Đừng quá dễ dãi với danh xưng "Người của công chúng"

Trong đời sống hiện đại, nghệ sĩ là một nghề chính đáng, được tôn trọng như bất kỳ nghề nghiệp nào khác. Họ lao động bằng tài năng, cảm xúc, tư duy sáng tạo và đóng góp cho đời sống tinh thần của xã hội thông qua âm nhạc, điện ảnh, sân khấu hay nhiều hình thức nghệ thuật khác.

Không ai có thể phủ nhận giá trị mà nghệ thuật mang lại cho con người, một bài hát có thể xoa dịu cảm xúc, một bộ phim có thể lay động nhận thức. Một tác phẩm nghệ thuật lớn có thể giúp con người nhìn lại chính mình hoặc thay đổi cách họ cảm nhận về thế giới.

Bên cạnh sự tôn trọng dành cho nghệ thuật và những người làm nghệ thuật, có lẽ xã hội cũng cần nhìn lại sự dễ dãi trong cách gọi một cá nhân là "Người của công chúng". Bởi danh xưng ấy không chỉ được định nghĩa bằng sự hiện diện trước đám đông, mà còn gắn với tầm ảnh hưởng, trách nhiệm xã hội, chuẩn mực ứng xử và những giá trị cộng đồng mà một cá nhân thật sự mang lại

Không phải ai được nhìn thấy nhiều cũng đủ tầm ảnh hưởng tích cực, không phải ai có sức lan tỏa truyền thông cũng đồng nghĩa với việc đang tạo ra giá trị cho xã hội và càng không phải ai sở hữu lượng người theo dõi lớn cũng đủ tâm thế để đại diện cho một chuẩn mực cộng đồng.

Trong thời đại mạng xã hội, sự nổi tiếng đôi khi đến từ tài năng thật sự, nhưng cũng không ít trường hợp, nó được tạo ra từ thị phi, scandal, tranh cãi, sự tò mò đại chúng, hoặc những trào lưu ngắn hạn.

Một phát ngôn gây sốc, một đoạn video gây tranh luận, một chuyện đời tư bị đẩy thành xu hướng, chỉ có vậy cũng có thể khiến một cá nhân phủ sóng truyền thông chỉ sau vài giờ.

Nếu chỉ dựa vào tần suất xuất hiện trên truyền thông để phong cho ai đó danh xưng "người của công chúng", có lẽ xã hội đang nhầm lẫn giữa độ phủ hình ảnh và giá trị thật.

Ai đang tạo nên những giá trị lớn cho xã hội?

Trong khi nhiều gương mặt được nhắc tên mỗi ngày trên truyền thông, vẫn có vô số con người đang lặng lẽ giữ cho xã hội vận hành nhưng hiếm khi được gọi tên bằng sự trân trọng tương xứng.

Đó là những nhà khoa học miệt mài trong phòng thí nghiệm, chấp nhận thất bại hàng chục, hàng trăm lần để đổi lấy một phát minh có thể cứu sống hàng triệu người. Một loại vaccine, một phương pháp điều trị, một bước tiến y học… không tạo ra tiếng vỗ tay trên sân khấu, nhưng có thể thay đổi vận mệnh của cả nhân loại.

Đó là những kỹ sư thiết kế hạ tầng công nghệ, hệ thống dữ liệu, con chíp, mạng lưới kết nối… giúp thế giới vận hành nhanh hơn, thông minh hơn và hiệu quả hơn. Phần lớn chúng ta sử dụng thành quả ấy mỗi ngày nhưng gần như không biết tên họ.

Đó là những bác sĩ trực đêm trong bệnh viện, những nhà nghiên cứu, những người lao động trí tuệ đang âm thầm tạo nền móng cho xã hội.

Họ không đứng dưới ánh đèn sân khấu, họ không tạo ra hiệu ứng truyền thông, họ không sở hữu hàng triệu lượt theo dõi. Nhưng điều họ tạo ra là tri thức, là sức khỏe, là sự an toàn, là nền tảng phát triển và là những giá trị có thể kéo dài qua nhiều thế hệ.

