Chung tay bảo vệ dòng sữa mẹ vì một khởi đầu bền vững cho trẻ em

Phát huy những mô hình hiệu quả trong hỗ trợ nuôi con bằng sữa mẹ

Nuôi con bằng sữa mẹ từ lâu đã được Tổ chức Y tế thế giới (WHO) và Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF) khẳng định là một trong những biện pháp can thiệp y tế có hiệu quả và chi phí thấp nhất nhằm giảm tỷ lệ tử vong ở trẻ em, nâng cao chất lượng dinh dưỡng và tạo nền tảng cho sự phát triển toàn diện trong những năm đầu đời. Không chỉ mang lại nguồn dinh dưỡng tối ưu, sữa mẹ còn chứa nhiều kháng thể, enzyme, hormone và các hoạt chất sinh học giúp tăng cường miễn dịch, bảo vệ trẻ trước nhiều bệnh lý nhiễm khuẩn cũng như hỗ trợ sự phát triển của não bộ và hệ tiêu hóa.

Theo Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế) về triển khai Tuần lễ Thế giới Nuôi con bằng sữa mẹ năm 2026, chủ đề năm nay "Khởi đầu bền vững: Phát huy những thực hành tốt sẵn có" hướng đến việc nhìn lại những kết quả đạt được trong thực hiện các mục tiêu toàn cầu về dinh dưỡng, đồng thời đánh giá tác động của việc nuôi con bằng sữa mẹ đối với dinh dưỡng, an ninh lương thực, giảm nghèo và phát triển bền vững.

Bộ Y tế yêu cầu Sở Y tế các tỉnh, thành phố tiếp tục triển khai Chương trình Mục tiêu quốc gia và Chương trình chăm sóc dinh dưỡng 1.000 ngày đầu đời, bảo đảm mọi bà mẹ đều được tiếp cận các dịch vụ hỗ trợ nuôi con bằng sữa mẹ, đặc biệt ưu tiên phụ nữ ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi và những nhóm có hoàn cảnh khó khăn.

Đối với các bệnh viện sản, nhi và các cơ sở khám chữa bệnh có chuyên ngành sản khoa, nhi khoa, Bộ Y tế yêu cầu tiếp tục thực hiện nghiêm các quy định về thúc đẩy nuôi con bằng sữa mẹ, duy trì tư vấn cho phụ nữ mang thai và sản phụ ngay từ trước sinh cũng như sau sinh về lợi ích của việc cho trẻ bú mẹ, hướng dẫn cho trẻ bú đúng cách, bú hoàn toàn trong 6 tháng đầu đời và tiếp tục bú mẹ đến 24 tháng tuổi hoặc lâu hơn kết hợp chế độ ăn bổ sung phù hợp.

Một trong những nội dung được nhấn mạnh là tiếp tục thực hiện chăm sóc thiết yếu bà mẹ và trẻ sơ sinh ngay trong và sau sinh nhằm tăng tỷ lệ trẻ được bú mẹ trong vòng một giờ đầu sau sinh. Đây được xem là "giờ vàng" giúp trẻ nhận được nguồn sữa non quý giá, đồng thời tạo điều kiện để thiết lập mối gắn kết giữa mẹ và con, kích thích quá trình tiết sữa tự nhiên. Đối với trẻ sinh non, nhẹ cân hoặc mắc bệnh lý, các cơ sở y tế cần có giải pháp hỗ trợ để trẻ được tiếp cận nguồn sữa mẹ sớm nhất có thể.

Xây dựng môi trường xã hội đồng hành cùng người mẹ

Mặc dù Việt Nam đã đạt nhiều kết quả tích cực trong chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em, Bộ Y tế cho biết tỷ lệ trẻ được nuôi hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu vẫn chưa đạt mục tiêu của Chiến lược quốc gia cũng như mục tiêu toàn cầu. Một trong những nguyên nhân là nhiều phụ nữ phải quay trở lại làm việc sớm do áp lực kinh tế, điều kiện lao động và thiếu môi trường hỗ trợ duy trì việc nuôi con bằng sữa mẹ.

Thực tế này cho thấy việc bảo vệ, thúc đẩy và hỗ trợ nuôi con bằng sữa mẹ không chỉ là trách nhiệm của riêng ngành y tế mà cần sự tham gia của toàn xã hội. Bộ Y tế đề nghị các Trung tâm Kiểm soát bệnh tật các tỉnh, thành phố phối hợp với các đơn vị liên quan đẩy mạnh truyền thông về lợi ích của việc cho trẻ bú sớm trong vòng một giờ đầu sau sinh, nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu và tiếp tục cho trẻ bú đến 24 tháng tuổi.

Song song với đó, cần tăng cường sự phối hợp giữa ngành y tế, bảo hiểm xã hội, Hội Liên hiệp Phụ nữ, tổ chức công đoàn, doanh nghiệp và chính quyền địa phương nhằm xây dựng môi trường thân thiện với bà mẹ nuôi con nhỏ. Các chính sách bảo vệ thai sản, bảo đảm thời gian nghỉ sau sinh, giảm áp lực mất thu nhập và tạo điều kiện cho phụ nữ duy trì nguồn sữa mẹ được xác định là những giải pháp quan trọng để nâng cao tỷ lệ nuôi con bằng sữa mẹ trong cộng đồng.

Bộ Y tế cũng khuyến khích mở rộng các chính sách an sinh xã hội đối với nhóm lao động trong khu vực phi chính thức, phụ nữ làm nông nghiệp, ngư nghiệp và lao động tự do những đối tượng thường gặp nhiều rào cản trong việc tiếp cận các chế độ thai sản và dịch vụ hỗ trợ chăm sóc sức khỏe. Đồng thời, các địa phương, cơ sở y tế và doanh nghiệp cần chủ động chia sẻ những sáng kiến, mô hình hiệu quả để nhân rộng các giải pháp đã được chứng minh mang lại lợi ích tích cực đối với sức khỏe bà mẹ, trẻ em.