Giải bài toán chênh lệch giới trong minh bạch tiền lương và sẻ chia việc nhà

Một thực tế khắc nghiệt

Theo Ngân hàng Thế giới (World Bank) và Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) tính đến đầu năm 2026, dữ liệu thực tế cho thấy một thực trạng đáng suy ngẫm: Trên bình diện quốc tế, phụ nữ hiện chỉ kiếm được trung bình 77 cent/ 1 đô la Mỹ so với đồng nghiệp nam. Con số này không đơn thuần là sự chênh lệch về thu nhập, mà còn là minh chứng cho những bất bình đẳng sâu sắc đang tồn tại trong cấu trúc kinh tế toàn cầu.

Nghiêm trọng hơn, sự thua thiệt này không dừng lại ở bảng lương hàng tháng mà còn kéo dài đến tận khi họ rời khỏi thị trường lao động. Tại châu Âu, dữ liệu từ OECD và Eurostat năm 2024 chỉ ra một nghịch lý: Trong khi khoảng cách thu nhập giữa nam và nữ khi làm việc là 12%, thì khoảng cách ấy khi họ về hưu lại vọt lên mức trung bình 22%. Ở những quốc gia phát triển như Anh, Hà Lan hay Áo, sự chênh lệch này thậm chí vượt ngưỡng 30%, biến tuổi già của phụ nữ trở nên mong manh hơn trước các rủi ro tài chính.

Vì sao thu nhập của phụ nữ vẫn thua thiệt so với nam giới?

Đi tìm lời giải cho thực trạng này, các chuyên gia kinh tế cho rằng rào cản lớn nhất không nằm ở năng lực chuyên môn, mà là sự giằng co giữa công việc và gia đình. Phụ nữ thường rơi vào tình thế khó xử khi phải lựa chọn giữa việc thăng tiến sự nghiệp hay dành thời gian chăm sóc tổ ấm- một áp lực nặng nề mà nam giới ít khi phải đối mặt.

Phân tích sâu hơn, Giáo sư Alexandra Niessen-Ruenzi từ Đại học Mannheim nhận định rằng, sự chênh lệch lương hưu thực chất là những thiệt thòi về kinh tế mà người phụ nữ phải gánh chịu kể từ khi làm mẹ. Theo bà, khoảng cách thu nhập bắt đầu nới rộng rõ rệt ngay từ thời điểm phụ nữ lập gia đình. Để có thời gian chăm sóc con nhỏ, họ thường buộc phải cắt giảm giờ làm hoặc chấp nhận những công việc bán thời gian với mức lương thấp hơn. Điều này không chỉ khiến số tiền mang về nhà hằng tháng ít đi, mà còn làm sụt giảm trực tiếp quỹ lương hưu tích lũy, tạo nên một hệ lụy tài chính kéo dài cho đến tận lúc tuổi già.

Đồng quan điểm, Giáo sư Antonio Abatemarco từ Đại học Salerno nhấn mạnh rằng đây là sự tích lũy bất bình đẳng mang tính hệ thống. Ông chỉ ra rằng việc phụ nữ thường xuyên tham gia vào các khu vực kinh tế phi chính thức, cùng những gián đoạn trong sự nghiệp để thực hiện trách nhiệm chăm sóc con cái và gia đình, đã khiến họ không có đủ thời gian và nguồn lực đóng góp vào hệ thống lương hưu một cách ổn định như nam giới.

Nhìn ra thế giới, mức độ bình đẳng về thu nhập có sự phân hóa rõ rệt tùy thuộc vào chính sách của từng quốc gia. Các nước Bắc Âu, tiêu biểu là Iceland, đang trở thành hình mẫu lý tưởng khi đã xóa bỏ được hơn 90% khoảng cách giới. Tại Bỉ, mức chênh lệch lương cũng được kéo xuống mức thấp kỷ lục là 1,1%. Ngược lại, Hàn Quốc vẫn đứng đầu nhóm quốc gia có sự phân biệt thu nhập lớn nhất với tỷ lệ 31,2%.

Để rút ngắn khoảng cách này, việc minh bạch hóa tiền lương và thúc đẩy các chính sách hỗ trợ sự nghiệp cho phụ nữ là chưa đủ. Xã hội cần một sự chuyển dịch mạnh mẽ trong việc định giá giá trị lao động, đảm bảo rằng những ngành nghề do phụ nữ chiếm ưu thế như giáo dục hay chăm sóc sức khỏe được trả công xứng đáng. 

Đồng thời, việc khuyến khích nam giới chia sẻ trách nhiệm gia đình thông qua các chính sách nghỉ phép công bằng sẽ giúp phụ nữ giảm bớt gánh nặng gây "gián đoạn sự nghiệp", từ đó đảm bảo được an ninh tài chính bền vững từ lúc bắt đầu đi làm cho đến khi về già.

Công bằng tiền lương không chỉ là một vấn đề về quyền phụ nữ, mà còn là động lực để thúc đẩy sản lượng kinh tế toàn cầu và giảm bớt gánh nặng phúc lợi xã hội. Đã đến lúc thế giới cần nhìn nhận việc thu hẹp khoảng cách giới là một khoản đầu tư chiến lược cho sự hưng thịnh của toàn nhân loại.