Con gái không yêu người bố mẹ chọn

Đó là câu chuyện của một người mẹ Thanh Tâm từng lắng nghe. Chị không tìm thấy ở bạn trai của con một khuyết điểm đủ lớn để phản đối. Điều khiến chị băn khoăn nhất là: "Tại sao con không chọn một người mà bố mẹ tin rằng sẽ tốt hơn cho con?"...

Hai đứa lấy nhau là điều đương nhiên

Vợ chồng chị chỉ có một cô con gái. Từ nhỏ, con khiến bố mẹ tự hào vì luôn là một cô bé nổi bật, có ý chí và khả năng tự lập.

Con thi đại học với số điểm rất cao. Ngay từ năm đầu tiên đi kiến tập, con đã được công ty giữ lại làm bán thời gian. Những năm đại học sau đó, việc học và công việc của con đều tiến triển thuận lợi. Trong mắt bố mẹ, tương lai của cô con gái duy nhất dường như đã được mở ra rất đẹp.

Bên cạnh niềm tự hào về con, trong lòng vợ chồng chị từ lâu còn tồn tại một "kịch bản" khác. Chị có một người bạn gái thân thiết. Hai gia đình là hàng xóm, chơi với nhau nhiều năm. Người bạn ấy có một cậu con trai hơn con gái chị 5 tuổi. Hai đứa trẻ lớn lên cùng nhau. Từ những trò chơi thuở nhỏ đến chuyện học hành, chúng khá hợp nhau. Cậu bé thường đứng ra bảo vệ cô bé hàng xóm mỗi khi có chuyện.

Lớn lên, cậu nhận được học bổng đi nước ngoài rồi ở lại lập nghiệp. Gia đình cậu sau đó cũng sang định cư. Hai nhà vẫn giữ mối quan hệ thân thiết. Mỗi lần về Việt Nam, gia đình người bạn thường đến ở nhà chị. "Có lẽ vì chúng tôi chứng kiến hai đứa lớn lên cùng nhau nên trong đầu lúc nào cũng nghĩ, sau này chúng nó yêu nhau rồi kết hôn", chị kể. Không ai nói thẳng điều ấy với hai đứa trẻ. Nhưng trong lòng những người lớn, một viễn cảnh đẹp đã âm thầm được dựng lên.

Rồi cô con gái bước vào năm cuối đại học. Và con yêu một người khác. Bạn trai của con gái chị cũng là một chàng trai có năng lực. Cậu đẹp trai, học giỏi, cá tính có phần khác biệt. Hoàn cảnh gia đình không thuận lợi, bố mẹ đều đã mất, chỉ còn một người chị gái ở quê làm nông nghiệp. Nhưng có lẽ chính những khó khăn ấy lại khiến cậu sớm tự lập. Từ năm thứ ba đại học, cậu đã bắt đầu khởi nghiệp. Đến khi tốt nghiệp, công ty thiết kế phần mềm do cậu gây dựng đã kêu gọi được nguồn đầu tư dài hạn. "Thật ra tôi không thể nói cháu ấy không tốt", người mẹ thừa nhận. Chàng trai không có những biểu hiện khiến bố mẹ phải lo lắng. Con gái chị yêu cậu nghiêm túc. Hai người đồng hành với nhau trong học tập, công việc và những dự định tương lai.

Nhưng trong mắt họ, nếu đặt hai chàng trai cạnh nhau, người con trai của gia đình bạn thân dường như có quá nhiều ưu thế: hai bên gia đình hiểu nhau, bố mẹ có quan hệ thân thiết, điều kiện gia đình tương đồng, hai đứa lại biết nhau từ nhỏ. Hơn nữa, cậu cũng trưởng thành, thành đạt và có tương lai tốt. "Chúng tôi biết mình không có nhiều lý lẽ để phản đối ngoài chuyện hoàn cảnh gia đình. Nhưng càng nghĩ, chúng tôi càng thấy tiếc", chị ấm ức. Càng tiếc, anh chị càng khó chịu mỗi khi gặp bạn trai của con. Cậu không làm điều gì sai nhưng sự xuất hiện của cậu nhắc họ nhớ người mà con gái lựa chọn không phải là người mà họ từng hình dung.

Cô con gái cảm nhận rất rõ điều đó. Con bắt đầu gồng mình bảo vệ người yêu. Mỗi lần bố mẹ nói bóng gió, cô lại giải thích. Khi bố mẹ so sánh, cô phản ứng. Khi bố mẹ nhắc đến hoàn cảnh gia đình của bạn trai, cô cho rằng bố mẹ đang coi thường người mình yêu. Cứ thế, khoảng cách giữa cha mẹ và con gái lớn dần. "Điều làm tôi sợ nhất bây giờ không phải chuyện con lấy ai. Tôi sợ vì chuyện này mà mẹ con tôi mất đi sự gần gũi vốn có", chị nói.

