Đề xuất hỗ trợ gia đình sinh 2 con gái: Góp phần xóa bỏ định kiến giới trong cộng đồng
Ảnh minh họa
Bộ Y tế đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư hướng dẫn một số nội dung về chính sách khuyến khích, khen thưởng và hỗ trợ đối với tập thể, cá nhân thực hiện tốt công tác dân số. Những chính sách này không chỉ góp phần duy trì mức sinh thay thế mà còn tạo động lực thay đổi nhận thức xã hội về bình đẳng giới, hướng tới phát triển dân số bền vững.
Dự thảo Thông tư của Bộ Y tế đề xuất nhiều chính sách khuyến khích gia tăng mức sinh để đạt và duy trì mức sinh thay thế, đồng thời giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh. Trong đó, các xã có 100% thôn đưa nội dung không trọng nam hơn nữ, không lựa chọn giới tính thai nhi và kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh vào hương ước, quy ước sẽ được đề xuất UBND cấp tỉnh khen thưởng bằng tiền hoặc hiện vật.
Đối với cá nhân, địa phương có thể lựa chọn các hình thức hỗ trợ phù hợp nhằm khuyến khích những gia đình sinh hai con một bề gái nuôi con khỏe, dạy con ngoan, học giỏi, thành đạt. Ngoài ra, trẻ em gái thuộc hộ nghèo, cận nghèo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, vùng đặc biệt khó khăn, biên giới, hải đảo cũng được đề xuất hưởng nhiều chính sách như miễn giảm học phí, hỗ trợ mua bảo hiểm y tế học sinh, hỗ trợ sữa học đường hay tạo điều kiện để phụ nữ phát triển kinh tế.
Chính sách dân số cần chuyển sang khuyến khích
Theo GS.TS Nguyễn Đình Cử, nguyên Viện trưởng Viện Dân số và Các vấn đề xã hội, Đại học Kinh tế quốc dân, những đề xuất này thể hiện sự thay đổi trong tư duy chính sách dân số của Việt Nam.
Ông cho biết, trước đây, mục tiêu trọng tâm là giảm mức sinh, nhưng hiện nay bối cảnh đã thay đổi khi nhiều địa phương đang rơi vào tình trạng mức sinh thấp kéo dài, trong khi không ít nơi vẫn đối mặt với tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh.
"Chính sách dân số hiện nay không còn chỉ hướng đến giảm sinh hay tăng sinh, mà phải điều chỉnh để phù hợp với thực trạng của từng địa phương. Vì vậy, việc ban hành các chính sách khuyến khích và trao quyền chủ động cho địa phương lựa chọn hình thức hỗ trợ là rất cần thiết", GS.TS Nguyễn Đình Cử nhận định.
Theo ông, mỗi địa phương có những đặc điểm dân số khác nhau nên không thể áp dụng một mô hình chung. Việc cho phép địa phương quyết định nội dung hỗ trợ sẽ giúp chính sách linh hoạt hơn, sát với nhu cầu thực tế và nâng cao hiệu quả triển khai.
Đánh giá cao đề xuất khuyến khích các gia đình sinh 2 con gái và có chính sách hỗ trợ trẻ em gái ở vùng khó khăn, GS.TS Nguyễn Đình Cử cho rằng đây là giải pháp mang nhiều ý nghĩa xã hội, bởi nguyên nhân cốt lõi của mất cân bằng giới tính khi sinh vẫn là tâm lý trọng nam hơn nữ.
GS.TS Nguyễn Đình Cử, nguyên Viện trưởng Viện Dân số và Các vấn đề xã hội, Đại học Kinh tế quốc dân.
Theo ông, nhiều gia đình vẫn mong muốn có con trai để nối dõi, phụng dưỡng cha mẹ hoặc gìn giữ tài sản. Chính suy nghĩ này khiến việc lựa chọn giới tính thai nhi vẫn diễn ra dưới nhiều hình thức.
"Muốn giải quyết tận gốc tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh thì phải thay đổi nhận thức của xã hội. Khi người dân thấy con gái cũng có thể học giỏi, thành đạt, chăm sóc cha mẹ và đóng góp cho xã hội thì tâm lý phải sinh bằng được con trai sẽ dần thay đổi", ông nói.
Theo vị chuyên gia, việc tôn vinh những gia đình sinh 2 con gái nhưng nuôi dạy con thành đạt sẽ góp phần lan tỏa những hình mẫu tích cực, từ đó từng bước xóa bỏ định kiến giới trong cộng đồng.
Cần xây dựng môi trường đề cao bình đẳng giới
Các chính sách hỗ trợ học phí, bảo hiểm y tế, sữa học đường hay hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế cũng sẽ giảm bớt gánh nặng cho các gia đình, nhất là ở vùng khó khăn, đồng thời thể hiện sự quan tâm của Nhà nước đối với trẻ em gái.
Cần nhiều chính sách hỗ trợ các cặp gia đình nuôi con
Tuy nhiên, GS.TS Nguyễn Đình Cử cho rằng các khoản hỗ trợ vật chất sẽ chỉ phát huy hiệu quả khi đi cùng công tác truyền thông và giáo dục về bình đẳng giới.
"Nếu chỉ hỗ trợ một khoản tiền mà nhận thức xã hội không thay đổi thì rất khó tạo ra chuyển biến bền vững. Chính sách cần kết hợp giữa hỗ trợ kinh tế với truyền thông để khẳng định rằng con trai hay con gái đều có giá trị như nhau", ông nhấn mạnh.
Theo GS.TS Nguyễn Đình Cử, trong bối cảnh Việt Nam đang đối mặt đồng thời với mức sinh thấp ở nhiều địa phương và tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh, việc hoàn thiện hệ thống chính sách dân số theo hướng linh hoạt, phù hợp với từng vùng sẽ là nền tảng quan trọng để bảo đảm quy mô, cơ cấu và chất lượng dân số trong những thập niên tới.
Chính sách dân số chỉ hiệu quả khi được người dân được đồng hành, hỗ trợ trong việc sinh con, nuôi dạy con và được sống trong một môi trường đề cao bình đẳng giới, các mục tiêu dân số mới có thể đạt được một cách bền vững.
