Khi cuộc gọi với cha mẹ chỉ còn lại sự im lặng

Khi tình thân biến thành gánh nặng tài chính

Phương (30 tuổi) mất nhiều năm trời sống trong sự dằn dặt trước khi đưa ra quyết định đau đớn nhất đời mình: Cắt đứt liên lạc với mẹ đẻ. Nhìn vào gia đình nhỏ êm ấm của cô hiện tại, ít ai hình dung nổi đằng sau nụ cười ấy là cả một tuổi thơ sống dưới bóng của sự phân biệt đối xử.

Từ nhỏ, Phương đã quen với việc mặc lại quần áo cũ của người khác, nhường đồ mới cho anh trai. Ngày cô cầm giấy báo đỗ vào một trường đại học top đầu Hà Nội, thay vì một mâm cơm ăn mừng, mẹ cô đập bàn cấm đoán. Bà cho rằng con gái học lắm chỉ tốn tiền, thà đi làm công nhân gửi tiền về nuôi gia đình như "con nhà người ta". Được sự âm thầm ủng hộ của bố, Phương khăn gói lên Hà Nội từ năm 18 tuổi. Vừa học vừa làm thêm quần quật suốt 6 năm, cô không xin một đồng từ nhà, thậm chí còn chắt chiu gửi về biếu mẹ.

Năm thứ ba đại học, một lần ốm nặng không thể đi làm, Phương ngập ngừng gọi điện xin mẹ 4 triệu nộp học phí. Đáp lại sự khẩn khoản của con là giọng nói gắt gỏng: "Gì mà lắm thế, không có!". Mẹ bảo cô làm thủ tục vay vốn sinh viên. Nhưng cay đắng thay, toàn bộ khoản vay mấy chục triệu đó bố mẹ ở quê âm thầm rút sạch để tiêu xài, đến khi ra trường, Phương mới bàng hoàng nhận về một khoản nợ khổng lồ mang tên mình.

Sự tàn nhẫn đỉnh điểm vào ngày cô lập gia đình và sinh con. Ngày cưới, Phương tự bỏ tiền túi mua 2 cây vàng đưa mẹ lên trao cho "đẹp mặt", toàn bộ chi phí cỗ bàn cô tự lo, phong bì mừng cưới để lại hết cho bố mẹ. Vậy mà ngay chiều hôm đón dâu, khi cô đang bị động thai ra máu, mẹ đẻ đã gọi điện chửi xối xả chỉ vì cô bận rộn chưa kịp chuyển trả khoản nợ 100 triệu tiền vay sinh viên của bà. Không một lời hỏi thăm sức khỏe con gái, bà chỉ sợ cô lấy chồng rồi sẽ "quỵt nợ".

Đến ngày Phương sinh đứa thứ hai, chồng đi công tác xa, cô nhờ mẹ ra Hà Nội hỗ trợ vài ngày và gửi bà 10 triệu đồng cùng sinh hoạt phí dư dả. Thế nhưng, những ngày ở cữ của Phương biến thành cơn ác mộng khi liên tục phải nghe lời chì chiết, so sánh nhà nội - nhà ngoại. Đêm ấy, con nhỏ sốt cao lên cơn co giật, Phương hốt hoảng gọi mẹ dậy giúp đỡ, bà khó chịu càu nhàu vì "mất ngủ". Sáng sớm hôm sau, bà nói một câu lạnh ngắt: "Con mày mày tự lo, tao phải lo thân tao, gọi nhà chồng ra mà chăm" rồi xách vali về quê.

Ôm hai đứa con nheo nhóc vào viện trong nước mắt, Phương hiểu rằng thứ mẹ quan tâm chưa bao giờ là cô, mà chỉ là những khoản tiền cô gửi về hàng tháng. Lần đầu tiên, cô dám nói hết sự uất ức tích tụ bấy lâu rồi cắt toàn bộ tiền chu cấp, dừng mọi liên lạc. Lòng cô nhẹ bỗng đến kỳ lạ - một sự nhẹ nhõm xót xa khi phải buông bỏ người đã sinh ra mình.

Khoảng lặng ngột ngạt của sự áp đặt

Nếu trường hợp của Phương là vết thương hở sâu sắc, thì câu chuyện của Thu (31 tuổi) lại giống như một khoảng cách êm đềm nhưng ngột ngạt - nơi cả hai mẹ con vẫn thương nhau, nhưng lại chẳng thể nói cùng nhau một câu chuyện trọn vẹn.

