Để trẻ em vùng cao không bị bỏ lại phía sau

Trao đổi với phóng viên Báo Phụ nữ Việt Nam, đồng chí Phạm Thanh Bình, Phó Chủ tịch UBND xã Tà Xùa, chia sẻ về mục tiêu và cam kết của chính quyền xã.

Chủ động ngăn nguy cơ tảo hôn

PV: Thưa ông qua rà soát thực tế, đâu là những vấn đề ảnh hưởng lâu dài đến tương lai của trẻ em Tà Xùa cần ưu tiên giải quyết?

Đồng chí Phạm Thanh Bình: Tà Xùa là xã miền núi có 11 bản, diện tích 233,67 km², khoảng 4.700 trẻ em dưới 16 tuổi. Đồng bào dân tộc thiểu số chiếm khoảng 99% dân số, chủ yếu là người Mông. Địa bàn rộng, địa hình chia cắt, điều kiện kinh tế - xã hội còn khó khăn; có bản cách trung tâm xã hơn 40km.

Trẻ em Tà Xùa đang đối mặt với một số vấn đề nổi cộm như tảo hôn, nguy cơ bỏ học sớm, suy dinh dưỡng, hạn chế tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe và điều kiện sinh hoạt, vui chơi an toàn.

Thứ nhất là tảo hôn, nguy cơ trẻ em gái bỏ học và kết hôn sớm. Hệ lụy không chỉ ảnh hưởng sức khỏe thể chất, sức khỏe sinh sản mà còn làm gián đoạn học tập, hạn chế cơ hội phát triển và tác động lâu dài đến tương lai các em.

Thứ hai là dinh dưỡng và chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em. Tỷ lệ trẻ dưới 2 tuổi suy dinh dưỡng thể nhẹ cân là 21,8%, thể thấp còi 22,5%; tỷ lệ tiêm chủng đầy đủ ở trẻ dưới 1 tuổi mới đạt 49%. Đây là những chỉ số cho thấy cần nâng cao kiến thức dinh dưỡng, chăm sóc sức khỏe ban đầu và bảo đảm trẻ được tiếp cận dịch vụ y tế thường xuyên.

Một số bản xa còn khó tiếp cận y tế, giáo dục; hạ tầng viễn thông chưa ổn định, điểm vui chơi chưa được đầu tư đồng bộ, nguồn lực và cán bộ chuyên trách công tác trẻ em còn hạn chế.

PV: Từ đầu năm 2026, xã ghi nhận 26 trường hợp tảo hôn ở độ tuổi 14-17. Tà Xùa đặt mục tiêu và triển khai giải pháp nào để ngăn chặn tình trạng này, nhất là với trẻ em gái có nguy cơ bỏ học, kết hôn sớm?

Đồng chí Phạm Thanh Bình: Xã phấn đấu giảm ít nhất 50% số trường hợp tảo hôn trong năm 2027, tiến tới chấm dứt tình trạng này trước năm 2030. Quan điểm của chúng tôi là chuyển từ tuyên truyền chung sang quản lý, theo dõi từng địa bàn, nhóm đối tượng và gia đình có nguy cơ.

Xã đã chỉ đạo triển khai Kế hoạch số 113/KH-UBND về rà soát, tuyên truyền quy định pháp luật về hộ tịch, hôn nhân và gia đình; phát huy vai trò chi bộ bản, trưởng bản, người có uy tín, trưởng dòng họ, Hội Phụ nữ và Đoàn Thanh niên trong vận động, phát hiện, ngăn ngừa nguy cơ.

Nhà trường phải quản lý chặt sĩ số, đặc biệt là học sinh nữ cấp trung học cơ sở. Khi học sinh nghỉ từ 2 ngày trở lên không rõ lý do, nhà trường cần phối hợp ban quản lý bản và gia đình xác minh, vận động kịp thời, không để các em nghỉ học kéo dài hoặc rời trường để kết hôn. Giáo dục giới tính, sức khỏe sinh sản vị thành niên và kỹ năng tự bảo vệ cũng cần được tăng cường.

Với trường hợp đã xảy ra tảo hôn, xã sẽ phối hợp gia đình, nhà trường và cơ sở y tế hỗ trợ các em tiếp tục học tập khi có điều kiện, được tư vấn và chăm sóc sức khỏe sinh sản, bảo đảm quyền lợi hợp pháp. Con của các em cũng được hướng dẫn đăng ký khai sinh, tiếp cận bảo hiểm y tế và chính sách an sinh theo quy định. Chúng tôi không để các em bị bỏ lại phía sau.

