Chiến sự Trung Đông: 35 triệu lao động di cư lo mất sinh kế

Mắc kẹt trong nguy hiểm

Mary Ann De Vera (32 tuổi), một người Philippines làm nghề chăm sóc người già, đã trở thành nạn nhân đầu tiên của cuộc xung đột ở Israel. Cô đã thiệt mạng ở Tel Aviv (Israel) sau khi bị trúng mảnh đạn khi đang đưa chủ nhà là một người phụ nữ lớn tuổi đến nơi trú ẩn. Chủ nhà của cô đã sống sót. Còn bà Daffodils Guevarra (người Philippines), người làm bác sĩ đa khoa gần 20 năm ở Dubai (Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất), đã rất sợ hãi. Bà Guevarra nhớ lại những ngày đầu tiên của cuộc chiến, bà phải ở trong nhà và tránh xa cửa sổ. Tuy nhiên, bà vẫn có thể nghe thấy tiếng máy bay không người lái lượn trên đầu. Bà rất lo lắng vì không biết cuộc chiến sẽ kéo dài bao lâu. Mặc dù là công dân Philippines, việc trở về quê hương của bà không dễ dàng.

Đây là thực tế đối với hàng triệu lao động nhập cư trên khắp Trung Đông và vùng Vịnh. Một số người như Guevarra làm những công việc đòi hỏi kỹ năng cao, đóng góp cho nước sở tại nhưng phần lớn không được chú ý.

Sau hơn 20 ngày Iran tiến hành chiến dịch trả đũa Mỹ và Israel bằng máy bay không người lái và tên lửa chống lại các quốc gia vùng Vịnh, khoảng 35 triệu lao động nhập cư từ Nam Á, Đông Nam Á và châu Phi, những người làm việc tại các công trường xây dựng, bệnh viện, tuyến đường giao hàng và các hộ gia đình trong vùng Vịnh đang bị ảnh hưởng nặng nề.

Theo báo cáo của Liên minh vì Công lý Lao động cho người di cư ở vùng Vịnh, ít nhất 8 trong số 14 thường dân thiệt mạng trên khắp các quốc gia thuộc Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh kể từ ngày 28/2 đã được xác định là công dân nước ngoài đến từ Pakistan, Bangladesh, Nepal và Ấn Độ. Khoảng 70 công nhân đến từ ít nhất 15 quốc gia đã bị thương. Những người thiệt mạng không phải là binh lính, nhà ngoại giao hay giám đốc điều hành. Họ là dân thường: Tài xế giao nước, người rửa xe, thợ đóng tàu và y tá. Hàng ngày họ phải làm việc ngoài trời, tiếp xúc với những mối nguy hiểm và không thể tìm nơi trú ẩn khi máy bay không người lái và mảnh vỡ từ tên lửa của Iran rơi xuống.

Trong khi những người nước ngoài giàu có và những người có hai hộ chiếu đã đặt vé máy bay rời khỏi khu vực thì hàng triệu công nhân lương thấp vẫn bị mắc kẹt. Khung pháp lý bảo lãnh Kafala đã ràng buộc nơi cư trú và việc làm của người lao động với một chủ lao động, hạn chế quyền tự do di chuyển của họ ngay cả trong thời bình. Trong thời chiến, nó đã trở thành một cái "lồng giam". Những người công nhân đã phải vay hàng nghìn USD để trả cho các công ty môi giới tuyển dụng giờ không thể bỏ việc vì cả gia đình họ ở quê nhà đang trông chờ vào họ.

Nhiều lao động nhập cư ở Trung Đông đảm nhiệm những công việc có thu nhập thấp và thường thiếu sự bảo vệ đầy đủ. Trong các cuộc xung đột trước đây, một số lao động nhập cư bị chủ lao động bỏ rơi, thường không được trả lương hoặc không có giấy tờ đi lại. Các tổ chức quốc tế yêu cầu bãi bỏ Khung pháp lý bảo lãnh Kafala và bảo vệ khẩn cấp lao động nhập cư.

