Công bố 2 pháp lệnh mới: Gỡ vướng trong xử lý hành chính, hợp nhất văn bản

Sáng 23/6, Văn phòng Chủ tịch nước họp báo công bố Lệnh của Chủ tịch nước đối với 2 pháp lệnh vừa được Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua, gồm: Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Trình tự, thủ tục xem xét, quyết định áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại TAND và Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật. Cả 2 pháp lệnh cùng có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.

Dù không đặt ra chính sách mới, 2 pháp lệnh này lại đi thẳng vào những khâu đang phát sinh vướng mắc trong thực tiễn thi hành pháp luật. Một văn bản sửa thủ tục xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính tại tòa; văn bản còn lại xử lý bất cập trong việc hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật để viện dẫn, áp dụng thống nhất.

Rút ngắn khâu xử lý hồ sơ, tăng tính kịp thời ở tòa

Trong 2 pháp lệnh vừa được công bố, pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Trình tự, thủ tục xem xét, quyết định áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại TAND tác động trực tiếp đến quá trình tòa án giải quyết các vụ việc xử lý hành chính.

Theo cơ quan soạn thảo, pháp lệnh sửa đổi, bổ sung 27 điều của Pháp lệnh số 03/2022/UBTVQH15 theo hướng bảo đảm thống nhất với Luật Phòng, chống ma túy và xử lý những vướng mắc phát sinh trong quá trình áp dụng.

Phần sửa đổi tập trung vào những khâu từng gây chậm nhịp xử lý hồ sơ. Pháp lệnh bổ sung quy định về gửi, giao, nhận hồ sơ, tài liệu bằng phương tiện điện tử; cho phép Viện kiểm sát nhận hồ sơ vụ việc bằng phương thức điện tử.

Đồng thời điều chỉnh một số mốc thời gian trong quá trình thụ lý, xem xét, mở phiên họp để rút ngắn thời gian giải quyết vụ việc. Thẩm phán cũng được trao thêm tính chủ động trong điều hành phiên họp xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính.

Pháp lệnh lần này cũng bổ sung quy định về tạm đình chỉ hoặc miễn chấp hành phần thời gian còn lại của biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc. Việc sửa đổi nhằm xử lý những bất cập đã bộc lộ trong thực tế, nhất là ở khâu chuyển hồ sơ, bổ sung tài liệu và thời hạn xem xét, ra quyết định.

Hợp nhất văn bản để tránh lúng túng khi viện dẫn

Nếu pháp lệnh thứ nhất sửa thủ tục xử lý hành chính tại tòa, thì pháp lệnh còn lại xử lý một điểm vướng khác của quá trình thi hành pháp luật: hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật.

Vướng mắc ở đây không mới. Nhiều văn bản sau khi ban hành tiếp tục được sửa đổi, bổ sung, đính chính hoặc bãi bỏ một phần. Nếu khâu hợp nhất chậm hoặc không đầy đủ, việc viện dẫn rất dễ lẫn lộn; cơ quan áp dụng phải đối chiếu nhiều lớp văn bản, còn người dân, doanh nghiệp cũng khó theo dõi quy định nào đang còn hiệu lực.

Pháp lệnh sửa đổi lần này mở rộng phạm vi hợp nhất đối với văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa phương; đồng thời mở rộng đối tượng hợp nhất đối với các văn bản sửa đổi, bổ sung, đính chính, bãi bỏ một phần, tạm ngưng hiệu lực một phần hoặc tiếp tục có hiệu lực một phần của văn bản quy phạm pháp luật.

Một điểm quan trọng khác là pháp lệnh hướng tới việc để văn bản hợp nhất trở thành căn cứ chính thức trong viện dẫn, áp dụng pháp luật; đồng thời yêu cầu công bố văn bản hợp nhất cùng với văn bản sửa đổi, bổ sung. Cùng với đó là việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, liên thông dữ liệu và đơn giản hóa biểu mẫu trong quá trình hợp nhất văn bản.

Theo ông Cấn Đình Tài - Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chủ tịch nước, việc sửa đổi 2 pháp lệnh lần này nhằm tiếp tục hoàn thiện thể chế, đáp ứng yêu cầu tổ chức thi hành pháp luật trong giai đoạn mới. 

Trong đó, pháp lệnh về xử lý hành chính tại TAND được sửa theo hướng bảo đảm phù hợp với Luật Phòng, chống ma túy và yêu cầu chuyển đổi số trong hoạt động tư pháp; còn pháp lệnh về hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý cho việc hợp nhất văn bản, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật và thuận lợi hơn cho việc viện dẫn, áp dụng trong thực tiễn.