Cha mẹ đang tiếc một "người con rể trong tưởng tượng"

Theo Thanh Tâm, trong câu chuyện này, điều đầu tiên vợ chồng chị cần nhận diện không phải "con chọn ai", mà "vì sao mình khó chấp nhận lựa chọn ấy?". Có thể vợ chồng chị thực sự lo cho tương lai của con. Nhưng bên cạnh nỗi lo chính đáng ấy còn có một cảm xúc khác: sự tiếc nuối đối với một lựa chọn mà anh chị âm thầm đặt kỳ vọng từ lâu.

Cậu con trai của người bạn thân là một chàng trai cụ thể, đại diện cho một tương lai rất an toàn: hai gia đình quen biết, hoàn cảnh tương đồng, bố mẹ hai bên hiểu nhau, con cái biết nhau từ nhỏ. Khi con gái không lựa chọn người ấy, điều bị mất đi không dừng lại một "ứng viên". Đó còn là bức tranh tương lai mà cha mẹ từng nghĩ đã nằm trong tầm tay. Đây là điều khá phổ biến trong quan hệ cha mẹ - con cái trưởng thành. Cha mẹ nuôi con bằng tình yêu nhưng đôi khi vô thức xây dựng cho con một "bản thiết kế cuộc đời": học trường nào, làm nghề gì, kết hôn với người như thế nào, sống ở đâu… Khi con đi theo một con đường khác, cha mẹ dễ cảm thấy con đang lựa chọn sai.

Thanh Tâm cũng nói với chị, việc cha mẹ quan tâm đến hoàn cảnh gia đình của người con yêu là hoàn toàn dễ hiểu. Hôn nhân không chỉ là chuyện của hai cá nhân. Nó còn liên quan đến cách sống, trách nhiệm, quan hệ gia đình và những khó khăn mà hai người có thể phải cùng nhau đối diện. Nhưng cần phân biệt rất rõ giữa tìm hiểu hoàn cảnh và đánh giá một con người bằng hoàn cảnh.

Một chàng trai có bố mẹ mất sớm không có nghĩa là cậu thiếu nền tảng gia đình. Một người chị làm nông nghiệp ở quê cũng không nói lên phẩm chất hay năng lực của người em. Ngược lại, một người sinh ra trong gia đình tốt, có điều kiện và được cha mẹ yêu thương cũng không tự động trở thành người chồng tốt. Điều quan trọng hơn là người trẻ ấy có trách nhiệm hay không, cách cậu đối xử với con gái mình thế nào, khả năng làm việc và tự lập ra sao, có biết tôn trọng, chia sẻ, giữ lời và cùng nhau giải quyết khó khăn hay không.

Đặc biệt, anh chị cần quan sát con gái mình khi ở bên người đó. Con có được tôn trọng không? Con có được là chính mình không? Con có trở nên trưởng thành, tự tin và có trách nhiệm hơn không? Hai người có biết giải quyết bất đồng hay chỉ biết làm tổn thương nhau? Đó mới là những câu hỏi có giá trị hơn "Bố mẹ người ấy làm nghề gì?".

Điều đáng lưu ý là vô tình anh chị đã đặt hai chàng trai lên bàn cân. Một người là "cậu con trai mà bố mẹ từng nghĩ con sẽ chọn". Một người là "người con thực sự lựa chọn". Khi có sự so sánh, người bạn trai dù không làm gì sai vẫn luôn ở vị trí bất lợi. Con gái cũng bị đẩy vào một tình thế khó: muốn bảo vệ tình yêu thì có vẻ như đang chống lại bố mẹ; muốn làm bố mẹ vui thì lại có cảm giác mình đang phản bội lựa chọn của chính mình.

Thanh Tâm khuyên chị, đây là lúc cha mẹ cần lùi lại, trả lại cho con quyền trưởng thành và chịu trách nhiệm với quyết định của mình. Một cô gái đủ khả năng học tập tốt, sớm đi làm, có năng lực xây dựng tương lai cũng cần được cha mẹ coi như một người trưởng thành trong chuyện tình cảm.

Thanh Tâm nói với người mẹ, điều chị cần lúc này không phải là tìm thêm lý lẽ để thuyết phục con bỏ người yêu. Hãy thử đặt một câu hỏi khác: "Nếu không có cậu con trai kia để so sánh, tôi có thực sự phản đối người con đang yêu không?". Nếu câu trả lời là không, vấn đề lớn nhất không nằm ở bạn trai của con mà nằm ở kỳ vọng của cha mẹ. Đừng biến tình yêu của con thành một cuộc thi giữa hai chàng trai. Bởi cuối cùng, người sống với cuộc hôn nhân ấy không phải là cha mẹ.

Nếu một ngày con gái lựa chọn sai, cha mẹ vẫn có thể là nơi con quay về. Nhưng nếu trong quá trình lựa chọn, con luôn cảm thấy mình bị phủ nhận, bị kiểm soát và không được tin tưởng, thì đến lúc gặp khó khăn, điều đáng sợ nhất là con có thể không còn muốn tìm đến cha mẹ nữa.