Giải thưởng Phụ nữ Việt Nam năm 2026: "Thép đã tôi" trong gian khó

Nhắc đến lực lượng vũ trang, những chuyên án đại án kinh tế - tham nhũng nghẹt thở, các xưởng sản xuất khí tài quân sự nặng nhọc hay mạng lưới vận chuyển bưu chính xuyên rừng vượt núi, người ta thường nghĩ về sức vóc và sự can trường của nam giới. Thế nhưng, chính tại những nơi cam go nhất ấy, những người phụ nữ Việt Nam lại bước lên phía trước bằng ý chí sắt đá, sự chuẩn xác tuyệt đối và tấm lòng tận tụy với nhân dân.

Đối diện vùng tối để lấy lại an toàn cho Nhân dân

Tại Phòng An ninh điều tra, Công an TP. Hồ Chí Minh, áp lực công việc không tính bằng ngày giờ hành chính mà đong đếm bằng từng giờ phá án, từng quyết định sinh tử trước các hồ sơ án phức tạp. Trong bối cảnh tội phạm phi truyền thống bùng phát, hành vi sai phạm không còn là những vụ việc đơn lẻ mà đã biến tướng thành các đường dây tham nhũng, tiêu cực có tổ chức, núp bóng tinh vi dưới quy chuẩn nghiệp vụ kỹ thuật. 

Cùng với đó, các mạng lưới lừa đảo, rửa tiền xuyên biên giới qua không gian mạng ngày càng tinh vi, đe dọa trực tiếp đến an ninh trật tự và túi tiền của người dân. Đứng trước các "vùng tối" ấy, nếu người chỉ huy dao động hoặc chùn bước trước áp lực, kỷ cương pháp luật sẽ bị xói mòn và những mối nguy hiểm chết người vẫn tiếp tục lăn bánh trên đường phố.

Đối diện với thử thách khắc nghiệt đó, Đại tá Trần Thị Kim Lý - người phụ nữ giữ trọng trách Trưởng phòng An ninh điều tra - đã chọn cách tiến thẳng vào trung tâm cơn bão bằng tư duy sắc bén và bản lĩnh thép. Xuất phát từ việc phát hiện dấu hiệu làm giả phiếu xuất xưởng xe mô tô để hợp thức hóa hàng trăm phương tiện bị đục số khung số máy, chị đã kiên trì lần tìm từng mắt xích, bóc trần đường dây sai phạm có hệ thống. 

Từ điểm đột phá ban đầu, chị trực tiếp chỉ huy mở rộng chuyên án sang lĩnh vực đăng kiểm xe cơ giới - một lĩnh vực phức tạp kéo dài nhiều năm. Dưới sự chỉ đạo kiên quyết của chị, lực lượng điều tra đã thu giữ gần hàng chục nghìn hồ sơ thiết kế cải tạo xe cơ giới, làm rõ hành vi đưa - nhận hối lộ từ các trung tâm cơ sở cho đến lãnh đạo Cục Đăng kiểm Việt Nam.

Khối lượng công việc khổng lồ với hàng nghìn bị can, hàng vạn tài liệu không làm người nữ chỉ huy sờn lòng. Chị cùng đồng đội ngày đêm phân loại chứng cứ, bảo đảm tính pháp lý chặt chẽ, kết thúc điều tra đại án Đăng kiểm và chuyển đề nghị truy tố hơn 200 bị can, hoàn thành vượt tiến độ yêu cầu của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực. 

Không chỉ lập lại trật tự trong lĩnh vực kiểm định an toàn phương tiện, chị còn chỉ đạo bóc gỡ thành công các chuyên án lừa đảo công nghệ cao, rửa tiền xuyên quốc gia có yếu tố nước ngoài. Giá trị lớn nhất từ hành động của người nữ đại tá không chỉ là những bản cáo trạng nghiêm minh, mà là việc gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh, buộc cả hệ thống phải bịt kín các kẽ hở chính sách, bảo vệ tính mạng cho hàng triệu người tham gia giao thông và củng cố niềm tin của nhân dân vào sự công bằng của luật pháp.

Giọt mồ hôi ở xưởng máy quân giới 

Rời những hồ sơ điều tra cam go, bản lĩnh của người phụ nữ tuyến đầu lại hiện diện trong một không gian đặc thù khác: Các phân xưởng sản xuất quốc phòng tại Nhà máy Z176 thuộc Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng. 

Đây là nơi nghiên cứu, chế tạo các sản phẩm phục vụ quốc phòng và sẵn sàng chiến đấu như lưới ngụy trang, mô hình nghi trang, khí tài quân sự và trang cụ phòng thủ. Môi trường sản xuất cơ khí, may bọc kỹ thuật nặng nhọc, độc hại và đòi hỏi tính chính xác cơ học đến từng milimét tưởng chừng chỉ dành cho đôi tay vạm vỡ của nam giới. Thế nhưng, tại nhà máy này, phụ nữ lại chiếm tới 60% lực lượng lao động, thậm chí ở một số phân xưởng sản xuất mũi nhọn, tỷ lệ chị em lên tới 70 - 90%.

Thay vì chấp nhận những công đoạn thủ công mệt nhọc và quy trình thao tác tốn nhiều nhân lực, nữ cán bộ, công nhân viên Nhà máy Z176 đã biến xưởng máy thành phòng thí nghiệm thực hành sáng tạo. Các chị nhìn thấy rõ những lãng phí nguyên vật liệu, những thao tác thừa làm chậm tiến độ hoàn thiện khí tài ngụy trang trong điều kiện tác chiến hiện đại đòi hỏi tốc độ cao. 

