"Cánh tay nối dài" của người khuyết tật

Dự án 4D-BONDE do nhóm sinh viên đến từ các trường Đại học Fulbright, Đại học Văn Lang và Đại học Ngoại thương TPHCM phát triển, hướng tới hỗ trợ các tư thế cầm nắm cơ bản của bàn tay.

Sản phẩm được thiết kế nhằm giúp người khuyết tật vận động chi trên dễ dàng thực hiện những hoạt động quen thuộc trong sinh hoạt hằng ngày như ăn uống, cầm nắm đồ vật, học tập hay hỗ trợ nấu ăn, qua đó góp phần nâng cao tính tự chủ trong cuộc sống.

Những thay đổi tưởng chừng nhỏ này lại mang ý nghĩa lớn đối với nhiều người khuyết tật, khi họ có thể giảm sự phụ thuộc vào người thân và chủ động hơn trong sinh hoạt cá nhân.

Thực tế từ trải nghiệm người dùng

Sau khi dự án 4D-BONDE được giới thiệu rộng rãi, nhóm nghiên cứu đã tiếp tục hoàn thiện thiết kế và đưa sản phẩm đến thử nghiệm trong cộng đồng người khuyết tật tại nhiều địa phương.

Chị Huỳnh Hoài An, đại diện dự án, cho biết, trong suốt quá trình phát triển, nhóm liên tục điều chỉnh thiết kế dựa trên phản hồi thực tế từ người dùng. Qua nhiều lần thử nghiệm, phiên bản hiện tại đã tiệm cận mức hoàn thiện tốt hơn so với các mẫu ban đầu. Đến nay, sản phẩm đã được đưa đến hơn 100 người dùng để trải nghiệm và thử nghiệm thực tế.

Không chỉ dừng lại ở một địa phương, bộ khớp đa năng đã được đưa đến thử nghiệm tại nhiều khu vực khác nhau. Trong giai đoạn đầu, sản phẩm được thử nghiệm tại cộng đồng bệnh nhân phong ở Bệnh viện Phong Bến Sắn (TPHCM), đồng thời được trải nghiệm bởi người khuyết tật chi trên tại các địa phương như Long An, Tây Ninh, Bình Dương và TPHCM. Sau đó, dự án tiếp tục mở rộng ra các tỉnh phía Bắc như Nghệ An, Thanh Hóa, Hà Nội...

Theo anh Văn Hoàng Nguyên, Trưởng bộ phận Thiết kế và Sản xuất, phần lớn người dùng đánh giá cao khả năng hỗ trợ của thiết bị trong các sinh hoạt cá nhân. Nhờ các công cụ hỗ trợ riêng lẻ được thiết kế linh hoạt, nhiều người có thể tự thực hiện những việc trước đây phải nhờ người thân giúp đỡ.

"Tuy nhiên, trong quá trình sử dụng thực tế, chúng tôi cũng nhận được những phản hồi rất thẳng thắn. Ví dụ như kích thước của phần khớp nối đôi khi chưa thực sự phù hợp với từng người dùng, hoặc khoảng cách khi thao tác với vật dụng cần được tinh chỉnh để cầm nắm tự nhiên hơn", anh Nguyên chia sẻ.

Những góp ý này trở thành cơ sở quan trọng để nhóm tiếp tục cải tiến sản phẩm. Các điều chỉnh được thực hiện theo hướng giảm trọng lượng thiết bị, tăng độ bền vật liệu và tối ưu thiết kế để người dùng có thể đeo trong thời gian dài mà không gây mỏi hay khó chịu.

Bên cạnh đó, phần khớp nối cũng được thiết kế lại để ôm sát hơn, hạn chế tình trạng hầm bí hoặc đau khi tiếp xúc với da. Nhiều người dùng còn gợi ý nhóm phát triển thêm các đầu nối đa năng để phục vụ những nhu cầu cụ thể trong sinh hoạt hằng ngày như cầm điện thoại, cầm kéo làm vườn hoặc sử dụng trong công việc văn phòng.

Nhờ những cải tiến liên tục, thiết bị đang dần tiến gần hơn tới mục tiêu trở thành một "cánh tay nối dài" thực sự cho người khuyết tật chi trên.

Đến gần hơn với người khuyết tật

Trong quá trình đưa sản phẩm từ ý tưởng đến thực tế, nhóm nghiên cứu cũng phải đối mặt với không ít khó khăn. Một trong những thách thức lớn trong giai đoạn đầu là việc in mẫu và thử nghiệm thiết kế tốn nhiều thời gian.

Bên cạnh đó, việc quản lý kinh phí chưa hợp lý từng khiến dự án bị gián đoạn trong một khoảng thời gian. Sau khi rà soát lại quy trình làm việc và phân bổ lại nguồn lực, nhóm đã dần ổn định hoạt động nghiên cứu, đồng thời tiếp tục cải tiến sản phẩm dựa trên phản hồi từ người dùng.

Một thách thức khác đến từ cách truyền thông về thiết bị hỗ trợ cho người khuyết tật. Theo nhóm nghiên cứu, đôi khi những câu chuyện truyền thông quá mạnh mẽ lại vô tình tạo nên kỳ vọng không thực tế.

Nhiều người khuyết tật đặt toàn bộ hy vọng vào các thiết bị hỗ trợ với suy nghĩ rằng chỉ cần có một "cánh tay giả" là có thể quay lại cuộc sống như trước. Trong khi đó, thực tế cho thấy không phải thiết bị nào cũng phù hợp với tất cả người dùng.

Thậm chí, có những trường hợp người khuyết tật phải bỏ ra số tiền rất lớn để mua các thiết bị đắt tiền nhưng hiệu quả không như mong đợi. Điều này không chỉ gây lãng phí mà còn khiến họ thêm thất vọng.

Chính vì vậy, nhóm nghiên cứu lựa chọn cách tiếp cận khác: Đưa sản phẩm trực tiếp đến cộng đồng để người dùng trải nghiệm, sau đó lắng nghe phản hồi thực tế từ họ. Những trải nghiệm này giúp quá trình phát triển sản phẩm trở nên chân thực và gần gũi hơn.

Không dừng lại ở bộ khớp hỗ trợ chi trên, nhóm cũng đang xây dựng một hệ sinh thái các công cụ hỗ trợ đi kèm nhằm mở rộng khả năng ứng dụng của thiết bị trong nhiều hoạt động sinh hoạt hằng ngày.

Các bộ công cụ đang được nghiên cứu bao gồm: Hỗ trợ nấu ăn, ăn uống, vệ sinh cá nhân, làm vườn, vận động thể thao, sáng tạo nghệ thuật và sửa chữa kỹ thuật. Những công cụ này được thiết kế để gắn vào bộ khớp, giúp người dùng linh hoạt hơn trong nhiều tình huống khác nhau.

Ngoài ra, nhóm cũng đang phát triển thêm một số thiết bị hỗ trợ cho người khiếm thị, như thiết bị định vị và cảnh báo va chạm giúp nhận biết chướng ngại vật khi di chuyển hoặc thiết bị có khả năng mô tả không gian xung quanh, nhận diện màu sắc và vật thể trong môi trường.

Những hướng nghiên cứu này cho thấy nỗ lực của nhóm trong việc mở rộng phạm vi ứng dụng của công nghệ trợ giúp, nhằm mang lại nhiều cơ hội hòa nhập hơn cho người khuyết tật.