Thu là niềm tự hào của cả họ khi tốt nghiệp đại học, làm việc cho một tập đoàn nước ngoài tại Hà Nội với mức lương ngàn đô. Thương mẹ một đời lam lũ ở quê nuôi hai chị em ăn học, từ ngày đi làm có tiền, Thu chưa từng tiếc mẹ bất cứ thứ gì. Tháng nào cô cũng đều đặn trích lương gửi về 10 triệu đồng phụng dưỡng mẹ. Phòng khách ở quê được cô sắm sửa ti vi cỡ lớn, tủ lạnh hai cánh. Mẹ ốm, cô đặt lịch khám ở bệnh viện tư, xe đón đưa tận cổng. Nhìn vào, ai cũng trầm trồ bảo mẹ Thu có cô con gái hiếu thảo, mát mặt với xóm giềng.

Thế nhưng, đằng sau sự tròn vai ấy lại là một khoảng cách ngày càng mênh mông. Ngày trước, hồi Thu mới đi làm, hai mẹ con có thể tỉ tê tâm sự cả tiếng đồng hồ. Nhưng vài năm trở lại đây, mỗi lần cô nhấc máy gọi về, cuộc trò chuyện chỉ kéo dài chưa đầy hai phút rồi nhanh chóng rơi vào im lặng.

Sự xa cách ấy bắt đầu từ những rào cản tư duy không thể lấp đầy. Mỗi lần Thu muốn tâm sự về áp lực công việc, về những đêm mất ngủ vì dự án, mẹ cô không lắng nghe mà lập tức gạt đi bằng sự phán xét: "Đấy, tại mày cứ tham việc, con gái lương thế được rồi, lấy chồng sinh con đi cho sướng thân. Cứ vẽ chuyện!". Khi Thu chia sẻ cô đang đi trị liệu tâm lý vì bị kiệt sức, mẹ lại thở dài: "Thừa tiền! Ngày xưa bố mẹ làm ruộng quần quật có ai sầu não đâu, thời nay sướng quá hóa rảnh rỗi".

Những tổn thương không tên cứ thế tích tụ. Thu mua cho mẹ bộ áo dài đắt tiền, bà bĩu môi bảo "Phí tiền, ăn mặc lòe loẹt người ta cười cho". Cô cố giải thích về cách dạy con hiện đại không đánh mắng, mẹ lại mỉa mai: "Giờ giỏi rồi, quay lại dạy cả mẹ". Ngay cả những chuyện vụn vặt nhất, mẹ cũng luôn nhìn bằng sự nghi ngại và định kiến. Cô nhận ra, mẹ chỉ muốn nghe những gì bà muốn, muốn cô sống theo đúng khuôn mẫu của làng quê, chứ chưa bao giờ thực sự nỗ lực thấu hiểu thế giới của cô.

Dần dần, Thu chọn cách im lặng. Cô dừng chia sẻ về công việc, dừng nói về cảm xúc và những dự định cá nhân. Mỗi lần nhìn màn hình điện thoại hiện lên cuộc gọi của mẹ, tim Thu lại thắt lại một nhịp - không phải vì ghét bỏ, mà vì sự áp lực.

Bây giờ, những cuộc gọi giữa hai mẹ con diễn ra theo một kịch bản quen thuộc: - "Mẹ à, mẹ khỏe không?" - "Khỏe. Mới nhận được tiền mày gửi rồi" -"Vâng, mẹ thiếu gì cứ mua nhé" - "Ừ, biết rồi. Thế bao giờ về?" - "Chắc tháng sau con bận dự án..." - "Lại bận! Lúc nào cũng bận..."...

Sau câu than trách ấy của mẹ là một khoảng lặng dài. Ở đầu dây bên này, Thu mím chặt môi, bàn tay gõ nhè nhẹ lên mặt bàn, cố tìm một chủ đề an toàn để nói tiếp nhưng đáp lại chỉ là tiếng thở dài của chính mình. Cô nhận ra giữa hai người đã hình thành một bức tường vô hình quá lớn. Không thể cãi lời, cũng chẳng thể gượng ép sẻ chia, Thu đành thở dài nhẹ nhàng: "Con đang chuẩn bị vào họp, có gì con gọi mẹ sau nhé".

Cô vẫn thương mẹ, vẫn sẽ lo cho mẹ đầy đủ không thiếu thứ gì, nhưng cô biết, hai mẹ con đã mãi mãi mất đi khả năng trò chuyện như hai con người trưởng thành.