Gỡ "điểm nghẽn" để thúc đẩy công tác bình đẳng giới

"Khoảng trống" trong thực thi công tác bình đẳng giới

Hoạt động giám sát tình hình triển khai thực hiện Luật Bình đẳng giới của Đoàn giám sát liên ngành thành phố do Hội Liên hiệp phụ nữ Hà Nội chủ trì tại phường Phú Lương và xã Chương Dương vào cuối tháng 9 vừa qua cho thấy, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, các địa phương đã quan tâm triển khai nhiệm vụ bình đẳng giới và đạt một số kết quả tích cực. Tuy nhiên, thực tế tại cơ sở cũng bộc lộ những khoảng trống trong tổ chức thực hiện, tham mưu, phối hợp liên ngành và theo dõi các chỉ tiêu về bình đẳng giới.

Tại xã Chương Dương, với quy mô dân số hơn 57.000 nhân khẩu, cùng nhiều dự án đang được triển khai, địa phương đang có những biến động về đất đai, dân cư, lao động, việc làm, chuyển đổi sinh kế và bảo đảm an sinh xã hội. Trong điều kiện đó, công tác bình đẳng giới được xã triển khai gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội và các chương trình, đề án của địa phương.

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Chương Dương Nguyễn Trọng Đô, sau khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, xã đã thành lập Ban Vì sự tiến bộ của phụ nữ. Công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục về giới và bình đẳng giới được quan tâm thực hiện. 100% phụ nữ mang thai được quản lý thai kỳ và sinh con tại các cơ sở y tế an toàn; tỷ lệ nam và nữ hoàn thành chương trình học tập ở các cấp đạt 100%. Công tác hòa giải được triển khai hiệu quả, các "Địa chỉ tin cậy cộng đồng" được duy trì, góp phần phòng ngừa bạo lực gia đình trên địa bàn.

Tuy nhiên, từ thực tế triển khai cho thấy cơ chế tham mưu thực hiện Luật Bình đẳng giới, dù đã được hình thành với sự tham gia của cơ quan quản lý nhà nước, Ban Vì sự tiến bộ của phụ nữ và Hội Liên hiệp phụ nữ cấp xã nhưng chưa hoạt động đồng bộ sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy và thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Cán bộ tham mưu công tác quản lý nhà nước về bình đẳng giới chưa chuyên sâu. UBND xã giao Phòng Văn hóa - Xã hội bố trí một công chức thực hiện nhiệm vụ kiêm nhiệm. Trong khi đó, phòng còn thực hiện nhiều chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước khác, cán bộ phụ trách phải đảm nhận nhiều lĩnh vực chuyên môn, dẫn đến hạn chế về thời gian nghiên cứu, theo dõi, tổng hợp, thống kê và tham mưu công tác bình đẳng giới.

Cùng với đó, trách nhiệm tham gia của thành viên Ban Vì sự tiến bộ của phụ nữ chưa cụ thể, chưa đồng bộ; vai trò phối hợp, đề xuất, giám sát việc thực hiện các chính sách liên quan đến bình đẳng giới của Hội phụ nữ cơ sở có mặt còn hạn chế.

Tại phường Phú Lương, địa bàn mới được hình thành trên cơ sở sáp nhập địa giới hành chính từ nhiều địa bàn khác nhau, công tác bình đẳng giới cũng đã được triển khai gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, trong đó có các giải pháp thúc đẩy bình đẳng giới trong lĩnh vực chính trị, y tế, giáo dục - đào tạo. Phó Chủ tịch Thường trực UBND phường Lê Văn Huấn cho biết, UBND phường đã ban hành các kế hoạch chỉ đạo liên quan đến công tác bình đẳng giới. 

Phường Phú Lương cũng đã thành lập Ban vì sự tiến bộ của phụ nữ; quan tâm triển khai tuyên truyền, phổ biến, giáo dục về bình đẳng giới. Phường cũng đã thực hiện các chính sách bảo đảm bình đẳng trong tiếp cận, tham gia và thụ hưởng giáo dục, y tế. Trong công tác cán bộ, tỷ lệ nữ trong quy hoạch cấp ủy, quy hoạch cán bộ lãnh đạo, quản lý đạt tỉ lệ 25% trở lên.

Tuy vậy, giống như xã Chương Dương, phường Phú Lương cũng có những hạn chế trong việc phát huy cơ chế liên ngành tham mưu về công tác bình đẳng giới, việc bố trí nguồn lực và tổng hợp dữ liệu làm căn cứ đánh giá kết quả, tiến độ thực hiện các chỉ tiêu về bình đẳng giới thiếu sự điều phối chung. 

