Gen Z tạo "mạch sống mới" cho cải lương

Khi người trẻ "ngược dòng"

Những clip vọng cổ trên TikTok thu hút hàng chục nghìn lượt xem, những trích đoạn cải lương được chia sẻ trên Facebook hay sự xuất hiện ngày càng nhiều gương mặt trẻ tại các cuộc thi đờn ca tài tử, liên hoan sân khấu cho thấy, cải lương đang được thế hệ Gen Z tiếp sức.

Là một khán giả thuộc thế hệ Gen Z, Nguyễn Thảo Vy (22 tuổi, TPHCM) cho biết, trước đây cô gần như không xem cải lương vì cho rằng bộ môn này chỉ phù hợp với người lớn tuổi. Tuy nhiên, sau khi tình cờ xem một số trích đoạn cải lương do các nghệ sĩ trẻ thể hiện trên mạng xã hội, Vy bắt đầu tìm hiểu nhiều hơn.

"Tôi bất ngờ vì cải lương không hề khô khan như mình nghĩ. Nội dung là những câu chuyện về gia đình, tình cảm hay cách ứng xử trong cuộc sống rất gần gũi với người trẻ hiện nay. Khi các nghệ sĩ trẻ chia sẻ những trích đoạn ngắn trên mạng xã hội, tôi thấy dễ tiếp cận hơn và từ đó muốn xem bản đầy đủ", Thảo Vy chia sẻ.

Trong khi đó, theo Lê Minh Quân (20 tuổi, sinh viên một trường đại học tại Hà Nội), sức hút của cải lương nằm ở cảm xúc chân thật mà loại hình nghệ thuật này mang lại. "Ban đầu tôi xem vì tò mò, nhưng càng xem càng thấy các làn điệu vọng cổ có nét cuốn hút riêng. Không phải nội dung nào cũng hợp với giới trẻ, nhưng nếu được dàn dựng hiện đại hơn và quảng bá tốt trên nền tảng số thì cải lương hoàn toàn có thể thu hút thêm nhiều khán giả trẻ", Minh Quân nói.

Chia sẻ của các khán giả trẻ cho thấy cải lương không hoàn toàn xa lạ với thế hệ Gen Z như nhiều người vẫn nghĩ. Khi được tiếp cận bằng những hình thức phù hợp với thói quen thưởng thức của người trẻ, nghệ thuật truyền thống vẫn có khả năng khơi gợi sự quan tâm và tạo nên những cộng đồng yêu thích mới. Ngày càng nhiều bạn trẻ chủ động tìm hiểu, học tập và tham gia biểu diễn cải lương tại các trường học, câu lạc bộ nghệ thuật.

Năm 2025, Câu lạc bộ Cải lương Trường Đại học Đồng Tháp, tỉnh Đồng Tháp chính thức được thành lập. Chỉ sau một thời gian ngắn hoạt động, câu lạc bộ đã thu hút 42 thành viên chính thức, 35 cộng tác viên cùng 3 cố vấn chuyên môn tham gia sinh hoạt thường xuyên. Quy mô không quá lớn nếu so với các câu lạc bộ âm nhạc hiện đại trong trường học, nhưng lại là tín hiệu đáng mừng đối với một loại hình nghệ thuật vốn được mặc định dành cho khán giả lớn tuổi.

Là Chủ nhiệm câu lạc bộ, sinh viên Võ Triệu Anh cho biết điều khiến các bạn trẻ lựa chọn cải lương xuất phát từ tình yêu dành cho văn hóa dân tộc.

"Chính chiều sâu cảm xúc, tính nhân văn và giá trị lịch sử mà cải lương mang lại đã khiến chúng tôi lựa chọn gắn bó", Võ Triệu Anh chia sẻ.

Từ nhiều năm nay, khán giả cải lương thường được mặc định là những người trung niên hoặc cao tuổi. Tuy nhiên, sự lan tỏa của mạng xã hội đang cho thấy một bức tranh khác. Những trích đoạn cải lương do người trẻ thể hiện ngày càng xuất hiện nhiều trên TikTok, Facebook, YouTube. Không ít video đạt hàng chục nghìn, thậm chí hàng trăm nghìn lượt xem, kéo theo hàng loạt bình luận tích cực từ khán giả trẻ. Điều đó cho thấy giới trẻ không hề quay lưng với nghệ thuật truyền thống.

"Những lượt xem, chia sẻ hay bình luận tích cực trên các nền tảng mạng xã hội cho thấy công chúng trẻ vẫn sẵn sàng đón nhận cải lương. Vấn đề là chúng ta phải đưa cải lương đến gần họ hơn", Triệu Anh nhận định.

