"Đòn bẩy" mới cho mục tiêu tăng trưởng hai con số

Trong bối cảnh kinh tế số, trí tuệ nhân tạo và cạnh tranh công nghệ toàn cầu tăng tốc, dữ liệu không còn là yếu tố hỗ trợ mà đã trở thành tư liệu sản xuất cốt lõi, quyết định năng lực cạnh tranh của mỗi quốc gia. Việt Nam muốn bứt phá tăng trưởng trong giai đoạn tới, đặc biệt hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số, không thể đứng ngoài cuộc chơi dữ liệu.

Đó là thông điệp xuyên suốt tại Phiên họp lần thứ nhất của Ban Chỉ đạo quốc gia về dữ liệu, được Văn phòng Chính phủ thông báo tại Thông báo số 43/TB-VPCP ngày 26/1/2026.

Hạ tầng dữ liệu hình thành, nhưng "nút thắt" vẫn còn

Theo Ban Chỉ đạo, thời gian qua, Việt Nam đã đạt nhiều kết quả đáng kể trong xây dựng nền tảng dữ liệu quốc gia. Hàng loạt cơ sở dữ liệu quan trọng như dân cư, đăng ký doanh nghiệp, đất đai, tài chính, bảo hiểm, ngân hàng, hộ tịch điện tử… đã được kết nối, tích hợp và từng bước khai thác hiệu quả.

Hạ tầng dữ liệu tiếp tục được mở rộng theo hướng đồng bộ, chia sẻ. Trung tâm dữ liệu quốc gia số 01 đã chính thức đi vào vận hành; cả nước hiện có gần 40 trung tâm dữ liệu và đang nghiên cứu xây dựng siêu trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo, tạo nền móng cho kinh tế số phát triển sâu hơn.

Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy nhiều điểm nghẽn chưa được tháo gỡ. Thể chế, chính sách về dữ liệu còn thiếu và chưa theo kịp yêu cầu phát triển; dữ liệu phân tán, phân mảnh, thiếu chuẩn hóa; tình trạng "cát cứ dữ liệu" vẫn tồn tại ở không ít bộ, ngành, địa phương. Tiến độ xây dựng các cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyên ngành chưa đồng đều; việc cắt giảm thủ tục hành chính dựa trên dữ liệu số còn chậm, tỷ lệ dịch vụ công trực tuyến toàn trình chưa đạt kỳ vọng.

Dữ liệu trở thành tài nguyên chiến lược

Ban Chỉ đạo nhận định, thế giới đang bước vào giai đoạn bùng nổ của trí tuệ nhân tạo, chip bán dẫn và công nghệ dữ liệu. Dữ liệu ngày càng được xem là tài nguyên chiến lược, là "vũ khí" cạnh tranh giữa các quốc gia, đồng thời kéo theo những thách thức lớn về an ninh mạng, chủ quyền số và gián điệp công nghệ.

Trong bối cảnh đó, phát triển dữ liệu và kinh tế dữ liệu không chỉ là yêu cầu nội tại của quá trình chuyển đổi số, mà còn là động lực tăng trưởng mới, góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số trong trung và dài hạn.

Năm đột phá để hình thành kinh tế dữ liệu

Để tận dụng được nguồn lực dữ liệu, Ban Chỉ đạo thống nhất tập trung triển khai 5 đột phá chiến lược.

Thứ nhất, đột phá về thể chế dữ liệu, tạo hành lang pháp lý đầy đủ cho các sản phẩm, dịch vụ và thị trường dữ liệu.

Thứ hai, đột phá về hạ tầng dữ liệu, gắn với phát triển trí tuệ nhân tạo tự chủ và các trung tâm dữ liệu quốc gia quy mô lớn.

Thứ ba, đột phá về nhân lực dữ liệu, từ đội ngũ công chức quản lý đến lực lượng chuyên gia dữ liệu, AI chất lượng cao.

Thứ tư, đột phá trong phát triển các cơ sở dữ liệu quốc gia và chuyên ngành, bảo đảm dữ liệu "đúng, đủ, sạch, sống" và dùng chung.

Thứ năm, đột phá về hệ sinh thái dữ liệu và kinh tế dữ liệu, thúc đẩy doanh nghiệp tham gia khai thác, sáng tạo giá trị từ dữ liệu.

Các đột phá này được triển khai theo phương châm xuyên suốt: hành động quyết liệt – lấy kết quả làm thước đo – dữ liệu là tài sản – hạ tầng dữ liệu là nền tảng – kinh tế dữ liệu là mũi nhọn – an ninh dữ liệu là trọng yếu – người dân và doanh nghiệp là trung tâm.

Gấp rút hoàn thiện thể chế, mở đường cho thị trường dữ liệu

Trong loạt nhiệm vụ trọng tâm, hoàn thiện khung pháp lý về dữ liệu được xác định là ưu tiên hàng đầu. Bộ Công an được giao chủ trì xây dựng các nghị định quan trọng về sàn dữ liệu, cơ chế đột phá cho hoạt động sáng tạo và khai thác dữ liệu tại Trung tâm dữ liệu quốc gia, định danh – xác thực – truy xuất nguồn gốc sản phẩm, cũng như nghị quyết về phát triển công dân số.

Song song đó, Bộ Tài chính phối hợp xây dựng khung pháp lý về định giá dữ liệu, phí và giá khai thác dữ liệu, cùng các chính sách ưu đãi về thuế và vốn cho doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực dữ liệu – một bước đi then chốt để hình thành thị trường dữ liệu đúng nghĩa.

Các bộ, ngành, địa phương cũng được yêu cầu khẩn trương xác lập danh mục dữ liệu gốc, dữ liệu chủ, dữ liệu mở; hoàn thiện kiến trúc dữ liệu và chuẩn hóa quy trình quản trị dữ liệu trong năm 2026.

Tăng tốc xây dựng các cơ sở dữ liệu nền tảng

Ban Chỉ đạo nhấn mạnh trách nhiệm cá nhân của người đứng đầu các bộ, ngành trong việc xây dựng và vận hành các cơ sở dữ liệu. Hàng loạt nhiệm vụ cụ thể được giao cho các bộ: từ hoàn thiện cơ sở dữ liệu cán bộ, công chức, an sinh xã hội; cơ sở dữ liệu y tế, nông nghiệp, môi trường; đến cơ sở dữ liệu xử lý vi phạm hành chính và các cơ sở dữ liệu phục vụ phát triển AI tự chủ.

Việc xây dựng cơ sở dữ liệu phải gắn chặt với cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, mở rộng dịch vụ công trực tuyến dựa trên dữ liệu số, tránh tình trạng "xây dữ liệu để đó".

Nhân lực, hạ tầng và an ninh dữ liệu: ba trụ cột song hành

Cùng với hạ tầng và thể chế, phát triển nguồn nhân lực dữ liệu chất lượng cao được coi là yếu tố quyết định tính bền vững của kinh tế dữ liệu. Các chương trình đào tạo chuyên sâu về khoa học dữ liệu, AI cho đội ngũ công chức, cùng việc mở rộng hợp tác đào tạo quốc tế, đang được đẩy mạnh.

Ở chiều ngược lại, yêu cầu bảo đảm an ninh mạng, an ninh dữ liệu và chủ quyền số được đặt ra xuyên suốt. Các bộ, ngành, địa phương phải hoàn thiện phương án bảo vệ dữ liệu trước khi kết nối về Trung tâm dữ liệu quốc gia; đồng thời tăng cường giám sát luồng dữ liệu xuyên biên giới, bảo vệ dữ liệu cốt lõi và dữ liệu quan trọng của quốc gia.