Chủ tịch Quốc hội yêu cầu làm rõ nguyên nhân nợ, trốn đóng bảo hiểm xã hội

Chiều 14/7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự thảo Kế hoạch giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội giai đoạn 2021-2026.

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, đây là chuyên đề giám sát có ý nghĩa quan trọng đối với việc bảo đảm an sinh xã hội, vì vậy cần tập trung vào những vấn đề trọng tâm, những tồn tại nổi cộm trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội.

Ông yêu cầu giám sát việc chấp hành pháp luật, việc ban hành văn bản hướng dẫn thi hành Luật Bảo hiểm xã hội, đặc biệt là tình trạng chậm đóng, nợ đọng và trốn đóng bảo hiểm xã hội.

"Cần xem xét số liệu, làm rõ nguyên nhân và giải pháp xử lý các doanh nghiệp nợ đọng, trốn đóng bảo hiểm xã hội nhằm bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân và người lao động", Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nói.

Đối với Quỹ Bảo hiểm xã hội, Chủ tịch Quốc hội đề nghị đánh giá toàn diện việc quản lý, sử dụng quỹ; phân tích tính an toàn, bền vững, hiệu quả đầu tư và khả năng cân đối thu - chi trong ngắn hạn và dài hạn.

Ông cũng yêu cầu đánh giá hiệu quả chuyển đổi số, liên thông dữ liệu trong ngành bảo hiểm để bảo đảm việc giải quyết chế độ, chính sách thông suốt, thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp.

Theo Chủ tịch Quốc hội, Đoàn giám sát cần tăng cường ứng dụng công nghệ trong tổng hợp, phân tích dữ liệu; có thể nghiên cứu sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để xử lý khối lượng lớn tài liệu, đối chiếu, kiểm chứng thông tin giữa các nguồn dữ liệu. Hoạt động giám sát cũng phải hạn chế tối đa ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của các cơ quan, đơn vị được giám sát.

Làm rõ trách nhiệm của từng cơ quan trong thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh cũng cho rằng, với chuyên đề giám sát tác động trực tiếp đến hệ thống an sinh xã hội thì cần bảo đảm tính thực chất, dựa trên số liệu tin cậy, làm rõ trách nhiệm của từng cơ quan và đưa ra các kiến nghị khả thi.

Bà đề nghị xác định rõ trách nhiệm báo cáo của Chính phủ, Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, chính quyền địa phương và Bảo hiểm xã hội Việt Nam; đồng thời phân định rõ trách nhiệm quản lý nhà nước, trách nhiệm tổ chức thực hiện, trách nhiệm quản lý Quỹ Bảo hiểm xã hội và trách nhiệm của người sử dụng lao động.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, việc giám sát cần cập nhật mô hình chính quyền địa phương hai cấp và tổ chức của hệ thống bảo hiểm xã hội sau khi sắp xếp bộ máy, bảo đảm đánh giá xuyên suốt trước và sau quá trình sắp xếp.

Về nội dung giám sát, bà đề nghị Đoàn giám sát tập trung vào việc thi hành pháp luật về bảo hiểm xã hội; quản lý, sử dụng Quỹ Bảo hiểm xã hội; cân đối thu - chi quỹ trong ngắn hạn và dài hạn; tình trạng chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội; cải cách thủ tục hành chính; kết quả đạt được, tồn tại, nguyên nhân và kiến nghị hoàn thiện các quy định pháp luật.

Đối với Quỹ Bảo hiểm xã hội, bà Nguyễn Thị Thanh đề nghị phân tích cơ cấu, danh mục và hiệu quả đầu tư của từng quỹ thành phần; đánh giá khả năng bảo đảm an toàn quỹ trong bối cảnh già hóa dân số.

Kết luận nội dung này, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản thống nhất định hướng dự thảo Kế hoạch giám sát và đề cương báo cáo; giao Đoàn giám sát tiếp thu ý kiến, hoàn thiện tài liệu. Phạm vi giám sát được xác định trên cả nước, từ năm 2021 đến hết ngày 31/12/2026.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng thống nhất dự kiến tổ chức 3 đoàn công tác làm việc tại Hải Phòng, Quảng Ninh, Quảng Ngãi, An Giang, Sơn La, Đắk Lắk và TP HCM; yêu cầu hạn chế việc địa phương phải báo cáo hoặc làm việc trực tiếp nhiều lần, đồng thời tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong cập nhật, khai thác dữ liệu phục vụ giám sát.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội, Phó Trưởng đoàn Thường trực Đoàn giám sát được giao trực tiếp chỉ đạo, đôn đốc việc tiếp thu, hoàn thiện tài liệu và điều phối hoạt động thường xuyên của Đoàn giám sát.