Đưa dịch vụ chăm sóc đến từng bản

PV: Bản xa nhất cách trung tâm xã hơn 40km. Vậy xã Tà Xùa đã có giải pháp gì để trẻ em tiếp cận tốt hơn dịch vụ y tế, tiêm chủng và chăm sóc dinh dưỡng?

Đồng chí Phạm Thanh Bình: Quan điểm xuyên suốt là đưa dịch vụ đến gần người dân, nhất là tại bản xa, không để trẻ em ở địa bàn khó khăn thiệt thòi trong tiếp cận chính sách chăm sóc sức khỏe.

UBND xã chỉ đạo Trạm Y tế phối hợp đội ngũ y tế bản rà soát, quản lý trẻ em và phụ nữ mang thai; duy trì 11/11 nhân viên y tế bản, 13 điểm tiêm chủng ngoại trạm và đội ngũ cô đỡ thôn bản. Với trường hợp có nguy cơ sức khỏe, cần chủ động tiếp cận, hỗ trợ ngay tại hộ gia đình.

Mục tiêu trọng tâm là nâng tỷ lệ tiêm chủng đầy đủ ở trẻ dưới 1 tuổi từ 49% lên trên 90% vào cuối năm 2026. Xã tiếp tục rà soát, hướng dẫn trẻ dưới 6 tuổi, trẻ thuộc hộ nghèo, cận nghèo tiếp cận bảo hiểm y tế; đẩy mạnh cấp phát vi chất, tẩy giun định kỳ và hướng dẫn dinh dưỡng cho các bà mẹ nuôi con nhỏ.

Một dự án được triển khai tại các bản Làng Cao, Suối Păng, Háng Cao và Làng Chếu từ tháng 8/2023 đến tháng 8/2026 đã tổ chức 311 cuộc khám thai, quản lý 130 phụ nữ mang thai; 28 buổi cân đo cho 3.430 lượt trẻ dưới 24 tháng và hỗ trợ 113 hộ phát triển chăn nuôi, vườn rau dinh dưỡng.

Xã cũng có 5 Trung tâm Giáo dục phục hồi dinh dưỡng tại 5 bản. Thời gian tới, địa phương củng cố các trung tâm hiện có, phấn đấu phát triển thành 11 trung tâm tại 11 bản. Cân đo, theo dõi tăng trưởng, tư vấn cha mẹ, câu lạc bộ cha mẹ và vườn rau dinh dưỡng sẽ góp phần nâng cao kỹ năng chăm sóc trẻ ngay trong gia đình.

PV: Làm thế nào để mỗi vấn đề của trẻ em đều có cơ quan, cá nhân chịu trách nhiệm cụ thể? Chính quyền xã cam kết gì trong giai đoạn 2026-2030, thưa ông?

Đồng chí Phạm Thanh Bình: Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị; UBND xã giữ vai trò chỉ đạo, điều phối, phân công và kiểm tra thực hiện.

Chúng tôi yêu cầu phân công rõ người phụ trách, địa bàn và kết quả; không để vấn đề phát sinh mà không xác định được cơ quan, cá nhân chịu trách nhiệm. Kiểm tra, giám sát phải thường xuyên, tập trung vào trẻ có nguy cơ bỏ học, tảo hôn, suy dinh dưỡng hoặc hoàn cảnh đặc biệt.

Giai đoạn 2026-2030, xã đặt mục tiêu giảm ít nhất 50% số trường hợp tảo hôn năm 2027, tiến tới chấm dứt trước năm 2030; nâng tỷ lệ tiêm chủng, tăng cường theo dõi tăng trưởng và cải thiện dinh dưỡng. Đến năm 2030, phấn đấu tỷ lệ suy dinh dưỡng thể thấp còi ở trẻ dưới 2 tuổi dưới 18%, thể nhẹ cân dưới 15%; bảo đảm trẻ thuộc diện hưởng chính sách bảo hiểm y tế được cấp thẻ theo quy định và 100% trẻ có hoàn cảnh đặc biệt được rà soát, hỗ trợ, chăm sóc kịp thời.

Với trách nhiệm của lãnh đạo UBND xã, chúng tôi cam kết tiếp tục chỉ đạo, kiểm tra, đôn đốc công tác bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em; ưu tiên trẻ em gái, trẻ thuộc hộ nghèo, ở bản xa và có hoàn cảnh đặc biệt.

Sự phát triển của Tà Xùa không chỉ được đánh giá bằng tăng trưởng kinh tế hay công trình đầu tư, mà còn qua chất lượng cuộc sống, điều kiện học tập, sức khỏe và sự trưởng thành của thế hệ trẻ. Địa phương chỉ phát triển bền vững khi trẻ em được bảo vệ, học tập đầy đủ và có cơ hội vươn lên bằng năng lực của mình, phát triển toàn diện hơn.

PV: Xin trân trọng cám ơn ông!