Thu hẹp khoảng cách giới trong STEM giúp GDP toàn cầu tăng thêm hàng nghìn tỷ USD

STEM - Nền tảng cho sự phát triển bền vững

Khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học (STEM) là nền tảng cho sự phát triển bền vững. Tuy nhiên, phụ nữ và trẻ em gái vẫn tiếp tục đối mặt với những rào cản hạn chế sự tham gia của họ trong các lĩnh vực này - từ định kiến giới đến hạn chế tiếp cận giáo dục chất lượng. Hiện nay, phụ nữ chỉ chiếm 35% số sinh viên tốt nghiệp ngành STEM. 

Các nghiên cứu của Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) chứng minh rằng, phụ nữ trong các lĩnh vực STEM củng cố sự đổi mới, cải thiện khả năng giải quyết vấn đề và đóng góp vào những tiến bộ khoa học có ý nghĩa xã hội. Đây là điều rất quan trọng đối với sự phát triển của thế giới. Thu hẹp khoảng cách giới trong lĩnh vực STEM có thể giúp GDP toàn cầu tăng thêm hàng nghìn tỷ USD.

Trong bối cảnh xã hội đang phải đối mặt với sự bất bình đẳng ngày càng gia tăng, việc tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI), khoa học xã hội, STEM và tài chính đang nổi lên như một phương pháp tiếp cận 4 trụ cột để thúc đẩy phát triển toàn diện và bền vững. 

Đây là vấn đề liên quan đến tất cả mọi người, bởi vì bình đẳng giới, quyền tự quyết của phụ nữ và cơ hội bình đẳng là những yếu tố thiết yếu để xây dựng một xã hội dân chủ, công bằng và thịnh vượng. Mục tiêu 5 của Chương trình nghị sự 2030 của Liên hợp quốc về Phát triển bền vững đã đề ra điều đó.

AI cung cấp các công cụ mạnh mẽ cho phân tích dữ liệu, chẩn đoán chăm sóc sức khỏe, mô hình hóa khí hậu và nhiều hơn nữa. Tuy nhiên, nếu không có các can thiệp mục tiêu, lợi ích của nó có nguy cơ không được phụ nữ và trẻ em gái tiếp cận đầy đủ. Những hiểu biết từ khoa học xã hội hướng dẫn thiết kế các chính sách công bằng, sự tham gia của cộng đồng và các chiến lược thay đổi hành vi, đảm bảo rằng các đổi mới STEM và AI tiếp cận được các nhóm bị thiệt thòi. 

Các ngành STEM cung cấp các kỹ năng kỹ thuật cần thiết để phát triển, triển khai và quản lý các giải pháp AI, đồng thời thúc đẩy các nhóm nghiên cứu cân bằng giới. Các cơ chế tài chính - bao gồm đầu tư tác động, tài chính hỗn hợp và các quỹ thông minh về giới - mở khóa vốn để mở rộng quy mô các đổi mới do phụ nữ dẫn đầu và tài trợ bền vững cho giáo dục STEM, nghiên cứu và phát triển (R&D).

Sự phối hợp giữa 4 lĩnh vực này có thể giúp phá bỏ những rào cản dai dẳng bằng cách thu hẹp khoảng cách giới trong kỹ năng số, thúc đẩy các công ty khởi nghiệp do phụ nữ lãnh đạo. Bên cạnh đó, khuyến khích quản trị AI nhạy bén về giới và huy động nguồn tài chính tích hợp tính toàn diện xã hội như một chỉ số hiệu suất chính.

Tôn vinh các nhà khoa học nữ

Thông qua các sáng kiến thúc đẩy bình đẳng giới trong giáo dục, Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) hỗ trợ trẻ em gái tiếp cận việc học STEM chất lượng, tăng cường đào tạo giáo viên và thúc đẩy các chương trình hướng dẫn và hình mẫu giúp phụ nữ trong khoa học trở nên nổi bật hơn. 

Bằng cách vận động cho các chính sách giáo dục toàn diện, hỗ trợ các can thiệp dựa vào cộng đồng và tôn vinh các nhà khoa học nữ, UNESCO giúp thách thức các định kiến và loại bỏ các rào cản mang tính hệ thống ngăn cản các em gái theo đuổi khoa học. UNESCO kêu gọi hành động nhằm thu hẹp khoảng cách giới trong khoa học.

Những nhà khoa học nữ thành công là minh chứng sống động cho tầm ảnh hưởng sâu sắc của phụ nữ trong khoa học. Họ thực hiện các công trình nghiên cứu xuất sắc, giúp nâng cao hiểu biết của chúng ta về thế giới, giải quyết các thách thức toàn cầu. Họ còn truyền cảm hứng cho các thế hệ tương lai, đặc biệt là phụ nữ trẻ, để họ vượt qua giới hạn của kiến thức và đổi mới.

Điểm chung của những nhà khoa học nữ nổi tiếng dưới đây không chỉ là những bằng cấp hay giải thưởng danh giá, mà là tính ứng dụng. Họ không làm khoa học trong "tháp ngà"; họ đưa khoa học vào từng nhịp thở của xã hội:

Nguyễn Thục Quyên - Top 1% nhà khoa học ảnh hưởng nhất thế giới

Bà là chuyên gia hàng đầu về vật liệu quang điện hữu cơ. Các nghiên cứu của GS Quyên xoay quanh tính chất điện tử của Polyelectrolytes liên hợp, giao diện trong các thiết bị quang điện tử, vật liệu mới cho các ứng dụng pin mặt trời hữu cơ, tự lắp ráp phân tử, xử lý vật liệu, đặc tính kích thước nano của pin mặt trời hữu cơ và vật lý thiết bị. Những nghiên cứu của bà mở ra tương lai cho các tấm pin năng lượng mặt trời dẻo, trong suốt và giá rẻ.

Jennifer Doudna (Mỹ) - "Kỹ sư" của sự sống

Chủ nhân giải Nobel Hóa học 2020, bà vẫn tiếp tục dẫn đầu cuộc cách mạng di truyền năm 2025-2026. Công nghệ chỉnh sửa gen CRISPR-Cas9 của bà giúp thay đổi mục tiêu DNA với độ chính xác cao. Bà mở ra kỷ nguyên mới trong y sinh, nông nghiệp và nghiên cứu cơ bản nhằm tạo ra những giống cây trồng có khả năng chống chọi với biến đổi khí hậu khắc nghiệt.

Xiaoyun Wang (Trung Quốc) - "Lá chắn" an ninh mạng

Được vinh danh tại giải thưởng quốc tế L'Oréal-UNESCO 2025, Giáo sư Wang là chuyên gia hàng đầu thế giới về mật mã học. Những nghiên cứu của bà về các hàm băm (hash functions) đã giúp phát hiện ra những lỗ hổng trong các hệ thống bảo mật toàn cầu, từ đó thiết lập các tiêu chuẩn an ninh mới cho kỷ nguyên số và trí tuệ nhân tạo. Các tiêu chuẩn này được sử dụng cho thẻ ngân hàng, mật khẩu máy tính và thương mại điện tử. Tầm ảnh hưởng của công trình mang tính cách mạng của bà đã khuyến khích nhiều nữ sinh viên theo đuổi sự nghiệp nghiên cứu trong toán học và an ninh mạng.