Nếu nhìn từ góc độ cống hiến cho xã hội, những con người lặng lẽ nhưng tạo ra giá trị bền vững và sâu rộng ấy mới thực sự xứng đáng được gọi là người của công chúng.

Xã hội đang nhìn vào sự xuất hiện hay giá trị thật?

Ngày nay, chỉ cần một gương mặt xuất hiện dày đặc trên truyền thông, có hàng triệu lượt theo dõi trên mạng xã hội, tham gia một chương trình giải trí hoặc tạo ra hiệu ứng viral, người đó rất nhanh được mặc định là "người của công chúng."

Nhưng câu hỏi đặt ra là: Liệu nổi tiếng có đồng nghĩa với việc trở thành người của công chúng?

Có lẽ điều đáng suy ngẫm nằm ở đây: Xã hội hiện đại đôi khi đang có xu hướng đánh giá cao độ sáng hơn độ sâu.

Chúng ta dễ nhớ mặt những người xuất hiện thường xuyên trên màn ảnh, trên mạng xã hội, trên bảng tin truyền thông. Chúng ta biết khá rõ câu chuyện đời tư của một ca sĩ, một diễn viên.

Nhưng lại rất ít người biết đến những cá nhân đang âm thầm tạo ra phát minh, tri thức hoặc giải pháp có thể thay đổi cuộc sống của hàng triệu người.

Điều đó phản ánh một thực tế: Xã hội dễ bị dẫn dắt bởi những gì dễ nhìn thấy - ánh đèn sân khấu tạo ra sự chú ý.

Truyền thông tạo ra sự hiện diện, mạng xã hội khuếch đại tốc độ lan truyền, nhưng không phải thứ gì được chiếu sáng nhiều cũng là thứ mang giá trị lớn nhất. Ánh đèn sân khấu có thể làm rực rỡ một khoảnh khắc, tri thức có thể soi sáng cả tương lai.

Đã đến lúc nhìn lại danh xưng "Người của công chúng"

Nói như vậy không phải để phủ nhận vai trò của nghệ sĩ. Nghệ thuật luôn là một phần không thể thiếu trong đời sống văn minh. Một xã hội phát triển không thể thiếu tri thức, nhưng cũng không thể thiếu cảm xúc, cái đẹp và giá trị tinh thần.

Vấn đề không nằm ở nghề nghiệp mà là cách xã hội phong danh xưng, chúng ta cần thận trọng hơn với danh xưng "người của công chúng". Danh xưng ấy không nên trở thành một cách gọi dễ dãi dành cho bất kỳ ai hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật.

Một người xứng đáng với danh xưng ấy, cần có ảnh hưởng đi cùng trách nhiệm, có tiếng nói đi cùng cái tâm, có sự hiện diện đi cùng giá trị và quan trọng hơn là có đóng góp thực sự cho cộng đồng.

Nếu chỉ nổi tiếng vì được nhìn thấy nhiều, điều đó không sai, nhưng nổi tiếng không mặc nhiên đồng nghĩa với việc trở thành "người của công chúng" theo nghĩa đầy đủ nhất.

Xã hội này được vận hành bởi rất nhiều con người đang âm thầm tạo ra giá trị mỗi ngày. Họ không hào quang, không sân khấu, thậm chí chẳng mấy ai biết tên, nhưng chính sự lao động, trách nhiệm và cống hiến bền bỉ ấy đang góp phần giữ cho xã hội này ổn định và tốt đẹp hơn từng ngày.

Không phải ai xuất hiện trước công chúng cũng trở thành "người của công chúng". Bởi sau cùng, thứ khiến một con người được xã hội nhớ đến không phải ánh đèn chiếu vào họ, mà là giá trị họ tạo ra và để lại cho xã hội.