Liên minh vì Công lý Lao động cho người di cư ở vùng Vịnh yêu cầu các nước ngừng bắn ngay lập tức, tuân thủ đầy đủ Luật nhân đạo quốc tế; giúp lao động di cư tiếp cận bình đẳng nơi trú ẩn khẩn cấp, hệ thống cảnh báo sớm và hỗ trợ đa ngôn ngữ bất kể quốc tịch nào. Việc hồi hương an toàn được phối hợp, đảm bảo người sử dụng lao động không thể giữ lại giấy tờ hoặc tiền lương; bãi bỏ vĩnh viễn hệ thống Kafala, bao gồm cả thị thực ràng buộc và yêu cầu giấy phép xuất cảnh. Liên minh này đặc biệt cảnh báo về người lao động giúp việc nhà. Đây là một trong những bộ phận ít được chú ý nhất của lực lượng lao động di cư. Người lao động giúp việc nhà chủ yếu là phụ nữ làm việc trong các hộ gia đình, có khả năng di chuyển ít hơn cả công nhân xây dựng. Họ thường sống cùng với chủ nhà, có thể không có quyền sử dụng hộ chiếu một cách độc lập và bị loại trừ khỏi các biện pháp bảo vệ của luật lao động ở một số quốc gia vùng Vịnh. Trong một cuộc tấn công bằng tên lửa hoặc máy bay không người lái, khả năng tiếp cận nơi trú ẩn của họ hoàn toàn phụ thuộc vào quyết định của chủ nhà.

Điều gì xảy ra với 130 tỷ USD kiều hối hàng năm từ vùng vịnh?

Chiến tranh làm gián đoạn việc làm ở vùng Vịnh, tạo ra những chấn động trong nền kinh tế châu Á vốn phụ thuộc vào thu nhập từ kiều hối và nhập khẩu năng lượng từ vùng Vịnh. Nhiều quốc gia châu Á đã thực hiện các biện pháp kinh tế khẩn cấp để đối phó với sự tăng vọt của giá dầu và gián đoạn nguồn cung do cuộc phong tỏa eo biển Hormuz gây ra. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế, khoảng 80% lượng dầu nhập khẩu của châu Á đi qua eo biển Hormuz.

Bên cạnh đó, những lao động di cư đang làm việc tại Trung Đông cũng đứng trước nguy cơ mất việc nếu xung đột kéo dài. Nếu thu nhập của lao động bị ảnh hưởng, không chỉ đời sống của các gia đình mà cả nền kinh tế quốc gia cũng sẽ chịu tác động. Công ty nghiên cứu kinh tế vĩ mô Capital Economics (Anh) đã cảnh báo trong một phân tích tháng 3/2026 rằng, nếu các nền kinh tế vùng Vịnh tiếp tục bị tấn công và việc phong tỏa eo biển Hormuz kéo dài, kênh kiều hối sẽ truyền trực tiếp nỗi đau của vùng Vịnh sang các nền kinh tế Nam Á và Đông Nam Á. Các nhà nghiên cứu của công ty viết: "Khi các nhà tuyển dụng vùng Vịnh đóng băng việc tuyển dụng, khi các hợp đồng xây dựng bị đình trệ, khi công nhân bị mắc kẹt tại các sân bay đóng cửa, dòng kiều hối không dừng lại ngay lập tức. Trước tiên nó chậm lại và sau đó, đối với nhiều gia đình, nó dừng lại. 13 triệu lao động nước ngoài tại Arab Saudi đối mặt với nguy cơ cao nhất". Theo dữ liệu của Ngân hàng Thế giới, ước tính lao động nhập cư tại các nước vùng Vịnh gửi về nước 130 tỷ USD mỗi năm. Khi lượng kiều hối từ vùng Vịnh giảm 10%, sẽ đẩy 3-5 triệu người ở Nam Á xuống dưới mức nghèo khổ. Mỗi sự gián đoạn trong việc làm ở vùng Vịnh đều gây ra những ảnh hưởng tới nền kinh tế Bangladesh, Philippines, nơi thu nhập từ kiều hối chiếm một phần quan trọng trong ngân sách hộ gia đình và cán cân vãng lai quốc gia. Ấn Độ chịu ảnh hưởng lớn nhất.

Khoảng 9,1 triệu công dân Ấn Độ làm việc tại các nước vùng Vịnh và gửi về nước ước tính 50 tỷ USD mỗi năm. Mỗi người lao động hỗ trợ trung bình từ 4 đến 5 người ở Ấn Độ, có nghĩa là 40- 50 triệu người Ấn Độ phụ thuộc trực tiếp vào thu nhập từ việc làm ở vùng Vịnh. Còn Bangladesh đã nhận được tổng cộng 30,32 tỷ USD kiều hối trong năm tài chính 2024-2025, mức cao nhất trong lịch sử nước này. Ước tính có khoảng 2,12 triệu lao động Bangladesh đang làm việc tại Arab Saudi.