Cần xem xét xử lý hình sự với hành vi cố ý đưa thực phẩm bẩn vào bữa ăn của trẻ em
Vụ việc gây chấn động dư luận khi công ty Cường Phát tiêu thụ 300 tấn thịt lợn bệnh vào trường học, chợ đầu mối
Mức phạt từ 30 triệu đồng đến 40 triệu đồng theo quy định hiện hành là cần thiết nhưng còn chưa đủ sức răn đe, đặc biệt với hành vi cố ý đưa thực phẩm bẩn, độc hại vào bữa ăn của trẻ em. Trong những trường hợp nghiêm trọng, cần xem xét đến chế tài xử lý hình sự để bảo vệ sức khỏe cộng đồng và tương lai giống nòi.
Chế tài phải căn cứ vào mức độ nguy hại của hành vi
Theo PGS.TS. Lưu Bích Ngọc - Chánh Văn phòng Hội đồng Quốc gia Giáo dục và Phát triển nhân lực, Bộ Giáo dục và Đào tạo; nguyên Viện trưởng Viện Dân số và Các vấn đề xã hội, Đại học Kinh tế Quốc dân - quy định xử phạt từ 30 triệu đồng đến 40 triệu đồng đối với hành vi vi phạm quy định bán chất gây nghiện, thực phẩm không bảo đảm an toàn cho trẻ em tại Nghị định số 98/2026/NĐ-CP về bản chất là mức xử phạt được kế thừa từ Nghị định số 130/2021/NĐ-CP ngày 30/12/2021 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo trợ, trợ giúp xã hội và trẻ em.
Tuy nhiên, nếu chỉ dừng ở xử phạt hành chính thì chưa tương xứng với mức độ nguy hại mà hành vi này gây ra. Đồng thời, mức xử phạt tối đa 40 triệu đồng chưa đủ sức răn đe với các hành vi có tính chất ảnh hưởng lớn.
Bà nhấn mạnh, trẻ em là nhóm đối tượng đặc biệt dễ tổn thương. Việc sử dụng thực phẩm bẩn, thực phẩm chứa chất độc hại trong bữa ăn hằng ngày không chỉ gây ngộ độc cấp tính mà còn âm thầm tích tụ trong cơ thể, để lại hệ lụy lâu dài cho sức khỏe, sự phát triển thể chất và trí tuệ. "Đây là hành vi có thể hủy hoại cả một thế hệ nếu không được ngăn chặn bằng chế tài đủ mạnh", bà Ngọc nói.
Theo PGS.TS. Lưu Bích Ngọc, việc áp dụng hình thức xử phạt cần phải căn cứ cả trên tính chất lỗi, mức độ nghiêm trọng của vụ việc và được hiểu là phạm vi ảnh hưởng, số lượng người bị tác động, mức độ độc hại của thực phẩm và yếu tố cố ý của người vi phạm.
PGS.TS. Lưu Bích Ngọc
Trong những trường hợp vi phạm cố ý, có quy mô lớn, gây hậu quả nghiêm trọng hoặc tiềm ẩn nguy cơ đặc biệt lớn đối với sức khỏe cộng đồng, cơ quan chức năng cần xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự thay vì chỉ xử phạt hành chính.
"Pháp luật đã có đầy đủ công cụ để xử lý nghiêm, vấn đề là phải áp dụng đúng và đủ mức độ. Không thể coi đây chỉ là vi phạm hành chính thông thường khi hậu quả của nó có thể là bệnh tật, thậm chí gây tử vong cho trẻ em", bà Ngọc nhấn mạnh.
Theo bà Bích Ngọc, khi hành vi vi phạm có yếu tố cố ý, biết rõ thực phẩm không an toàn, có nguy cơ lây lan dịch bệnh nhưng vẫn đưa vào chế biến cho trẻ, thì bản chất đã tiệm cận với hành vi gây nguy hiểm cho tính mạng người khác và cần được xem xét dưới góc độ hình sự.
Mức độ nguy hại của thực phẩm bẩn lớn hơn rượu, bia
PGS.TS. Lưu Bích Ngọc cho rằng, mức độ nguy hại của thực phẩm bẩn, thực phẩm chứa độc tố đối với cộng đồng còn nghiêm trọng hơn nhiều so với rượu, bia. Bà dẫn lại kinh nghiệm khi tham gia xây dựng chính sách trong Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia và các quy định xử phạt nghiêm khắc theo Nghị định 100/2019/NĐ-CP.
Theo đó, ngoài mức phạt hành chính rất cao, pháp luật còn nâng khung truy cứu trách nhiệm hình sự nếu người vi phạm gây tai nạn giao thông mà có nồng độ cồn. Cách tiếp cận này, theo bà, cần được áp dụng quyết liệt hơn với hành vi sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm bẩn, thực phẩm bị nhiễm dịch bệnh và phải coi đây là tình tiết tăng nặng.
Mức độ nguy hại của thực phẩm bẩn lớn hơn nhiều so với rượu, bia
"Rượu, bia gây hại khi người sử dụng trực tiếp tiêu thụ và có thể nhận thức được phần nào rủi ro. Nhưng với thực phẩm bẩn, người dân, đặc biệt là trẻ em, hoàn toàn không có khả năng tự bảo vệ mình. Các em ăn hằng ngày, tích lũy độc tố hằng ngày mà không hề hay biết", bà Bích Ngọc phân tích.
Chính vì vậy, theo PGS.TS. Lưu Bích Ngọc, chế tài phải đủ mạnh để tạo sức răn đe thực sự. Không chỉ phạt tiền, mà còn phải đình chỉ hoạt động, tước giấy phép kinh doanh dài hạn, buộc bồi thường thiệt hại dân sự và trong trường hợp nghiêm trọng phải truy cứu trách nhiệm hình sự.
Bà nhấn mạnh, đây không chỉ là câu chuyện quản lý thị trường hay an toàn thực phẩm đơn thuần, mà là vấn đề liên quan trực tiếp đến chất lượng giống nòi, sức khỏe thế hệ tương lai. Nếu không xử lý nghiêm, xã hội sẽ phải trả giá bằng chi phí y tế, gánh nặng bệnh tật và suy giảm chất lượng nguồn nhân lực trong nhiều năm sau, thậm chí lớn hơn là niềm tin của phụ huynh, của người dân.
"Quan điểm của tôi là phải nghiêm trị. Bởi đây là hành vi hủy hoại sức khỏe cộng đồng một cách âm thầm nhưng vô cùng nguy hiểm", PGS.TS. Lưu Bích Ngọc khẳng định.
