Giải thưởng Phụ nữ Việt Nam năm 2026: "Điểm tựa" của những mầm non

Trong hành trình lớn lên của mỗi đứa trẻ, không phải con đường nào cũng trải đầy hoa và tiếng cười rộn rã. Có những em thơ vừa chập chững bước vào đời đã phải đối diện với lằn ranh khắc nghiệt giữa sự sống và cái chết trước những căn bệnh hiểm nghèo, có em sớm chịu cảnh bơ vơ khi mất đi chỗ dựa gia đình, và cũng có những đứa trẻ thiệt thòi chưa kịp chào đời đã mang trên mình nỗi lo dị tật, tổn thương. 

Giữa những khoảng lặng trớ trêu của số phận, chính bàn tay, khối óc và tấm lòng bao dung của người phụ nữ đã trở thành bức tường thành che chắn, nâng đỡ những mầm non yếu ớt vượt qua giông bão.

Giành lại cuộc sống cho trẻ nơi lằn ranh sinh tử 

Có bước chân vào hành lang Trung tâm Ung thư của Bệnh viện Nhi Trung ương vào một buổi sớm, người ta mới cảm nhận hết sự ngột ngạt và khốc liệt của cuộc chiến giằng co sinh mệnh. Mùi thuốc sát trùng nồng nặc quyện trong tiếng khóc thắt lòng của những đứa trẻ chỉ mới vài tháng tuổi, vài năm tuổi. 

Trên những chiếc giường bệnh nhỏ bé, đầu các con cạo trọc vì truyền hóa chất, làn da xanh xao và những đôi mắt ngơ ngác nhìn vào từng chai dịch truyền đang nhỏ giọt. Phía sau mỗi đứa trẻ là ánh mắt thâm quầng, bất lực và kiệt quệ của những người cha, người mẹ đã đi đến tận cùng nỗi đau. Trước đây, khi y học đối diện với các thể bạch cầu cấp dòng lympho nguy cơ cao, tái phát hoặc kháng thuốc, cánh cửa hy vọng gần như khép chặt, việc điều trị thường chỉ còn là xoa dịu những ngày cuối đời. Thêm vào đó, việc phải truyền hóa chất liên tục khiến ven của các bé xơ teo, việc đặt buồng tiêm tĩnh mạch dưới da rất dễ bị nhiễm trùng, biến chứng, khiến mỗi đợt điều trị trở thành một cơn ác mộng đau đớn về thể xác.

Nhìn những sinh linh bé nhỏ oằn mình trong đau đớn, tập thể với hơn 93% cán bộ là nữ và trọn vẹn cả 5 vị trí lãnh đạo đều do các nữ bác sĩ đảm nhiệm tại Trung tâm Ung thư đã kiên quyết không buông xuôi. Xuất phát từ sự thấu cảm và bản năng của những người làm mẹ, các chị hiểu rằng nếu y bác sĩ lùi bước, những đứa trẻ kia sẽ chẳng còn cơ hội nhìn thấy tương lai. 

Không bằng lòng với những phác đồ cũ, các nữ thầy thuốc đã chủ động dấn thân, lặn lội ra nước ngoài học hỏi và đưa những kỹ thuật y học hiện đại nhất thế giới về điều trị cho bệnh nhi Việt Nam. Họ triển khai thành công kỹ thuật ghép tế bào gốc tạo máu, mở ra con đường sống cho những ca bệnh tưởng chừng vô phương cứu chữa. Họ tiên phong đưa thuốc kháng thể đơn dòng Blinatumomab vào điều trị cho các bệnh nhi bạch cầu cấp dòng lympho tiền B tái phát, kháng thuốc, giúp các em đảo ngược tình thế hiểm nghèo. Trước những trường hợp u nguyên võng mạc đe dọa cướp đi đôi mắt của trẻ, các bác sĩ đã thực hiện kỹ thuật tiêm hóa chất chọn lọc qua động mạch mắt để bảo tồn nhãn cầu, giữ lại ánh sáng cho tương lai của con.

Không chỉ làm chủ những phẫu thuật phức tạp và phác đồ điều trị tân tiến, sự tinh tế của người phụ nữ còn thể hiện ở việc tỉ mỉ chăm sóc từng chi tiết nhỏ nhất. Thấu hiểu nỗi sợ hãi kim tiêm và nguy cơ nhiễm trùng buồng tiêm dưới da, các chị đã dày công nghiên cứu, hoàn thiện sáng kiến cải tiến quy trình chăm sóc buồng tiêm tĩnh mạch dưới da ở bệnh nhi ung thư, sáng kiến đã được cấp Chứng nhận quyền tác giả năm 2024. Giải pháp này đã giúp giảm thiểu tối đa nguy cơ nhiễm trùng, bảo vệ ven và xua tan nỗi đau đớn mỗi lần tiêm truyền cho các bé. 