Điểm đáng chú ý là tỷ số giới tính khi sinh tại 2 địa bàn đều ở mức cao, chẳng hạn tại xã Chương Dương là 128 trẻ trai/100 trẻ gái trong khi mức trung bình của Thành phố ở mức 110.5 trẻ trai/ 100 trẻ gái (năm 2025).

Nâng cao trách nhiệm thực hiện bình đẳng giới từ cơ sở

Hoạt động giám sát tình hình triển khai thực hiện Luật Bình đẳng giới của Đoàn giám sát liên ngành thành phố do Hội Liên hiệp phụ nữ Hà Nội chủ trì tổ chức nhằm thực hiện Quyết định số 217-QĐ/TW ngày 12-12-2013 của Bộ Chính trị ban hành "Quy chế giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội", qua đó đánh giá việc triển khai thực hiện Luật Bình đẳng giới trong các lĩnh vực của đời sống xã hội; phát hiện những cách làm hay, những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện để đề xuất, kiến nghị các cơ quan có thẩm quyền giải quyết. Hoạt động này cũng góp phần xác định những vấn đề thực tiễn đang đặt ra, chuẩn bị cho việc tổng kết 20 năm thực hiện Luật Bình đẳng giới.

Theo Phó Chủ tịch Thường trực Hội Liên hiệp phụ nữ thành phố Hà Nội, Trưởng đoàn giám sát liên ngành thành phố Phạm Thị Thanh Hương, Đảng và Nhà nước xác định bình đẳng giới là mục tiêu và động lực của phát triển bền vững. Luật Bình đẳng giới năm 2006 và Chiến lược quốc gia về bình đẳng giới giai đoạn 2021-2030 đã xác định các lĩnh vực cần thúc đẩy bình đẳng giới và các biện pháp thúc đẩy bình đẳng giới.

Tại Hà Nội, việc cụ thể hóa các nghị quyết của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về bình đẳng giới được Thành ủy, HĐND, UBND, MTTQ, các sở, ban, ngành và cấp ủy, chính quyền, hệ thống chính trị tại địa phương quan tâm triển khai.

Từ thực tế giám sát, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Liên hiệp phụ nữ Hà Nội Phạm Thị Thanh Hương cho biết, thời gian tới, UBND các địa bàn cần có biện pháp nâng cao trách nhiệm tham mưu quản lý nhà nước về bình đẳng giới và phát huy cơ chế liên ngành thúc đẩy bình đẳng giới. Các địa phương cần dự báo tác động từ quá trình phát triển kinh tế - xã hội đến việc thực hiện mục tiêu bình đẳng giới, nhận diện cơ hội và thách thức để rà soát, xác định chỉ tiêu, giải pháp, bố trí nguồn lực phù hợp.

Cùng với đó, các địa phương cần quan tâm đánh giá nguyên nhân chênh lệch tỷ số giới tính khi sinh và có các biện pháp bảo đảm tỷ số này theo mục tiêu của thành phố. Cấp ủy, chính quyền địa phương tiếp tục quan tâm quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao năng lực, bố trí và sử dụng đội ngũ cán bộ nữ, qua đó nâng cao tỷ lệ cán bộ lãnh đạo, quản lý nữ, bảo đảm cơ cấu phù hợp. Đồng thời, phát huy vai trò, trách nhiệm của MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội, trong đó có Hội LHPN cấp xã trong phản biện xã hội và giám sát việc thực hiện chính sách, luật pháp liên quan đến bình đẳng giới.

Để tháo gỡ những khó khăn trong quá trình triển khai tại cơ sở, lãnh đạo phường Phú Lương và xã Chương Dương đề nghị Ban Vì sự tiến bộ của phụ nữ thành phố và các sở, ngành chức năng quan tâm hướng dẫn về tổ chức bộ máy và hoạt động của Ban Vì sự tiến bộ của phụ nữ cấp xã; hướng dẫn việc cập nhật bộ chỉ số về bình đẳng giới.

Các địa phương cũng đề nghị tiếp tục được hướng dẫn, tập huấn chuyên sâu về công tác bình đẳng giới, nhất là kỹ năng lồng ghép giới trong xây dựng và triển khai văn bản quy phạm pháp luật, đáp ứng yêu cầu thúc đẩy thực hiện Chiến lược quốc gia về bình đẳng giới tại cấp xã, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp hiện nay.