Đưa thư viện số về từng gia đình

Ngày 11/10, trong khuôn khổ Ngày hội Văn hóa đọc, trao sách và học bổng tại Trường THPT chuyên Quốc học Huế, đơn vị Thư viện Số Việt Nam (ViLIB) đã trao tặng Không gian tri thức số cho Thành Đoàn Huế. Sự kiện đánh dấu bước khởi đầu cho mô hình thư viện số dùng chung phục vụ đoàn viên, thanh niên, được triển khai phối hợp cùng Hội Xuất bản Việt Nam.

Đến tham dự sự kiện có PGS.TS Phạm Minh Tuấn - Phó Tổng biên tập Tạp chí Cộng sản, Chủ tịch Hội Xuất bản Việt Nam; ông Nguyễn Chí Tài - Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam TP Huế, cùng đại diện các đơn vị liên quan.

Nuôi dưỡng thói quen đọc từ mỗi gia đình

Ông Nguyễn Anh Dũng, nhà sáng lập Thư viện Số Việt Nam chia sẻ: Một ngày hội có thể khơi dậy niềm yêu sách, nhưng để tình yêu ấy bền vững, người đọc cần được tiếp cận sách thuận tiện ngay sau khi sự kiện khép lại. Vì vậy, ViLIB đặt người dân và gia đình vào tâm điểm của mô hình: Thư viện không chỉ một địa điểm để đến mà là không gian tri thức đồng hành cùng việc học, việc đọc và sinh hoạt của mỗi nhà.

Thông qua tài khoản truy cập và danh mục đọc phù hợp với từng thành viên, mỗi gia đình có thể tự xây dựng "thư viện gia đình" kết nối trực tiếp đến nguồn tài nguyên được cấp phép. Nhờ đó, cha mẹ có thêm công cụ đồng hành cùng con, học sinh có thêm cơ hội tự học, trong khi người lớn tuổi, người lao động và đoàn viên, thanh niên dễ dàng tìm đọc tài liệu theo nhu cầu.

Đặc biệt, mô hình hướng tới việc gắn kết văn hóa đọc với cơ sở và phong trào thi đua. Thông qua hoạt động đọc sách của từng gia đình và dòng họ, địa phương có thêm cơ sở để xem xét công nhận danh hiệu gia đình văn hóa, dòng tộc văn hóa và tổ chức vinh danh, khen thưởng.

Thí điểm cùng Thành Đoàn Huế

Trong giai đoạn đầu, ViLIB phối hợp với Hội Xuất bản Việt Nam và Thành Đoàn Huế triển khai thí điểm nhằm đánh giá khả năng tiếp cận, trải nghiệm người dùng và mức độ hình thành thói quen đọc trong cộng đồng thanh thiếu niên.

Các hoạt động trọng tâm gồm: Khởi tạo không gian số, hướng dẫn quản trị, tập huấn sử dụng, kết nối mã QR truy cập và tổ chức các chương trình khuyến đọc gắn liền với đời sống địa phương. Hiệu quả thí điểm sẽ được đo lường qua số người đọc thực tế, tần suất truy cập, tỷ lệ quay lại, nhóm tài nguyên được quan tâm và phản hồi từ người sử dụng.

Sau giai đoạn thí điểm, mô hình dự kiến được mở rộng đến 40 đơn vị hành chính xã, phường, tiếp tục kết nối với các trường tiểu học, THCS, THPT và cơ sở giáo dục trên địa bàn Huế.

Trong cấu trúc đề xuất, mỗi xã, phường hoặc trường học sẽ vận hành một không gian thư viện số riêng trên hạ tầng công nghệ dùng chung. Các đơn vị cơ sở giữ vai trò quản lý người dùng và tổ chức phong trào đọc, trong khi nền tảng công nghệ hỗ trợ kết nối, quản trị và thống kê sử dụng. Nhờ cách làm này, nguồn lực công nghệ được tối ưu hóa nhưng vẫn giữ vững bản sắc và mục tiêu phục vụ cộng đồng của từng địa phương.

Mục tiêu dài hạn của dự án là hình thành một mạng lưới liền mạch, từ Thành Đoàn đến cơ sở Đoàn, từ xã, phường đến khu dân cư, từ trường học đến học sinh, phụ huynh và lan tỏa vào từng giờ đọc sách trong mỗi gia đình.

Liên kết chặt chẽ giữa xuất bản, thư viện và công nghệ

Mô hình được tổ chức dựa trên sự hợp tác chặt chẽ giữa 3 lực lượng cốt lõi. Trong đó, Hội Xuất bản Việt Nam giữ vai trò định hướng chuyên môn và kết nối các nhà xuất bản, tác giả cũng như đơn vị sở hữu bản quyền. Thành Đoàn Huế đóng vai trò đầu mối tiếp cận lực lượng thanh thiếu niên, phát triển người đọc và triển khai các hoạt động tại cộng đồng. ViLIB chịu trách nhiệm cung cấp nền tảng công nghệ, công cụ quản trị và hỗ trợ vận hành.

Theo đề xuất của ViLIB, các đơn vị tham gia sẽ được hỗ trợ quyền sử dụng nền tảng trong 12 tháng cùng quyền truy cập kho tài nguyên dùng chung khoảng 3.000 sách và học liệu số, bảo đảm tuân thủ nghiêm ngặt Luật Sở hữu trí tuệ và quy định về bảo vệ dữ liệu.

Ông Nguyễn Anh Dũng, nhà sáng lập ViLIB, nhấn mạnh việc đưa thư viện số từ trường học, trụ sở xã, phường vào từng gia đình sẽ góp phần thiết thực hình thành thói quen đọc sách và học tập suốt đời. Giá trị của mô hình sẽ được đo lường bằng chính số lượng người thực sự tiếp cận, sử dụng tri thức và trưởng thành từ những trang sách.