Hơn thế nữa, các nữ bác sĩ còn không quản ngại đứng ra kết nối các nhà hảo tâm, vận động hàng tỷ đồng trang bị máy tiêm truyền hiện đại, tổ chức những chương trình đong đầy yêu thương như "Đổi sao tặng quà", "Con thuyền ước mơ", "Trung thu yêu thương" ngay trong bệnh viện. Những nỗ lực ấy đã mang lại kỳ tích: 84 ca ghép tế bào gốc thành công, 22 bệnh nhi bạch cầu cấp kháng thuốc được tái sinh và hàng ngàn nụ cười đã trở lại trên môi con trẻ. Như chia sẻ của BSCK II Nguyễn Hoài Anh, Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Ung thư tại Bệnh viện Nhi Trung ương, mong muốn sâu thẳm của các bác sĩ tại đây không chỉ là chữa lành bệnh tật mà còn mong muốn được thắp sáng lại niềm tin cho những gia đình từng đứng bên bờ vực tuyệt vọng, đưa các con được sống đúng tuổi thơ được ăn, ngủ, học hành, vui chơi như bao đứa trẻ bình thường.

"Lá chắn" chính sách bảo bọc từ thai kỳ đến tương lai 

Rời bệnh viện tuyến đầu nơi Thủ đô, câu chuyện bảo vệ trẻ thơ lại tiếp nối theo một cách rất khác tại dải đất phương Nam. Ở cương vị quản lý ngành y tế tỉnh Tây Ninh, đồng thời là Đại biểu Quốc hội khóa XV, bác sĩ chuyên khoa I Nguyễn Hoàng Uyên nhìn thấy những nguy cơ đe dọa con trẻ từ một góc nhìn rộng lớn hơn: Góc nhìn của y tế dự phòng và chính sách an sinh xã hội.

Chị thấu hiểu sâu sắc rằng, để một đứa trẻ lớn lên khỏe mạnh, sự bảo vệ không thể chỉ bắt đầu khi đứa trẻ đã nhập viện hay khi bệnh tật đã bộc phát, mà phải được chuẩn bị từ lúc mầm sống mới hình thành trong bụng mẹ. Thế nhưng trong thực tế, nhiều phụ nữ ở vùng nông thôn, vùng biên giới vẫn chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của việc sàng lọc trước sinh, dẫn đến những dị tật bẩm sinh đáng tiếc có thể phát hiện và can thiệp sớm. Mặt khác, các tai biến sản khoa, tình trạng thiếu hụt vi chất dinh dưỡng ở trẻ em vùng sâu, vùng xa, cùng những khoảng trống pháp lý đối với trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, trẻ em tự kỷ hay trẻ em là nạn nhân của bạo lực, mua bán người vẫn là những bài toán nhức nhối đòi hỏi phải có giải pháp căn cơ.

Với trái tim của một người thầy thuốc tận tụy và trách nhiệm của người đại biểu nhân dân, bác sĩ Nguyễn Hoàng Uyên đã biến những trăn trở ấy thành hành động thực tế. Chị đi sâu nghiên cứu thực tiễn, đề xuất các sáng kiến khoa học có giá trị ứng dụng cao về nâng cao kiến thức, thực hành sàng lọc trước sinh cho thai phụ và quản lý an toàn môi trường y tế. Bằng sự chỉ đạo quyết liệt của chị, mạng lưới y tế cơ sở được củng cố toàn diện, nâng tỷ lệ can thiệp xử trí tai biến sản khoa đạt tuyệt đối, kéo giảm tối đa rủi ro cho sản phụ và thai nhi. Các chiến dịch bổ sung Vitamin A liều cao cho trẻ em được tổ chức đều đặn hai đợt mỗi năm, đạt tỷ lệ gần như tuyệt đối trên 98%, song song với việc kiểm soát chặt chẽ tình trạng suy dinh dưỡng ở trẻ dưới 5 tuổi.

Đặc biệt, tại Sở Y tế Tây Ninh và trên nghị trường Quốc hội, chị đã phát huy tối đa kinh nghiệm thực tiễn để tham mưu, kiến nghị ban hành 4 nghị quyết quan trọng của Hội đồng nhân dân tỉnh về dân số, chăm sóc trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, hỗ trợ nạn nhân bị mua bán và bảo trợ người yếu thế. Chị kiên trì bảo vệ quyền lợi của phụ nữ và trẻ em trong từng điều khoản luật, thúc đẩy các chương trình can thiệp hỗ trợ trẻ tự kỷ, trẻ khuyết tật hòa nhập cộng đồng. Những chính sách ấy như một tấm lưới an sinh vững chắc, không chỉ cứu sống những trường hợp cụ thể mà còn kiến tạo một môi trường sống an toàn, bình đẳng, nơi mọi mầm non đều có cơ hội phát triển lành lặn cả về thể chất lẫn tâm hồn.

