Gỡ khó cho nữ tiểu thương chợ truyền thống trong thời đại số

Khách mua trên mạng, chợ truyền thống đìu hiu

Ghi nhận thực tế tại chợ Thạnh Mỹ Lợi (TPHCM), khung cảnh đìu hiu bao trùm lên các dãy sạp. Cô Dung (67 tuổi), một tiểu thương bám trụ lâu năm tại đây ngậm ngùi cho biết, cả khu chợ được quy hoạch 229 sạp nhưng hiện tại chỉ còn vỏn vẹn 16 sạp mở cửa. Lượng khách thưa thớt đến mức cả chợ một ngày chỉ đón khoảng 20 người, tính trung bình mỗi sạp chỉ có hơn 1 khách ghé mua. 

Dù đã nhận được sự quan tâm, hỗ trợ nhất định từ chính quyền địa phương, cuộc sống của tiểu thương nơi đây vẫn còn nhiều bấp bênh. Buôn bán ế ẩm, doanh thu cả ngày của cô Dung gom cả vốn lẫn lời chỉ vỏn vẹn khoảng 400.000 đồng, tiền lãi chắt chiu trên từng món hàng chỉ từ 1.000 đến 2.000 đồng. Trong hoàn cảnh đó, khoản phí quản lý chợ gần 400.000 đồng mỗi tháng vẫn là một gánh nặng không nhỏ đối với bà con. Hơn lúc nào hết, cô Dung cùng các tiểu thương mong mỏi sớm được xem xét miễn giảm phí hoặc có hướng chuyển đổi công năng chợ phù hợp hơn, giúp chị em phần nào vơi bớt khó khăn trên chặng đường mưu sinh.

Cùng cảnh ngộ, cô Nga (55 tuổi, tiểu thương chợ Thạnh Mỹ Lợi) chia sẻ tình hình kinh doanh hiện tại đang rơi vào bế tắc. Ở độ tuổi ngoài 50, cô không thể chuyển đổi nghề nghiệp hay đủ sức chạy đua bán hàng online, livestream với giới trẻ. Sự cạnh tranh càng trở nên khốc liệt và chênh lệch khi tiểu thương bán lẻ không có đủ vốn nhập hàng số lượng lớn, hoàn toàn yếu thế về giá cả so với các tổng kho bán sỉ trên không gian mạng. Chủ yếu "lấy công làm lời" với mức lãi lèo tèo 1.000 - 2.000 đồng cho mỗi sản phẩm, nguyện vọng lớn nhất của cô Nga lúc này là được các cơ quan chức năng xem xét miễn giảm các khoản thuế và phí quản lý chợ để có thể bám trụ qua ngày.

Tiếp sức để thay đổi phương thức kinh doanh trong thời đại số

Nhìn nhận từ góc độ quản lý, ông Nguyễn Kim Long - đại diện quản lý kinh tế thuộc Ban quản lý chợ, cho biết số lượng sạp kinh doanh tại các chợ truyền thống đang sụt giảm nghiêm trọng. Điển hình như chợ Bàu Cát (Phường Tân Bình), số sạp đã giảm hơn 50%, từ hơn 500 xuống chỉ còn hơn 200 sạp duy trì hoạt động. Nguyên nhân cốt lõi đến từ sự thay đổi thói quen của người tiêu dùng khi họ ưu tiên mua sắm trực tuyến, vào siêu thị và cửa hàng tiện ích nhờ tính tiện lợi, giá cả niêm yết rõ ràng, giao hàng tận nơi và chính sách đổi trả linh hoạt. 

Hơn nữa, lực lượng tiểu thương tại chợ đa phần là người lớn tuổi, gặp rào cản rất lớn về công nghệ nên không thể ứng dụng livestream, bán hàng qua mạng hay quét mã QR thanh toán. Dù Ban quản lý đã nỗ lực hỗ trợ giảm thuế phí, lập đội giao hàng miễn phí hay hướng dẫn lập tài khoản mạng xã hội, nhưng hiệu quả mang lại vẫn rất thấp do người bán chưa bắt nhịp được.

Nhìn nhận phụ nữ tiểu thương là nhóm dễ bị tổn thương nhất trong quá trình chuyển đổi số, đại diện Hội Liên hiệp Phụ nữ địa phương cho biết đang tích cực triển khai các lớp tập huấn theo phương thức "cầm tay chỉ việc". Thay vì nặng tính lý thuyết, chị em được hướng dẫn trực tiếp các kỹ năng thực chiến như chụp ảnh sản phẩm, thanh toán an toàn, phòng chống lừa đảo mạng và kết nối với các nguồn vốn vay vi mô từ Quỹ Hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế.

Video: Đại diện Hội Phụ nữ và doanh nghiệp chia sẻ kinh nghiệm giúp tiểu thương thay đổi phương thức kinh doanh trong thời đại số 

Thực tiễn cho thấy, việc trang bị kỹ năng kinh doanh, tiếp sức khởi nghiệp và thúc đẩy chuyển đổi số cho lao động nữ là yêu cầu mang tính sống còn. Thông qua các định hướng từ Đề án 2415 về hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp, các cấp Hội Phụ nữ đang nỗ lực tạo ra bệ phóng vững chắc. Khi được khơi dậy tinh thần đổi mới và tiếp cận các khóa học thực chiến cùng trợ lực vốn, những người phụ nữ vốn chỉ quen bán buôn truyền thống sẽ có cơ hội làm chủ nền tảng bán hàng đa kênh. Để chủ trương "không để ai bị bỏ lại phía sau" thực sự đi vào đời sống, việc kiến tạo các chính sách hỗ trợ thiết thực chính là chìa khóa bảo vệ sinh kế, giúp hàng ngàn nữ tiểu thương tại TPHCM tự tin thích ứng với thời đại mới.