Phát huy đức tính cẩn trọng và tư duy cải tiến, tập thể nữ công nhân đã đóng góp tới 181 sáng kiến cải tiến kỹ thuật - chiếm gần một nửa tổng số sáng kiến của toàn đơn vị - làm lợi cho ngân sách hơn 9 tỷ đồng. Những giải pháp như cải tiến công nghệ sản xuất mô hình máy bay Su-30, chế tạo mô hình nghi trang tổ hợp tên lửa hay tối ưu hóa dây chuyền may trang cụ xuất khẩu đã giúp rút ngắn công đoạn, tiết kiệm vật tư và gia tăng độ bền chắc cho sản phẩm quân sự.

Bên cạnh đó, ở hậu phương nhà máy, những nữ giáo viên trường mầm non Sao Mai thuộc đơn vị cũng chủ động đưa trí tuệ nhân tạo (AI) và các phương pháp giáo dục hiện đại vào chăm sóc, nuôi dạy con em công nhân, giúp các chiến sĩ và thợ kỹ thuật yên tâm bám máy, bám xưởng. Cùng với nhiệm vụ sản xuất khí tài bảo vệ Tổ quốc, tổ chức Hội Phụ nữ nhà máy còn vận động hàng chục tỷ đồng cho quỹ đền ơn đáp nghĩa, xây nhà đồng đội và hỗ trợ đồng bào bão lũ. Bản lĩnh của những người phụ nữ quân giới được tôi luyện không phải từ lời nói, mà từ chính giọt mồ hôi lặng lẽ rơi trên từng tấm lưới ngụy trang, từng đường may áo lính, góp phần xây đắp bức tường thành vững chắc cho quốc phòng nước nhà.

Nối dài mạch sống biên cương nơi cổng trời xứ Lạng

Điểm nối tiếp cho tinh thần kiên cường ấy đưa ta ngược lên miền biên ải Lạng Sơn. Ở một số vùng đất có địa hình chia cắt hiểm trở cùng thời tiết khắc nghiệt khiến việc duy trì mạng lưới thông tin, vận chuyển hồ sơ và chuyển phát tiền chế độ an sinh xã hội cho đồng bào các dân tộc thiểu số là một thử thách vô cùng gian nan. Nếu chỉ tính toán bằng bài toán kinh tế thông thường, việc mang từng đồng tiền lương hưu, từng lá thư hay gói bưu phẩm đến những bản làng xa xôi giáp biên giới là điều vô cùng nan giải. 

Thế nhưng, chính tại nơi heo hút ấy, tập thể nữ cán bộ, nhân viên Bưu điện tỉnh Lạng Sơn đã lựa chọn bền bỉ bám trụ để giữ vững dòng chảy kết nối. Không quản mưa lũ sạt lở hay giá rét cắt da, những người phụ nữ bưu điện vẫn đều đặn khoác lên mình màu áo bưu tá, luân chuyển và trả hơn 737 nghìn hồ sơ hành chính công, tận tay chi trả an sinh xã hội với số tiền hơn 8.800 tỷ đồng cho người dân vùng sâu, vùng xa. 

Nhìn thấy sự thiếu thốn, thiệt thòi của bà con khi đường sá cách trở và các dịch vụ số chưa chạm tới bản nghèo, các chị đã dùng sự kiên trì để đưa công nghệ về từng thôn bản, trực tiếp hướng dẫn đồng bào mở tài khoản, nâng tỷ lệ chi trả lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội không dùng tiền mặt đạt trên 83%. Các chị còn thiết lập 89 điểm giao dịch "ATM mềm", hỗ trợ nông dân đưa các sản vật địa phương như na Chi Lăng, quýt Bắc Sơn, hoa hồi lên sàn thương mại điện tử để tự chủ sinh kế. 

Vượt lên nhiệm vụ kinh doanh, những nữ bưu tá vùng cao còn thấu hiểu cơn khát nước sạch của học trò và chiến sĩ nơi chốt biên phòng. Các chị đứng ra kết nối, kêu gọi xây dựng các công trình "Nước sạch cho em", "Nước sạch về biên giới", mang nguồn nước mát lành về xua tan nhọc nhằn nơi biên ải. Đằng sau 188 sáng kiến đổi mới quy trình vận hành bưu chính công ích là những đôi chân thoăn thoắt không mỏi mệt, giữ cho dòng chảy huyết mạch thông tin của Đảng, Nhà nước và nguồn sống an sinh luôn thông suốt đến tận dặm dài biên giới. 

Có thể thấy, khi đứng trước những thử thách khắc nghiệt nhất của đời sống, bản lĩnh người phụ nữ không ồn ào phô trương mà kết tinh thành sự kiên định, chuẩn xác và đức hy sinh thầm lặng. Ở nơi tuyến đầu, các chị đã vượt qua những giới hạn định kiến về giới, chọn nhận việc khó, đứng ở những vị trí đầu sóng ngọn gió để đổi lấy sự bình yên cho xã hội và sự vững vàng của đất nước. Tinh thần ấy tựa như chất thép đã qua muôn lần thử lửa, trở thành điểm tựa vững chãi, lan tỏa nguồn cảm hứng mạnh mẽ về khát vọng cống hiến của phụ nữ Việt Nam trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.