Gợi mở từ kinh nghiệm quốc tế trong phát triển giao thông xanh

Ngày 17/3/2026, tại Hà Nội, Hội Truyền thông thành phố Hà Nội phối hợp Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế và Chiến lược Trung Quốc (CESS) tổ chức Hội thảo “Kinh nghiệm quốc tế trong việc thúc đẩy chuyển đổi giao thông xanh”. Hội thảo có sự tham dự của đại diện các cơ quan quản lý nhà nước, các tổ chức nghiên cứu, các chuyên gia, nhà khoa học và các bên liên quan trong các lĩnh vực giao thông vận tải, năng lượng và môi trường.

Hội thảo được tổ chức nhằm trao đổi, chia sẻ thông tin và kinh nghiệm quốc tế về xu hướng phát triển giao thông xanh, đặc biệt là các chính sách và giải pháp thúc đẩy chuyển đổi sang phương tiện giao thông sử dụng năng lượng sạch và phát thải thấp. Đây cũng là diễn đàn để các cơ quan quản lý, chuyên gia và các bên liên quan cùng thảo luận về những yếu tố chính sách, công nghệ và thị trường có thể hỗ trợ quá trình phát triển hệ thống giao thông bền vững.

Phát biểu khai mạc, bà Phạm Thị Thanh Hà, Chủ tịch Hội Truyền thông thành phố Hà Nội cho biết: Tình trạng ô nhiễm môi trường nghiêm trọng đang là vấn nạn tại nhiều thành phố lớn của Việt Nam. Do đó, việc xây dựng các chính sách để giảm phát thải từ giao thông là cần thiết. Bên cạnh việc tăng cường giao thông công cộng, thì chuyển đổi giao thông xanh là giải pháp dài hạn và căn cơ.

Trên tinh thần đó, các báo cáo chuyên đề tại Hội thảo tập trung chia sẻ kinh nghiệm chuyển đổi giao thông xanh của một số quốc gia, qua đó cung cấp thêm thông tin tham khảo phục vụ quá trình nghiên cứu, xây dựng các chính sách thúc đẩy xanh hóa giao thông phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam.

Tại Hội thảo, các đại biểu đã tập trung trao đổi, thảo luận về nhiều nội dung quan trọng, bao gồm: Xu hướng phát triển phương tiện giao thông phát thải thấp trên thế giới; các cơ chế, chính sách khuyến khích chuyển đổi phương tiện giao thông; phát triển hạ tầng phục vụ phương tiện điện như hệ thống trạm sạc; cũng như các giải pháp thúc đẩy đổi mới công nghệ trong lĩnh vực giao thông vận tải.

Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng phân tích kinh nghiệm quốc tế trong việc kết hợp giữa chính sách công nghiệp, chính sách năng lượng và chính sách giao thông nhằm tạo điều kiện thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang hệ thống giao thông xanh. Thông tin tham khảo kinh nghiệm của các quốc gia này giúp cung cấp góc nhìn đa chiều đối với quá trình phát triển hệ sinh thái giao thông xanh ở Việt Nam.

Trong khuôn khổ Hội thảo, báo cáo chuyên đề về Kinh nghiệm thúc đẩy chuyển đổi giao thông xanh của Trung Quốc do Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế và Chiến lược Trung Quốc (CESS) nghiên cứu và trình bày đã cung cấp thêm thông tin tham khảo cho quá trình nghiên cứu chính sách. Nội dung báo cáo tập trung phân tích quá trình phát triển phương tiện sử dụng năng lượng mới, hệ thống chính sách hỗ trợ thị trường và việc phát triển hạ tầng phục vụ phương tiện chạy bằng điện tại Trung Quốc, đồng thời đặt trong mối liên hệ so sánh với xu hướng phát triển giao thông xanh tại nhiều quốc gia trên thế giới.

TS. Phạm Sỹ Thành, Giám đốc CESS, chia sẻ kinh nghiệm từ Trung Quốc, nơi được xem như một điển hình về chuyển đổi giao thông xanh với sự trỗi dậy mạnh mẽ của xe năng lượng mới (NEV). Ông nhấn mạnh rằng thành công này là kết quả của một quá trình chuẩn bị kỹ lưỡng, dài hơi, với tầm nhìn hơn 20 năm, bắt đầu từ quy hoạch quốc gia tổng thể với lộ trình và ưu tiên chuyển đổi rõ ràng. Việc đầu tiên cần làm là cải thiện hiệu suất của phương tiện sử dụng động cơ đốt trong, tiếp theo hoặc song song với đó là chuyển đổi sang phương tiện năng lượng mới. Và cuối cùng hướng đến giao thông thông minh để đạt được trạng thái “xanh tối ưu”.

Từ góc nhìn của một chuyên gia chính sách công nghiệp, bà Nguyễn Thị Xuân Thúy, giảng viên Trường Đại học Kinh tế (Đại học Quốc gia Hà Nội), chuyên gia tư vấn chính sách công nghiệp Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên hợp quốc (UNIDO), cho rằng bất cứ chính sách giao thông nào cũng cần phải được phát triển đồng bộ với chiến lược công nghiệp ô tô – xe máy, nhằm tránh làm ảnh hưởng, suy yếu nền công nghiệp trong nước.

Bài học từ Nhật Bản hay Đức cho thấy chính phủ cực kỳ thận trọng trong việc điện hóa hoàn toàn để bảo vệ năng lực cạnh tranh của ngành công nghiệp ô tô nội địa, vốn đang tạo hàng triệu việc làm.

Kinh nghiệm từ Singapore cũng gợi ý rằng quản lý việc sử dụng xe hiệu quả thông qua hạ tầng giao thông thông minh sẽ mang lại lợi ích thực chất hơn là chỉ hạn chế quyền sở hữu, giúp thị trường ô tô tránh được những cú sốc không đáng có.

Các chuyên gia và đại biểu tham dự Hội thảo đã trao đổi, phân tích kinh nghiệm này từ nhiều góc độ, qua đó làm rõ vai trò của việc xây dựng lộ trình phát triển dài hạn, sự phối hợp giữa các chính sách hỗ trợ thị trường và việc đầu tư phát triển hạ tầng trong thúc đẩy chuyển đổi sang giao thông phát thải thấp.

Các ý kiến tại hội thảo cho rằng phát triển giao thông xanh đang trở thành xu hướng chung của nhiều quốc gia nhằm giảm phát thải khí nhà kính, cải thiện chất lượng môi trường và thúc đẩy phát triển bền vững. Các đại biểu cũng đồng tình rằng những kinh nghiệm quốc tế này là tài liệu tham khảo quý báu, và khi được nghiên cứu, xem xét kỹ lưỡng để vận dụng trong tổng thể với điều kiện kinh tế – xã hội, hạ tầng kỹ thuật và định hướng phát triển của Việt Nam sẽ giúp các nhà hoạch định chính sách đưa ra các điều chỉnh phù hợp, nhằm bảo đảm lộ trình chuyển đổi giao thông xanh khả thi, hiệu quả và bền vững.

Hội thảo đã góp phần cung cấp thêm cơ sở thông tin tham khảo và góc nhìn đa chiều cho quá trình nghiên cứu, thảo luận và hoàn thiện các chính sách về phát triển giao thông xanh tại Việt Nam trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng và phát triển bền vững đang trở thành xu hướng quan trọng trên phạm vi toàn cầu.