Cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá: Từ Top 30, Việt Nam xuống gần chót bảng thế giới sau 11 năm
Lào đã tăng cường diện tích cảnh báo trên bao bì thuốc lá
Trong khi Lào đã áp dụng cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh chiếm 75% diện tích mỗi mặt chính của bao bì thuốc lá, Thái Lan đạt 85% và nhiều nước ASEAN khác cũng áp dụng mức trên 50%, Việt Nam vẫn duy trì mức 50% từ năm 2013.
Cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh trên bao bì thuốc lá là một trong những biện pháp quan trọng được Tổ chức Y tế thế giới (WHO) khuyến nghị nhằm nâng cao nhận thức của người dân về tác hại của thuốc lá, ngăn ngừa việc bắt đầu hút thuốc và khuyến khích người đang hút thuốc từ bỏ thuốc lá.
Nhiều nước ASEAN đã nâng diện tích cảnh báo lên 75-85%
Theo Báo cáo quốc tế về cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá năm 2025 của Hiệp hội Ung thư Canada (Canadian Cancer Society), nhiều quốc gia Đông Nam Á đã áp dụng quy định cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh chiếm diện tích lớn trên bao bì thuốc lá.
Đáng chú ý, Lào đã áp dụng cảnh báo sức khỏe chiếm 75% diện tích cả mặt trước và mặt sau bao bì thuốc lá. Đây là mức cao hơn đáng kể so với quy định 50% hiện hành của Việt Nam. Không chỉ Lào, Singapore, Brunei và Myanmar cũng áp dụng mức 75%, Thái Lan đã quy định cảnh báo sức khỏe chiếm 85% diện tích mỗi mặt chính, trong khi Timor-Leste áp dụng mức 85% ở mặt trước và 100% ở mặt sau, tương đương diện tích cảnh báo trung bình 92,5%. Các nước khác trong khu vực như Malaysia áp dụng mức 65%, Campuchia 55%.
Trong khi đó, Việt Nam, indonesia và Philippines vẫn duy trì mức 50%.
Nhiều nước ASEAN tăng diện tích cảnh báo trên bao thuốc lá
Như vậy, ngay trong khu vực ASEAN, cảnh báo sức khỏe chiếm từ 75% đến 85% diện tích bao bì thuốc lá đã được triển khai tại nhiều quốc gia. Đặc biệt, kinh nghiệm của Lào, quốc gia láng giềng của Việt Nam, cho thấy việc áp dụng diện tích cảnh báo lớn không chỉ được thực hiện tại những nước có thu nhập cao.
Theo báo cáo năm 2025 của Hiệp hội Ung thư Canada, trên thế giới đã có 77 quốc gia và vùng lãnh thổ áp dụng cảnh báo sức khỏe chiếm trung bình ít nhất 65% diện tích hai mặt chính của bao bì thuốc lá.
Trong đó, 25 quốc gia và vùng lãnh thổ áp dụng mức từ 75% trở lên và 11 quốc gia, vùng lãnh thổ đạt từ 85% trở lên.
Những số liệu này cho thấy việc tăng diện tích cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá đã trở thành xu hướng phổ biến trong chính sách kiểm soát thuốc lá trên thế giới, trong đó Đông Nam Á là một trong những khu vực có nhiều quốc gia áp dụng diện tích cảnh báo lớn.
Việt Nam giữ mức cảnh báo 50% suốt hơn 13 năm
Tại Việt Nam, Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá năm 2012 quy định cảnh báo sức khỏe phải chiếm ít nhất 50% diện tích mỗi mặt chính trước và sau của bao, tút, hộp thuốc lá. Việc in cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh trên bao bì thuốc lá được triển khai từ năm 2013, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong công tác truyền thông phòng, chống tác hại của thuốc lá.
Tuy nhiên, sau hơn 13 năm thực hiện Luật, diện tích cảnh báo sức khỏe vẫn giữ nguyên ở mức 50%. Với mức này, năm 2014, Việt Nam từng được xếp thứ 28 trên thế giới về diện tích cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá. Đến năm 2025, vị trí của Việt Nam đã giảm xuống khoảng thứ 95 trong bảng xếp hạng 140 quốc gia.
Đáng chú ý, Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá năm 2012 đã giao Chính phủ quy định cụ thể việc tăng diện tích in cảnh báo sức khỏe phù hợp với từng thời kỳ. Tuy nhiên, trong suốt thời gian thực hiện Luật, diện tích cảnh báo vẫn chưa được điều chỉnh tăng. Thực tiễn này đặt ra yêu cầu hoàn thiện quy định pháp luật trong lần sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, trong đó có đề xuất quy định trực tiếp mức diện tích cảnh báo sức khỏe 85% trên mỗi mặt chính của bao bì thuốc lá. Bên cạnh diện tích cảnh báo, việc cập nhật các mẫu cảnh báo cũng là vấn đề đáng quan tâm. Việt Nam hiện vẫn sử dụng bộ 6 mẫu cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh được đưa vào áp dụng từ năm 2013.