Nghệ sĩ trẻ Hoàng Khiêm, người từng đạt giải tại cuộc thi Chuông vàng vọng cổ năm 2024 cho rằng, trong khi nhiều bạn trẻ lựa chọn những ngành nghề có thu nhập ổn định hơn, việc theo đuổi cải lương thực sự là một lựa chọn không dễ dàng. Thế nhưng với những người trẻ yêu nghề, sức hấp dẫn của sân khấu truyền thống vẫn đủ lớn để họ kiên trì theo đuổi.

Hoàng Khiêm cũng khẳng định, sức hấp dẫn của cải lương chưa bao giờ mất đi, điều quan trọng là cách tiếp cận. Bản thân anh hiện xây dựng một kênh TikTok với hơn 20.000 người theo dõi, thường xuyên đăng tải các bài ca cổ, trích đoạn biểu diễn để tiếp cận khán giả trẻ.

"Tôi nghĩ điều đó chứng minh rằng nếu được giới thiệu đúng cách, cải lương vẫn có thể chạm đến cảm xúc của khán giả trẻ trong thời đại số", anh nói.

Làm mới cách kể chuyện

Ở góc nhìn của người làm nghề lâu năm, NSƯT Như Huỳnh cho rằng nhiều người vẫn đang có định kiến rằng cải lương khó gần với giới trẻ. "Thực tế cảm xúc chân thật chưa bao giờ lỗi thời. Những câu chuyện về tình người, đạo hiếu, nghĩa tình hay khát vọng sống đẹp luôn có sức chạm đến trái tim khán giả", chị chia sẻ.

Theo NSƯT Như Huỳnh, mạng xã hội chỉ là phương tiện giúp cải lương đến gần công chúng hơn. Điều quyết định vẫn là chất lượng tác phẩm và cảm xúc mà nghệ sĩ mang đến.

Khi một trích đoạn được dàn dựng chỉn chu, người nghệ sĩ thể hiện bằng cảm xúc chân thật và ngôn ngữ phù hợp với người xem hôm nay thì khán giả trẻ vẫn có thể yêu thích và đồng cảm.

Một trong những băn khoăn của nhiều người trẻ khi bước vào sân khấu cải lương là liệu họ có được khán giả truyền thống đón nhận hay không. Theo NSƯT Như Huỳnh, thực tế lại khác với suy nghĩ của nhiều người.

"Khán giả cải lương truyền thống thường được cho là khó tính, nhưng thực tế họ rất bao dung với những người trẻ thật lòng yêu nghề. Điều họ mong muốn không phải là sự hoàn hảo ngay lập tức mà là sự nghiêm túc và tinh thần cầu tiến", chị nhận xét.

Theo chị, những khán giả gắn bó lâu năm với cải lương có thể đặt ra những tiêu chuẩn nhất định về ca diễn, phong cách biểu diễn hay cách xử lý nhân vật. Tuy nhiên, khi thấy lớp nghệ sĩ trẻ có thái độ cầu thị, biết trân trọng nghề và nỗ lực học hỏi, họ luôn sẵn sàng đón nhận.

Đó cũng là điều mà nhiều nghệ sĩ trẻ cảm nhận được sau mỗi lần đứng trên sân khấu. Những tràng pháo tay, lời động viên từ khán giả lớn tuổi là sự ghi nhận dành cho một tiết mục biểu diễn và là nguồn động viên để thế hệ kế cận tiếp tục gắn bó với nghề. Có lẽ chính tình yêu dành cho nghệ thuật đã trở thành chiếc cầu nối đẹp nhất giữa các thế hệ khán giả và nghệ sĩ cải lương.

Dù đang có những tín hiệu tích cực, không ai phủ nhận rằng cải lương vẫn đối mặt với nhiều khó khăn. Thu nhập của nghệ sĩ trẻ chưa ổn định, sân khấu biểu diễn không nhiều, lượng khán giả thường xuyên còn hạn chế.

Cải lương có thể chưa trở lại thời kỳ hoàng kim như nhiều thập niên trước. Nhưng từ những câu lạc bộ sinh viên, những sân khấu nhỏ, những clip ngắn trên mạng xã hội hay những người trẻ vẫn ngày ngày tập ca, tập diễn vì tình yêu nghề, có thể thấy ngọn lửa cải lương vẫn đang được truyền tiếp. Có thể chính những người trẻ hôm nay sẽ viết tiếp câu chuyện hồi sinh của sân khấu cải lương trong tương lai.