Chồng mất, nhà chồng giữ giấy tờ đất: Người vợ có quyền gì?

Bạn đọc hỏi: Chồng tôi qua đời, gia đình chồng giữ giấy tờ đất và không cho mẹ con tôi tiếp tục canh tác. Mảnh đất trước đây đứng tên chồng tôi. Tôi có quyền yêu cầu trả lại giấy tờ, tiếp tục sử dụng đất và hưởng phần tài sản chồng để lại không?

Trả lời:

Việc giấy chứng nhận quyền sử dụng đất chỉ đứng tên người chồng không đồng nghĩa người vợ đương nhiên không có quyền lợi đối với thửa đất. Quyền của chị được xác định trên cơ sở nguồn gốc đất, thời điểm hình thành tài sản và quy định về tài sản chung, tài sản riêng của vợ chồng.

Theo Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, tài sản do vợ chồng tạo ra, thu nhập từ lao động, hoạt động sản xuất, kinh doanh và các khoản thu nhập hợp pháp khác trong thời kỳ hôn nhân về nguyên tắc là tài sản chung, trừ trường hợp pháp luật quy định là tài sản riêng. 

Sẽ có 2 trường hợp xảy ra. Nếu thửa đất được tạo lập trong thời ký hôn nhân thì đây là tài sản chung của vợ chồng chị. Khi đó chị đương nhiên có quyền sử dụng 50% thừa đất. 50% còn lại sẽ được xác nhận là di sản của chồng chị và sẽ được chia theo pháp luật nếu chồng chị không để lại di chúc. 

Theo Điều 651 Bộ luật Dân sự năm 2015, hàng thừa kế thứ nhất gồm vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ và con nuôi của người chết. Nếu chồng không để lại di chúc, những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất được hưởng phần di sản bằng nhau theo quy định. Lúc này chị sẽ có quyền sử dụng 50% diện tích đất cộng với phần di sản thừa kế được chia. 

Trường hợp thứ hai, nếu quyền sử dụng đất là tài sản riêng của chồng, chị và con chị vẫn có thể được hưởng thừa kế. Nguyên tắc chia thừa kế cũng căn cứ vào Điều 651 Bộ luật Dân sự năm 2015. 

Để bảo vệ quyền lợi, chị nên tập hợp giấy đăng ký kết hôn, giấy chứng tử, giấy khai sinh của các con, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và giấy tờ thể hiện nguồn gốc đất, quá trình quản lý, sử dụng... Nếu gia đình chồng không hợp tác, chị có thể đề nghị UBND cấp xã nơi có đất hướng dẫn, hòa giải tranh chấp theo quy định. Trường hợp không giải quyết được, chị có thể khởi kiện tại Tòa án có thẩm quyền để yêu cầu xác định quyền sử dụng đất và quyền thừa kế.

Việc gia đình chồng đang giữ giấy tờ đất không tự nó quyết định ai có quyền sử dụng đất. Nếu có tranh chấp, quyền của các bên phải được xác định theo hồ sơ và quy định pháp luật, không chỉ dựa vào việc ai đang nắm giữ giấy chứng nhận.

Căn cứ pháp lý: Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014; Bộ luật Dân sự năm 2015; Luật Đất đai năm 2024 và các văn bản sửa đổi, hướng dẫn còn hiệu lực.