"Mẹ đỡ đầu" dang rộng vòng tay

Nếu các y, bác sĩ và nhà quản lý tạo dựng điểm tựa cho con trẻ bằng chuyên môn y khoa và khung khổ pháp lý thì tại Hưng Yên, Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh lại chở che những mảnh đời côi cút bằng hơi ấm tình thương dung dị của cộng đồng. Sau những biến cố đau thương của thiên tai, dịch bệnh hay những nghịch cảnh cuộc đời, nhiều đứa trẻ bỗng chốc mất đi cha mẹ, trở thành những mầm cây trơ trọi giữa giông tố cuộc đời. Mất mát người thân không chỉ đẩy các em vào cảnh thiếu thốn vật chất, nguy cơ đứt gãy con đường học tập, mà vết thương tinh thần do thiếu vắng tình mẫu tử còn là nỗi ám ảnh kéo dài suốt tuổi thơ.

Thấu suốt nỗi đau ấy, các cấp Hội LHPN tỉnh Hưng Yên đã không để các em phải đơn độc. Hưởng ứng chương trình "Mẹ đỡ đầu" do Trung ương Hội phát động, các chị đã biến khẩu hiệu thành hành động cụ thể, lan tỏa khắp các xóm thôn. Bằng sự kiên trì vận động và tinh thần tương thân tương ái, Hội LHPN tỉnh Hưng Yên đã trực tiếp nhận đỡ đầu, chăm sóc 1.109 trẻ em mồ côi có hoàn cảnh khó khăn. Không dừng lại ở việc hỗ trợ kinh phí sinh hoạt đều đặn hàng tháng, điều đáng quý nhất là các cán bộ, hội viên phụ nữ đã thực sự trở thành những người mẹ thứ hai của các em.

Các chị phân công nhau thường xuyên lui tới từng mái nhà, kiểm tra góc học tập, ân cần hỏi han bữa ăn giấc ngủ, dạy dỗ các em từng kỹ năng sống nhỏ nhất và lắng nghe những tâm tư tuổi mới lớn. Những đứa trẻ từng lầm lũi, mặc cảm vì cảnh ngộ côi cút đã tìm lại được cảm giác có một người mẹ để tựa vào, để khoe điểm mười hay sẻ chia những ấm ức thường nhật. 

Cùng với việc đỡ đầu, Hội còn huy động nguồn lực xây mới và sửa chữa 245 "Mái ấm tình thương", trao tặng hàng ngàn suất học bổng, góc học tập cho học sinh nghèo vượt khó. Tình thương ấy đã ngăn chặn nguy cơ bỏ học, thắp sáng lại niềm tin và chắp cánh ước mơ cho hơn một ngàn đứa trẻ bước tiếp vào tương lai với tâm thế vững vàng

Nhìn lại hành trình cống hiến của các tập thể và cá nhân được tôn vinh, ta thấy một sợi chỉ đỏ xuyên suốt kết nối họ lại với nhau: Đó là tình mẫu tử bao la vượt ra ngoài khuôn khổ huyết thống. Dù ở vị trí nào - một bác sĩ tuyến đầu thức trắng đêm bên lồng kính, một nhà quản lý miệt mài với từng dòng dự thảo chính sách an sinh, hay một người cán bộ hội phụ nữ cơ sở đội mưa gió đến thăm đứa trẻ mồ côi - họ đều chung một trái tim đau nỗi đau của con trẻ và vui niềm vui khi thấy các em được an lành. 

Họ đã phối hợp và bổ khuyết cho nhau để tạo nên một vòng tay chở che trọn vẹn: Trung tâm Ung thư chữa lành những tổn thương thể xác hiểm nghèo nhất; ngành y tế dự phòng và chính sách tạo dựng lá chắn bảo vệ sức khỏe và quyền lợi lâu dài và cộng đồng phụ nữ Hưng Yên sưởi ấm những tâm hồn thơ dại bằng tình yêu thương mỗi ngày. Đó là minh chứng rõ nét nhất cho thấy phụ nữ không chỉ giữ lửa trong gia đình, mà họ đang chung tay giữ lửa hy vọng cho cả xã hội. Giải thưởng Phụ nữ Việt Nam năm 2026 chính là lời tri ân sâu sắc gửi tới những người phụ nữ đã thầm lặng cống hiến, dựng xây điểm tựa vững chãi nhất cho những mầm non tương lai của đất nước.