"Con gái chọn STEM": Mở ra nhận thức mới về quyền được lựa chọn, thử sức và khát vọng vươn lên

Phát biểu khai mạc chương trình, bà Nguyễn Thị Thu Hiền, Phó Chủ tịch Hội LHPN Việt Nam, khẳng định, giới tính không bao giờ nên là thước đo giới hạn việc lựa chọn ngành học hay nghề nghiệp của bất kỳ cá nhân nào. Dẫn chứng từ thực tế cho thấy, phụ nữ Việt Nam cũng như trên thế giới hoàn toàn có đủ năng lực làm chủ tri thức và gặt hái thành công vang dội ở các lĩnh vực khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học (STEM). 

Từ tấm gương kiên định của GS.TS Hoàng Xuân Sính - nữ giáo sư Toán học đầu tiên của Việt Nam, Giải thưởng Kovalevskaia danh giá đã tôn vinh hàng chục tập thể và cá nhân nhà khoa học nữ xuất sắc, cho đến thế hệ trẻ tiêu biểu như TS. Nguyễn Thụy Bá Linh vừa nhận giải thưởng công nghệ quốc tế TechWomen100 - tất cả đều là minh chứng thuyết phục rằng STEM không phải là "địa hạt riêng" của nam giới.

Tuy nhiên, khoảng cách giới trong các ngành then chốt này vẫn là một thách thức hiện hữu. Dù phụ nữ chiếm gần 37% lực lượng lao động liên quan đến STEM tại Việt Nam, song tỉ lệ nữ sinh viên theo học lĩnh vực công nghệ thông tin hiện chỉ dừng ở mức khiêm tốn khoảng 11%.

Thực trạng này bắt nguồn từ chính những định kiến giới vô hình nhưng dai dẳng trong xã hội, nảy sinh từ những quan niệm cố hữu như "con gái không hợp với kỹ thuật", "công nghệ quá khô khan, vất vả đối với phụ nữ". Khoảng cách ấy không chỉ hình thành ở giảng đường đại học hay nơi làm việc, mà bắt rễ từ những góc nhìn thiên lệch trong định hướng của gia đình và thiếu vắng hình mẫu truyền cảm hứng ngay từ bậc phổ thông.

Để giải tỏa những băn khoăn đó, chương trình đã tạo nên cầu nối đối thoại trực tiếp đầy thuyết phục giữa học sinh với các chuyên gia giáo dục, tâm lý và người làm nghề thực tế.

Tại phần tọa đàm, ThS. Đặng Thị Diệu Linh, Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội, đã phân tích sâu sắc các tác động tâm lý học đường, chỉ rõ rào cản lớn nhất của nữ sinh đôi khi không nằm ở khả năng tư duy mà xuất phát từ việc thiếu tự tin trước các kỳ vọng khuôn mẫu. 

Tiếp nối góc nhìn học thuật, câu chuyện người thật việc thật của Kỹ sư Trí tuệ nhân tạo Trần Thị Như Quỳnh, Tổng Công ty Công nghiệp Công nghệ cao Viettel, đã tiếp thêm động lực mạnh mẽ cho các bạn trẻ. Từ niềm say mê toán học thời phổ thông đến vị trí kỹ sư nghiên cứu công nghệ mũi nhọn, hành trình vượt qua sự hoài nghi của chị Như Quỳnh chứng minh rằng sự kiên định, phương pháp tự học và tư duy logic là chìa khóa giúp phái nữ khẳng định vị thế.

Bên cạnh yếu tố tâm lý và ý chí cá nhân, câu chuyện định hướng nghề nghiệp còn được đặt trong tương quan chiến lược quốc gia và cơ chế chính sách mới. Ông Trương Ngọc Bình, chuyên gia Quản lý giáo dục thuộc Trường Đại học Hồng Đức, đã phân tích những cơ hội rộng mở khi Chính phủ ban hành Nghị định số 179/2026/NĐ-CP về chính sách học bổng cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược. Theo ông Bình, đây chính là "thời điểm vàng" để các bạn học sinh, đặc biệt là nữ sinh, đón đầu xu thế phát triển, chủ động trau dồi năng lực giải quyết vấn đề, kỹ năng số và ngoại ngữ để tự tin bước vào thị trường lao động toàn cầu.

Chương trình thêm phần sống động khi mở rộng tiếp cận thông qua cuốn sách truyện "Siêu người máy nhí" do nhà nghiên cứu Lê Ngọc Thành Vinh giới thiệu, cùng ca khúc "Em yêu STEM" mang tinh thần khám phá tươi mới. Hàng loạt câu hỏi thiết thực từ các em học sinh tại khán phòng - xoay quanh việc học toán chưa giỏi có theo đuổi công nghệ được không, hay làm sao để thuyết phục bố mẹ tin tưởng vào lựa chọn ngành kỹ thuật - đã được các chuyên gia giải đáp thấu đáo, thân tình.

Thông qua chương trình, thông điệp "Con gái chọn STEM" mang lại không dừng ở một buổi sinh hoạt ngoại khóa mà mở ra nhận thức mới về quyền được lựa chọn, quyền được thử sức và khát vọng vươn lên của mỗi cá nhân. 

Để trẻ em gái tự tin dấn thân vào các lĩnh vực khoa học công nghệ, trách nhiệm không chỉ đặt lên vai người học, mà đòi hỏi sự chung tay đồng bộ: gia đình cần đặt niềm tin, nhà trường cần tạo môi trường trải nghiệm thực chất và các tổ chức xã hội cần tiếp tục thúc đẩy các chính sách bình đẳng. 

Khi rào cản định kiến được tháo bỏ và ngọn lửa đam mê được thắp sáng, các nữ sinh hôm nay sẽ chính là những kỹ sư, nhà khoa học, nhà sáng tạo tài năng mai sau, đóng góp tích cực vào công cuộc xây dựng đất nước phồn vinh và thịnh vượng.