Giấy chứng nhận sản xuất mỹ phẩm: Cần minh bạch, đồng bộ, thuận lợi cho doanh nghiệp

Tránh trùng lặp, tăng hiệu quả quản lý

Theo dự thảo quy định hiện nay, doanh nghiệp muốn sản xuất mỹ phẩm tại Việt Nam phải được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất mỹ phẩm, một cơ chế "tiền kiểm", tức là phải được cấp phép trước khi đi vào hoạt động. Để được cấp giấy này, doanh nghiệp phải đáp ứng các điều kiện về nhân sự, cơ sở vật chất, thiết bị và hệ thống quản lý chất lượng theo nguyên tắc, tiêu chuẩn CGMP.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp còn có thể được cấp thêm Giấy chứng nhận cơ sở đáp ứng nguyên tắc, tiêu chuẩn CGMP. Trên thực tế, hai loại giấy chứng nhận này có mối liên hệ rất chặt chẽ, thậm chí trùng lặp lớn về nội dung điều kiện.

"Nếu các điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất mỹ phẩm đã bao gồm yêu cầu đáp ứng CGMP, thì việc tồn tại song song hai loại giấy chứng nhận với nội dung gần như tương đồng sẽ làm gia tăng thủ tục hành chính mà không thực sự làm tăng hiệu quả quản lý"- ông Phạm Văn Hùng phân tích.

Thực tế, các yêu cầu về thiết kế nhà xưởng theo nguyên tắc một chiều, kiểm soát nhiễm chéo, vệ sinh nhà xưởng, xây dựng hệ thống tài liệu quản lý chất lượng, kiểm soát toàn bộ quá trình sản xuất, phân phối… đều là những nội dung cốt lõi của CGMP. 

Điều này cho thấy, về bản chất, việc cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất mỹ phẩm đã hàm chứa yêu cầu CGMP.

Từ góc độ chính sách, ông Hùng cho rằng có thể cân nhắc theo hướng hợp nhất hợp lý hai loại giấy chứng nhận, chẳng hạn chỉ cần cấp Giấy chứng nhận CGMP và coi đó là căn cứ để xác nhận cơ sở đủ điều kiện sản xuất mỹ phẩm. Cách tiếp cận này vừa phù hợp thông lệ quốc tế, vừa giúp giảm trùng lặp, tiết kiệm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, ông Hùng cũng nhấn mạnh vai trò của minh bạch trong quy trình cấp phép. Việc công khai danh sách cơ sở được cấp giấy chứng nhận trên cổng thông tin điện tử của cơ quan quản lý là bước tiến tích cực, góp phần hỗ trợ hậu kiểm và truy xuất nguồn gốc sản phẩm, qua đó nâng cao niềm tin của người tiêu dùng đối với thị trường mỹ phẩm.

Điều kiện nhân sự và thủ tục hành chính cần tiếp cận linh hoạt, sát thực tiễn hơn

Một nội dung khác được cộng đồng doanh nghiệp đặc biệt quan tâm là điều kiện về nhân sự trong cơ sở sản xuất mỹ phẩm, nhất là đối với người phụ trách sản xuất.

Theo dự thảo, người phụ trách sản xuất phải có trình độ đại học trở lên thuộc các chuyên ngành hóa học, sinh học hoặc dược học. Tuy nhiên, theo ông Phạm Văn Hùng, cách tiếp cận này chưa phản ánh đầy đủ thực tiễn tổ chức sản xuất mỹ phẩm hiện nay.

"Trong sản xuất công nghiệp hiện đại, người phụ trách sản xuất không chỉ cần hiểu về sản phẩm, mà quan trọng hơn là phải quản lý được dây chuyền, công nghệ, thiết bị, quy trình và nhân sự. Do đó, nhiều nhân sự tốt nghiệp các ngành cơ điện tử, tự động hóa, điện, điện tử, công nghệ thực phẩm hoàn toàn có đủ năng lực đảm nhiệm vị trí này"- ông Hùng cho biết.

Trên thực tế, công thức sản phẩm mỹ phẩm thường do bộ phận nghiên cứu – phát triển (R&D) đảm nhiệm, còn bộ phận sản xuất chủ yếu thực hiện theo quy trình công nghệ đã được xây dựng sẵn. Việc giới hạn chuyên ngành quá hẹp có thể khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong tuyển dụng, trong khi không nhất thiết làm tăng mức độ an toàn của sản phẩm.

Vì vậy, theo ông Hùng, chính sách cần được thiết kế theo hướng mở rộng phạm vi chuyên ngành được chấp nhận, trên cơ sở bảo đảm năng lực thực tế trong quản lý và vận hành dây chuyền sản xuất, thay vì chỉ bó hẹp ở một số ngành truyền thống.

Không chỉ dừng ở điều kiện nhân sự, ông Hùng còn chỉ ra một số bất cập trong hồ sơ, trình tự, thủ tục cấp giấy chứng nhận hiện nay. Cụ thể, dự thảo chưa có hướng dẫn hoặc mẫu cụ thể đối với tài liệu chứng minh điều kiện về nhân sự, cơ sở vật chất và hệ thống quản lý chất lượng, dễ dẫn đến cách hiểu khác nhau giữa các địa phương và cơ quan thẩm quyền.

"Cơ quan tiếp nhận hồ sơ cần thông báo rõ ràng, cụ thể nội dung cần bổ sung, sửa đổi, tránh tình trạng doanh nghiệp phải đi lại nhiều lần do mỗi lần lại phát sinh yêu cầu mới"- ông Hùng nhấn mạnh.

Đặc biệt, đối với trường hợp điều chỉnh Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất mỹ phẩm chỉ do thay đổi tên hoặc địa chỉ hành chính, không làm thay đổi địa điểm và điều kiện sản xuất, theo ông Hùng, nên đơn giản hóa tối đa hồ sơ, tránh yêu cầu doanh nghiệp phải thuyết minh lại toàn bộ điều kiện sản xuất như một hồ sơ cấp mới.

Từ những phân tích trên, ông Phạm Văn Hùng cho rằng việc hoàn thiện quy định về cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất mỹ phẩm và CGMP cần được đặt trong tổng thể mục tiêu cải cách môi trường kinh doanh, nâng cao chất lượng thể chế.

Theo đó, chính sách cần hướng tới đồng bộ và rành mạch giữa các loại giấy chứng nhận, tránh trùng lặp, chồng chéo. Linh hoạt và sát thực tiễn trong thiết kế điều kiện nhân sự, phản ánh đúng yêu cầu sản xuất hiện đại. Bên cạnh đó cần minh bạch, đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Đặc biệt là tăng cường hậu kiểm thay vì nặng về tiền kiểm, phù hợp xu hướng quản lý rủi ro.