Việt Nam 13 năm nay vẫn giữ nguyên diện tích cảnh báo trên bao thuốc lá
Theo nghiên cứu năm 2019 của Trường Đại học Y tế công cộng, hiệu quả và tác động cảnh báo của cả 6 mẫu đều giảm rõ rệt so với thời điểm bắt đầu triển khai. Việc sử dụng cùng một bộ mẫu cảnh báo trong thời gian dài có thể khiến người tiêu dùng dần quen thuộc với hình ảnh và thông điệp, làm giảm khả năng thu hút sự chú ý của cảnh báo sức khỏe.
Tăng diện tích cảnh báo để bảo vệ sức khỏe cộng đồng
Trong khi đó, nhiều quốc gia đã không chỉ tăng diện tích mà còn cập nhật hình ảnh và nội dung cảnh báo nhằm duy trì hiệu quả truyền tải thông tin. Lào cũng đã cập nhật bộ mẫu cảnh báo sức khỏe trong những năm gần đây. Cảnh báo càng lớn, khả năng truyền tải thông điệp sức khỏe càng hiệu quả.
Có nhiều bằng chứng quốc tế cho thấy diện tích cảnh báo sức khỏe càng lớn thì cảnh báo càng dễ được chú ý, ghi nhớ và phát huy hiệu quả. Cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh có tác động mạnh hơn cảnh báo chỉ bằng chữ, giúp người dân nhận biết rõ hơn những hậu quả của việc sử dụng thuốc lá, đồng thời làm giảm sức hấp dẫn của bao bì sản phẩm.
Một trong những mục tiêu quan trọng nhất của cảnh báo sức khỏe là ngăn ngừa trẻ em và thanh thiếu niên bắt đầu sử dụng thuốc lá. Ở lứa tuổi này, những hình ảnh trực quan về bệnh tật và hậu quả sức khỏe do thuốc lá gây ra có thể giúp các em nhận biết rõ hơn mức độ nguy hiểm của việc hút thuốc, từ đó góp phần ngăn ngừa hành vi thử và bắt đầu sử dụng thuốc lá.
Đặc biệt, khi cảnh báo sức khỏe chiếm phần lớn diện tích bao bì, những hình ảnh và thông điệp về tác hại của thuốc lá sẽ trở nên nổi bật hơn, đồng thời hạn chế không gian sử dụng bao bì như một công cụ quảng bá, thu hút người tiêu dùng. Đối với người đang hút thuốc, bao thuốc lá cũng là một kênh truyền tải thông tin sức khỏe trực tiếp và thường xuyên. Người hút thuốc nhìn thấy bao thuốc nhiều lần mỗi ngày, mỗi khi lấy ra một điếu thuốc để hút. Mỗi lần như vậy là một cơ hội để nhắc lại những nguy cơ đối với sức khỏe, khuyến khích người hút thuốc cân nhắc việc cai thuốc và cung cấp thông tin giúp họ tiếp cận các dịch vụ hỗ trợ cai thuốc.
Trong gói chính sách MPOWER của WHO nhằm hỗ trợ thực thi Công ước khung về kiểm soát thuốc lá, cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh trên bao bì thuốc lá được xác định là một biện pháp quan trọng, có hiệu quả cao và chi phí thực hiện thấp. Đặc biệt, chi phí in cảnh báo trên bao bì thuộc trách nhiệm của các doanh nghiệp sản xuất thuốc lá, giúp thông điệp sức khỏe tiếp cận trực tiếp người sử dụng sản phẩm mà không đòi hỏi ngân sách truyền thông lớn như các chiến dịch quảng bá đại chúng. Đề xuất quy định diện tích cảnh báo 85% ngay trong Luật sửa đổi
Cùng với việc tăng diện tích cảnh báo, nội dung cảnh báo sức khỏe cũng cần được bổ sung và cập nhật thường xuyên. Hiện nay, các mẫu cảnh báo chủ yếu tập trung vào hình ảnh và thông điệp về những bệnh tật, hậu quả sức khỏe do thuốc lá gây ra, trong khi còn thiếu những thông tin thiết thực giúp người hút thuốc tiếp cận dịch vụ hỗ trợ cai thuốc.
Việc bổ sung thông tin về đường dây tư vấn cai thuốc lá miễn phí trên bao bì có thể giúp người hút thuốc biết nơi tìm kiếm sự hỗ trợ khi có nhu cầu cai thuốc. Bên cạnh đó, nội dung cảnh báo cũng cần phản ánh đầy đủ hơn tác hại của việc phơi nhiễm với khói thuốc lá đối với người xung quanh, đặc biệt là trẻ em, phụ nữ mang thai và những người không hút thuốc. Những thông tin này không chỉ giúp nâng cao nhận thức về tác hại của thuốc lá mà còn góp phần khuyến khích hành vi bảo vệ sức khỏe bản thân, gia đình và cộng đồng.
Trong bối cảnh Việt Nam đang sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, đề xuất nâng diện tích cảnh báo sức khỏe lên 85%, đồng thời đổi mới nội dung và hình ảnh cảnh báo, hướng tới mục tiêu tăng cường hiệu quả truyền thông về tác hại của thuốc lá, ngăn ngừa trẻ em và thanh thiếu niên bắt đầu hút thuốc, khuyến khích người đang hút thuốc từ bỏ thuốc lá và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
