Đắk Lắk: Hiệu ứng "Gia đình HaHa" và cú hích du lịch có trách nhiệm

Không chọn cách quảng bá hào nhoáng, trong một tập của Chương trình "Gia đình HaHa" đưa người xem vào đời sống thực của buôn làng Tây Nguyên. Khán giả cùng theo chân người dân hái bơ, gieo bắp, rang cà phê thủ công; cùng ngồi quanh bếp lửa thưởng thức những món ăn dân tộc; lắng nghe câu chuyện về chế độ mẫu hệ hay những khúc hát ru bằng tiếng M'Nông. Những trải nghiệm ấy không chỉ tạo cảm giác gần gũi, mà còn mở ra một cách tiếp cận khác với du lịch - chậm hơn, sâu hơn và mang tính kết nối nhiều hơn.

Ở góc độ tích cực, đây là một cú hích truyền thông mạnh mẽ. Hình ảnh của Đắk Lắk nhanh chóng lan tỏa trên mạng xã hội, những chuyến đi "theo dấu Gia đình HaHa" trở thành xu hướng kéo theo lượng khách tìm đến ngày một nhiều hơn, đặc biệt là giới trẻ.

Điều làm nên nét riêng của chương trình đó là thay vì đưa du khách đến những điểm check-in quen thuộc, Gia đình HaHa khơi gợi nhu cầu trải nghiệm đời sống bản địa - một trào lưu du lịch cộng đồng mới và ngày càng được ưa chuộng. Đặc biệt, hình ảnh hành trình vào rừng quan sát voi tự nhiên, thay vì cưỡi, đã lan tỏa mạnh mẽ thông điệp về du lịch có trách nhiệm. Bên cạnh đó, địa phương có thêm cơ hội phát triển với các mô hình homestay được chú ý hơn, dịch vụ du lịch bản địa được khai thác và người dân bắt đầu tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị du lịch.

Là người trực tiếp đồng hành cùng chương trình này trong thời gian ghi hình, anh Y Xim N-du cho biết trước đây anh vốn đã quen với việc đón khách du lịch. Chương trình đã trở thành cơ hội để quảng bá văn hóa, ẩm thực và nếp sống lao động của người dân địa phương đến với nhiều người hơn.

Bên cạnh đó, điều đáng quý nhất là chương trình vẫn giữ được yếu tố chân thật. Những hoạt động xuất hiện trong chương trình như dẫn khách đi xem voi, nấu ăn hay làm vườn đều là những công việc anh vẫn làm mỗi ngày khi đón du khách hay bạn bè đến chơi. Chính sự chân thật ấy khiến chương trình tạo được cảm giác gần gũi và khác biệt so với nhiều format du lịch giải trí trước đây.

Theo anh Y Xim, điều khiến khán giả thích thú không chỉ nằm ở thiên nhiên Đắk Lắk mà còn ở sự mộc mạc của con người nơi đây. "Cảnh quan ở Đắk Lắk còn rất nguyên sơ, chưa bị công nghiệp hóa hay thương mại hóa quá nhiều. Trong nhịp sống hiện đại, mọi người lại thích tìm về những nơi bình yên và chân thật hơn", anh chia sẻ.

Tuy nhiên, phía sau cú hích truyền thông ấy là những áp lực không dễ nhìn thấy. "Làm du lịch thân thiện với voi không phải lúc nào cũng dễ", anh Y Xim chia sẻ thêm. Một con voi có thể tiêu thụ hơn một tạ thức ăn mỗi ngày. Trong khi nguồn hỗ trợ từ các dự án chưa phải lúc nào cũng đủ để đảm bảo sinh kế lâu dài. Khi hoạt động cưỡi voi từng là nguồn thu chính, nay bị hạn chế, nên bài toán kinh tế trở thành một áp lực trực tiếp với người dân. Câu chuyện này chỉ ra một nghịch lý: khi truyền thông cổ vũ những điều "đúng" về mặt bảo tồn nhưng lại thiếu giải pháp đi kèm và tạo ra khoảng trống sinh kế cho địa phương.

Áp lực không chỉ dừng lại ở kinh tế. Khi lượng khách tăng nhanh sau hiệu ứng chương trình, nguy cơ quá tải cũng dần hiện hữu. Những không gian vốn yên tĩnh nay trở nên đông đúc, bên cạnh đó là trải nghiệm vào rừng ngắm voi - nếu không được kiểm soát - có thể gây ảnh hưởng ngược lại đến hệ sinh thái. Trong bối cảnh số lượng voi nhà tại Đắk Lắk đã giảm mạnh và đang già đi, mọi tác động du lịch cần được cân nhắc kỹ lưỡng.

Quan trọng hơn, khi đời sống buôn làng trở thành một phần của trải nghiệm du lịch, ranh giới giữa sinh hoạt tự nhiên và "trình diễn văn hóa" cũng trở nên mong manh. Những điều từng diễn ra một cách tự nhiên từ bữa ăn, nếp nhà đến câu chuyện gia đình có thể bị định hình lại theo kỳ vọng của du khách.