Doanh nghiệp khí tìm cơ hội hội nhập quốc tế từ năng lượng sạch

Ngày 20/8/2025, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 70-NQ/TW về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Nghị quyết xác định quan điểm xuyên suốt: phát triển năng lượng phải gắn với thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội, quốc phòng và an ninh quốc gia.

Với tầm nhìn đến năm 2045, Nghị quyết đặt mục tiêu xây dựng hệ thống năng lượng đồng bộ, hiện đại, thị trường năng lượng cạnh tranh, minh bạch; sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm phát thải khí nhà kính và tăng cường kết nối khu vực, quốc tế. Trong đó, năng lượng sạch và khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) được xác định là trụ cột quan trọng trong bảo đảm an ninh năng lượng và thúc đẩy chuyển dịch năng lượng.

LNG - "cuộc chơi" toàn cầu

Tại Diễn đàn "Kết nối doanh nghiệp khí Việt Nam với chuỗi cung ứng năng lượng quốc tế",  các chuyên gia cho rằng, LNG đã trở thành mặt hàng năng lượng được giao dịch phổ biến trên thị trường toàn cầu, giữ vai trò ngày càng quan trọng trong cơ cấu năng lượng của nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Đây là "cuộc chơi" mà Việt Nam không thể đứng ngoài nếu muốn bảo đảm an ninh năng lượng và thực hiện cam kết giảm phát thải.

Dù không tham gia thị trường từ sớm, các doanh nghiệp khí trong nước đã từng bước gia nhập thông qua hoạt động nhập khẩu LNG, đầu tư hạ tầng khí đa phương thức và xây dựng hệ sinh thái năng lượng tương đối toàn diện từ thượng nguồn đến hạ nguồn.

Cụ thể, thời gian qua, doanh nghiệp khí Việt Nam đã hội nhập chuỗi cung ứng năng lượng quốc tế thông qua hoạt động nhập khẩu LNG, mở rộng hạ tầng khí đa phương thức và xây dựng hệ sinh thái năng lượng tương đối toàn diện từ thượng nguồn đến hạ nguồn. 

Tuy nhiên, LNG cũng đặt ra nhiều thách thức. Rủi ro về giá và yếu tố địa chính trị đang là những "ẩn số" lớn. Giá LNG được xác định theo công thức phản ánh giá hiện tại và kỳ vọng tương lai, biến động mạnh theo thị trường quốc tế, làm gia tăng tính bất định trong tính toán hiệu quả đầu tư.

Bên cạnh đó, Việt Nam còn hạn chế về kinh nghiệm kinh doanh và thương mại LNG theo toàn bộ chuỗi giá trị; tư duy quản lý và năng lực quản trị rủi ro tài chính, đặc biệt là hedging, chưa theo kịp yêu cầu phát triển nhanh và phức tạp của thị trường LNG toàn cầu.

Để tháo gỡ những vướng mắc này, ông Nguyễn Thái Hà, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Tập đoàn Năng lượng T&T - doanh nghiệp đang đầu tư dự án điện khí LNG Hải Lăng (Quảng Trị) – kiến nghị cần sớm hoàn thiện và ổn định khung pháp lý cho phát triển LNG, nhất là mô hình chuỗi LNG - điện.

Theo đó, Nhà nước cần có chính sách khuyến khích đầu tư hạ tầng và logistics LNG theo hướng tích hợp, đồng bộ với quy hoạch điện và quy hoạch cảng biển; đồng thời tăng cường vai trò kết nối của các cơ quan quản lý giữa doanh nghiệp trong nước với chuỗi cung ứng LNG quốc tế, tạo điều kiện để các dự án LNG trọng điểm sớm được triển khai.

Hoàn thiện thể chế để doanh nghiệp "ra biển lớn"

Với mục tiêu phát triển thị trường khí đạt quy mô 30-35 tỷ m³ vào năm 2030 theo Nghị quyết 70-NQ/TW, các doanh nghiệp và chuyên gia đều thống nhất, đây vừa là thách thức lớn, vừa mở ra dư địa phát triển quan trọng cho doanh nghiệp trong nước.

Theo TS. Nguyễn Quốc Thập, Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam, nhu cầu LNG trong nước và khu vực sẽ tăng mạnh, đặc biệt từ các nhà máy điện khí LNG và các ngành công nghiệp sử dụng khí. Với vị trí địa lý thuận lợi và tiềm năng phát triển hạ tầng, Việt Nam hoàn toàn có khả năng trở thành trung tâm nhập khẩu và phân phối LNG của khu vực ASEAN.

Ở tầm cao hơn, doanh nghiệp khí Việt Nam có cơ hội tham gia sâu vào chuỗi giá trị LNG quốc tế, không chỉ dừng ở khâu nhập khẩu mà mở rộng sang mua bán LNG đa nguồn, quản trị danh mục hợp đồng dài hạn - trung hạn - giao ngay, cũng như thực hiện các hoạt động thương mại, hoán đổi và tối ưu logistics.

Từ thực tiễn phát triển, TS. Nguyễn Quốc Thập cho biết, cần sớm hoàn thiện khung pháp lý và phát triển thị trường LNG theo hướng thống nhất, bao trùm toàn bộ hoạt động từ nhập khẩu đến mua bán LNG.

"LNG cần được xác lập là hàng hóa năng lượng mang tính quốc tế, cho phép áp dụng các thông lệ thị trường quốc tế, từng bước hình thành thị trường LNG cạnh tranh, minh bạch. Song song với đó là xây dựng cơ chế giá LNG - điện khí đồng bộ, phù hợp xu hướng quốc tế và triển khai cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) để chia sẻ rủi ro, lợi ích giữa các chủ thể trong chuỗi", TS. Nguyễn Quốc Thập nhấn mạnh.

Về hạ tầng, cần phát triển đồng bộ hệ thống kho cảng LNG gắn với trung tâm tiêu thụ, khuyến khích sự tham gia của khu vực nhà nước, tư nhân và mô hình đối tác công – tư (PPP), đồng thời kết nối hạ tầng LNG mới với hệ thống khí hiện hữu.

Một trụ cột quan trọng khác là phát triển nguồn nhân lực LNG và nâng cao năng lực quản trị rủi ro, thông qua đào tạo chuyên sâu về giao dịch LNG, hedging, pháp lý quốc tế và tăng cường hợp tác với các đối tác, đồng minh chiến lược.

Ông Thập cho biết thêm, kinh nghiệm từ các quốc gia như Singapore, Nhật Bản và Hàn Quốc cho thấy Nhà nước giữ vai trò then chốt trong việc kiến tạo thị trường LNG thông qua chính sách, quy hoạch, cơ chế thuế – phí và giám sát thực thi. Trong giai đoạn đầu doanh nghiệp Việt Nam tham gia thị trường LNG quốc tế, sự đồng hành của Nhà nước là yếu tố quyết định.

"Kinh doanh LNG mang tính quốc tế đòi hỏi cách tiếp cận chính sách mới, chấp nhận rủi ro có kiểm soát để đổi lấy vị thế và năng lực dài hạn. Nếu được hỗ trợ bởi khung chính sách phù hợp và tiến bộ, doanh nghiệp khí Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành chủ thể quan trọng trong chuỗi giá trị LNG của khu vực và thế giới", TS. Nguyễn Quốc Thập khẳng định.