Các sân bay châu Á siết chặt kiểm tra y tế khi virus Nipah bùng phát tại Ấn Độ
Báo động đỏ virus Nipah tại châu Á
Trước diễn biến phức tạp của đợt bùng phát virus Nipah tại Ấn Độ, hàng loạt quốc gia châu Á đã kích hoạt hệ thống giám sát y tế ở mức cao nhất. Với tỷ lệ tử vong lên tới 75% và hiện chưa có vaccine phòng ngừa, Nipah đang trở thành mối quan ngại y tế toàn cầu trong những ngày đầu năm 2026.
Tâm điểm dịch tại Ấn Độ
Theo báo cáo mới nhất từ bang West Bengal (Tây Bengal, Ấn Độ), dịch virus Nipah đã xuất hiện và có dấu hiệu lây lan trong cộng đồng y tế. Tính đến ngày 27/1/2026, cơ quan chức năng xác nhận có ít nhất 2 ca dương tính tại Barasat, gần thành phố Kolkata. Đáng chú ý, đợt bùng phát này bắt đầu từ một nhóm 5 nhân viên y tế, khiến chính quyền phải khẩn cấp truy vết và cách ly hơn 200 người có lịch sử tiếp xúc gần.
Tiến sĩ Narendra Kumar Arora, Chủ tịch AIIMS Bilaspur, nhận định: "Nipah là loại virus có tỷ lệ tử vong cực cao, dao động từ 40% đến 75%. Hiện tại chúng ta vẫn chưa có vaccine thương mại, các phương pháp điều trị bằng kháng thể đơn dòng (Monoclonal antibodies) vẫn còn rất hạn chế về nguồn cung trên toàn thế giới".
Các sân bay châu Á kích hoạt "chế độ COVID-19"
Trước nguy cơ virus xâm nhập qua đường hàng không, các quốc gia láng giềng đã lập tức phản ứng. Tại Thái Lan, các sân bay lớn như Suvarnabhumi và Phuket đã tái thiết lập các trạm kiểm soát thân nhiệt và sàng lọc triệu chứng đối với hành khách đến từ vùng dịch.
Nepal và Đài Loan (Trung Quốc) cũng không đứng ngoài cuộc. Đài Loan thậm chí đang xem xét đưa Nipah vào nhóm "Bệnh truyền nhiễm nhóm 5" - mức độ nguy hiểm cao nhất, tương đương với các dịch bệnh mới nổi cần kiểm soát nghiêm ngặt. Tại các cửa khẩu, hành khách được yêu cầu khai báo y tế chi tiết và nhận "Thẻ tư vấn sức khỏe" để theo dõi trong vòng 21 ngày - thời gian ủ bệnh tối đa của virus này.
"Sát thủ" thầm lặng từ động vật sang người
Virus Nipah (NiV) không phải là cái tên mới nhưng luôn gây khiếp sợ bởi độc lực của nó. Đây là một loại virus lây truyền từ động vật sang người (zoonotic virus), với vật chủ tự nhiên là loài dơi ăn quả.
Con đường lây nhiễm chính được xác định qua:
Tiếp xúc trực tiếp: Với dịch tiết từ dơi hoặc lợn bị nhiễm bệnh.
Thực phẩm nhiễm bẩn: Ăn các loại trái cây có vết cắn của dơi hoặc uống nhựa cây chà là sống bị dơi nhiễm virus bài tiết vào
Lây truyền từ người sang người: Qua tiếp xúc gần với dịch cơ thể hoặc các giọt bắn đường hô hấp.
Triệu chứng và cách phòng phòng ngừa
Các bác sĩ cảnh báo, triệu chứng của Nipah rất dễ nhầm lẫn với cúm thông thường ở giai đoạn đầu, bao gồm sốt, đau đầu, ho và đau họng. Tuy nhiên, bệnh tiến triển rất nhanh dẫn đến viêm não (encephalitis), gây co giật, hôn mê và tử vong chỉ trong vài ngày.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã liệt Nipah vào danh sách "Mầm bệnh ưu tiên" (Priority pathogen) vì tiềm năng gây đại dịch. Trong bối cảnh chưa có thuốc đặc trị, các chuyên gia khuyến cáo người dân:
Hạn chế du lịch đến các vùng đang có dịch (như bang Kerala và West Bengal của Ấn Độ).
Ăn chín uống sôi: Tuyệt đối không ăn trái cây có dấu hiệu bị động vật gặm nhấm hoặc uống nhựa cây chưa qua chế biến.
Vệ sinh cá nhân: Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và đeo khẩu trang tại nơi công cộng nếu có yếu tố dịch tễ.
Hiện nay, mặc dù nguy cơ lây lan diện rộng đối với khách du lịch thông thường được đánh giá là thấp, nhưng sự chủ động của các quốc gia trong việc thắt chặt kiểm soát tại sân bay là bước đi cần thiết để ngăn chặn một cuộc khủng hoảng y tế mới.
