lý tưởng cách mạng?

Tôi may mắn khi được sống và làm việc trong môi trường quân đội. Công việc cho tôi cơ hội đi nhiều nơi, gặp nhiều con người, từ các cựu tù chính trị ở Côn Đảo đến những chiến sĩ trẻ ngày đêm canh giữ Trường Sa hay làm nhiệm vụ quốc tế. Những câu chuyện về sự hy sinh, lý tưởng tuổi trẻ khiến tôi cảm nhận hình ảnh của Đảng không hề xa vời, mà rất gần gũi. Nhìn lịch sử cách mạng qua những con người cụ thể ấy, tôi cảm thấy rất tự hào về đất nước và truyền thống của dân tộc.

Tôi là đảng viên và thường xuyên tham gia các chương trình chính luận nghệ thuật, nên đề tài này với tôi khá quen thuộc. Ca khúc đầu tiên về Đảng giống như việc tháo gỡ một "nút thắt" tâm lý. Khi đã vượt qua, tôi thấy mọi thứ nhẹ nhàng hơn và có thêm động lực để tiếp tục sáng tác.

+ Nhiều người cho rằng nhạc chính luận khó và khô khan. Bạn làm thế nào để các ca khúc của mình vẫn trẻ trung, gần gũi?

Ban đầu tôi cũng có cảm giác sáng tác nhạc chính luận giống như viết một bài nghị luận, rất nghiêm túc và khô khan. Nhưng sau đó tôi nhận ra điều quan trọng là tìm được góc nhìn gần gũi. Tôi ưu tiên ca từ dễ hiểu, dễ nhớ, lựa chọn chất liệu âm nhạc tiệm cận với giới trẻ. Với một số ca khúc, tôi đưa thêm yếu tố dân gian Việt Nam để tạo sự gần gũi, giúp bài hát có thể chạm tới nhiều thế hệ khán giả. Ngoài ra, khi xác định ca khúc sẽ biểu diễn trên sân khấu lớn, tôi luôn hình dung trước không gian trình diễn để tính toán phối khí, nhịp điệu và năng lượng thể hiện. Thông thường, mỗi ca khúc đều có nhiều bản phối khác nhau - trang trọng, sôi động hay trẻ trung - để phù hợp với từng nhóm đối tượng khán giả.

+ Năm 2025, nhiều ca khúc về Đảng, Bác Hồ, quê hương, đất nước lan tỏa mạnh mẽ trên mạng xã hội. Theo bạn, điều này đến từ đâu?

Theo tôi, đó là hiệu ứng 2 chiều. Thời gian gần đây có nhiều chương trình nghệ thuật lớn, từ concert giải trí đến các chương trình chính luận kỷ niệm những ngày lễ trọng đại của đất nước, đã truyền cảm hứng tích cực cho nghệ sĩ, đặc biệt là các tác giả trẻ. Ở chiều ngược lại, thị hiếu của khán giả, nhất là khán giả trẻ, cũng thay đổi rõ rệt. Việc các ca khúc dân gian, cách mạng được lan tỏa mạnh mẽ trên nền tảng số cho thấy người nghe không hề xa cách với dòng nhạc này, nếu được kể bằng ngôn ngữ phù hợp. Những ca khúc chính luận vì thế có đời sống lâu dài, không chỉ gắn với trào lưu ngắn hạn.

+ Là một nghệ sĩ trẻ đang công tác tại Nhà hát Ca múa nhạc Quân đội, bạn nhìn nhận vai trò của thế hệ mình trong việc làm mới nhạc chính luận ra sao?

Trong môi trường quân đội, vai trò của nghệ sĩ - chiến sĩ trên mặt trận văn hóa, tư tưởng được định hướng rất rõ. Với thế hệ trẻ, điều quan trọng là vừa trân trọng kho tàng ca khúc về Đảng, về Bác, về quân đội của các thế hệ đi trước, vừa tìm cách phát huy trong đời sống đương đại.

Làm mới nhạc chính luận luôn là bài toán khó. Nếu giữ khuôn mẫu cũ thì khó chạm tới giới trẻ, nhưng đổi mới thiếu chừng mực lại dễ gây phản ứng. Vì thế, người trẻ phải chấp nhận thử nghiệm, chấp nhận cả khen lẫn chê để tự điều chỉnh.

+ So với các đề tài tình yêu, gia đình vốn gần gũi hơn với phụ nữ, viết nhạc chính luận mang đến cho bạn những thuận lợi và khó khăn nào?

Tôi đã viết khá nhiều ca khúc về tình yêu và phụ nữ, và phải thừa nhận rằng những đề tài ấy dễ hơn rất nhiều. Với nhạc chính luận, thử thách lớn nhất là tìm được giai điệu và ca từ vừa "đắt", vừa gần gũi, dễ chạm tới người nghe ngay từ lần đầu.

Thuận lợi là đề tài này có nguồn chất liệu dồi dào và giàu chiều sâu. Nhưng để khai thác được, người viết phải đọc nhiều, tìm hiểu kỹ để xác định rõ điểm nhấn. Tôi thường dành nhiều thời gian chỉnh sửa và gửi tác phẩm cho các bậc tiền bối góp ý trước khi công bố.

+ Là một nữ nhạc sĩ, bạn có cảm thấy mình mang đến một góc nhìn mềm mại hơn khi viết nhạc cách mạng?

Khi viết nhạc cách mạng, tôi không đặt nặng sự khác biệt giữa nam hay nữ. Điều tôi hướng tới là sự khỏe khoắn, mạnh mẽ nhưng vẫn trong sáng và gần gũi với người nghe. Nếu có sự mềm mại thì tôi nghĩ đó đến từ cách người nghệ sĩ cảm nhận và chuyển hóa cảm xúc vào tác phẩm, chứ không hẳn từ giới tính.

+ Sau những ca khúc đã được công chúng đón nhận, bạn đang ấp ủ điều gì cho chặng đường tiếp theo?

Thời gian tới, tôi muốn thử sức với những đề tài khó hơn, khai thác nhiều hơn về tâm lý nhân vật, về những mảnh đời thầm lặng gắn với lịch sử và lý tưởng. Có thể âm nhạc sẽ không còn thiên về cổ động hay tiết tấu ngợi ca quen thuộc, mà hướng tới chiều sâu cảm xúc, sự lắng đọng và khả năng chạm tới trái tim người nghe. Đó là màu sắc âm nhạc mới mà tôi đang theo đuổi, với hy vọng có thể kể được những câu chuyện rất đời, rất người, nhưng vẫn nằm trong dòng chảy của tình yêu quê hương, đất nước.

+ Bạn có muốn nhắn gửi điều gì tới các bạn trẻ?

Tôi nghĩ nếu chỉ nhắn nhủ bằng lời thì rất dễ trở nên sáo rỗng. Tôi muốn gửi thông điệp của mình thông qua âm nhạc. Nhìn lại 5 năm qua, những ca khúc về Đảng, về Bác, về người lính hay quê hương, đất nước của tôi không phải là "hot trend" nhưng lại có đời sống rất bền, được hát ở trường học, đơn vị quân đội, vùng sâu, vùng xa, hải đảo. Điều đó cho tôi niềm tin rằng nhạc chính luận vẫn đang sống trong cộng đồng và ngày càng được người trẻ đón nhận một cách tự nhiên. Tôi tin rằng thời gian tới sẽ có thêm nhiều tác phẩm mới được kể bằng tiếng nói của người trẻ, góp phần giữ gìn lòng yêu nước và lý tưởng thông qua âm nhạc.

+ Xin cảm ơn bạn!