Góp ý dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi): Đề xuất tăng cơ chế bảo vệ luật sư

Cần cơ chế bảo vệ tính độc lập của luật sư

Liên quan đến nguyên tắc hành nghề, luật sư Lê Ngọc Luân đề xuất bổ sung các quy định nhằm bảo đảm tính độc lập của luật sư.

Theo đó, ông đề xuất bổ sung vào khoản 2 Điều 4 nội dung: "Độc lập, trung thực, tôn trọng sự thật khách quan, không bị can thiệp trái pháp luật trong hoạt động hành nghề luật sư".

Luật sư Luân cho rằng nguyên tắc độc lập không chỉ là yêu cầu về đạo đức và chuyên môn nghề nghiệp mà còn cần được bảo đảm bằng cơ chế pháp lý cụ thể nhằm ngăn ngừa các hành vi tác động, gây áp lực hoặc can thiệp trái pháp luật đối với hoạt động nghề nghiệp của luật sư.

Theo phân tích của ông, việc bổ sung nội dung này sẽ làm rõ hơn nội hàm của nguyên tắc độc lập vốn đã được ghi nhận trong Luật Luật sư hiện hành, đồng thời tạo cơ sở cho việc thực thi các quy định nghiêm cấm hành vi cản trở hoạt động hành nghề luật sư.

Cùng với đó, luật sư Luân đề xuất bổ sung trách nhiệm và quyền hạn cho tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư tại Điều 5. Theo kiến nghị, các tổ chức này cần được trao quyền kiến nghị, giám sát và yêu cầu xử lý các hành vi cản trở hoạt động hành nghề luật sư; đồng thời ý kiến của tổ chức xã hội - nghề nghiệp luật sư phải được cơ quan có thẩm quyền xem xét, trả lời bằng văn bản trong thời hạn luật định.

Theo luật sư Luân, thực tiễn cho thấy vẫn tồn tại nhiều trường hợp luật sư bị gây khó khăn, cản trở khi tham gia tố tụng hoặc cung cấp dịch vụ pháp lý. Tuy nhiên, việc phản ánh, kiến nghị xử lý nhiều khi chưa đạt hiệu quả do thiếu cơ chế pháp lý ràng buộc trách nhiệm phản hồi từ phía cơ quan có thẩm quyền.

Ông cho rằng việc bổ sung quy định này sẽ giúp nâng cao vai trò đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của luật sư, đồng thời tăng cường trách nhiệm giải trình của các cơ quan, tổ chức liên quan.

Hoàn thiện quy định về hành vi bị nghiêm cấm

Đối với Điều 6 của dự thảo, luật sư Lê Ngọc Luân đề xuất sửa đổi một số nội dung nhằm bảo đảm tính rõ ràng, hạn chế nguy cơ áp dụng tùy nghi trong thực tiễn.

Cụ thể, ông kiến nghị sửa đổi quy định về hành vi "xúi giục khách hàng khiếu nại, tố cáo, khiếu kiện trái pháp luật hoặc gây phức tạp tình hình an ninh, chính trị, trật tự an toàn xã hội" thành: "cố ý kích động khách hàng khiếu nại, tố cáo trái pháp luật gây hậu quả nghiêm trọng hoặc nhằm mục đích xâm phạm an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội".

Theo luật sư Luân, các khái niệm như "xúi giục" hay "gây phức tạp tình hình an ninh, chính trị, trật tự an toàn xã hội" có nội hàm rộng, dễ dẫn đến cách hiểu khác nhau và tiềm ẩn nguy cơ áp dụng không thống nhất.

Ông dẫn thực tế rằng nghề luật sư gắn liền với việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp. Trong nhiều trường hợp, luật sư tham gia các vụ việc có tính chất đối kháng với cơ quan nhà nước hoặc các chủ thể khác. Việc người dân thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo, khởi kiện là quyền được pháp luật bảo đảm và không thể đồng nhất với hành vi vi phạm pháp luật.

Theo luật sư Luân, việc sửa đổi theo hướng xác định rõ yếu tố "cố ý kích động", "gây hậu quả nghiêm trọng" hoặc "nhằm mục đích xâm phạm an ninh quốc gia" sẽ giúp phân định rõ ranh giới giữa hành vi vi phạm và hoạt động nghề nghiệp hợp pháp của luật sư.

Bên cạnh đó, ông cũng đề xuất bổ sung quy định về "các hành vi cản trở khác đối với luật sư trong quá trình tham gia tố tụng hoặc thực hiện dịch vụ pháp lý khác cho khách hàng".

Theo ông, trên thực tế các hành vi cản trở hoạt động hành nghề luật sư rất đa dạng, từ việc gây khó khăn trong tiếp xúc thân chủ, hạn chế tiếp cận hồ sơ, tài liệu đến chậm cấp hoặc không cấp các giấy tờ tố tụng cần thiết. Nếu chỉ quy định theo hướng liệt kê thì sẽ khó bao quát hết các tình huống phát sinh.

Ngoài ra, luật sư Luân cũng kiến nghị bổ sung trách nhiệm của cơ quan, tổ chức có thẩm quyền trong việc tiếp nhận, giải quyết và thông báo kết quả xử lý đối với các phản ánh, khiếu nại của luật sư liên quan đến hành vi cản trở hoạt động hành nghề.

Đề xuất mở rộng quyền của luật sư

Một nhóm kiến nghị đáng chú ý khác được luật sư Lê Ngọc Luân đưa ra là bổ sung nhiều quyền mới cho luật sư tại Điều 12 của dự thảo.

Trong đó, ông đề xuất ghi nhận quyền của luật sư được tham gia cùng khách hàng để tư vấn, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp khi khách hàng có yêu cầu.

Theo ông, trên thực tế có nhiều trường hợp người dân hoặc doanh nghiệp được mời làm việc với cơ quan nhà nước nhưng mong muốn có luật sư đi cùng để được hỗ trợ pháp lý. Tuy nhiên, do pháp luật chưa quy định rõ nên không ít trường hợp luật sư bị từ chối tham gia dù khách hàng có nhu cầu chính đáng.

Việc bổ sung quy định này, theo luật sư Luân, sẽ tạo cơ sở pháp lý minh bạch cho hoạt động nghề nghiệp, đồng thời bảo đảm quyền tiếp cận dịch vụ pháp lý của người dân và doanh nghiệp.

Ngoài ra, ông cũng đề xuất bổ sung quyền được độc lập trong hoạt động nghề nghiệp; không bị gây áp lực, đe dọa hoặc can thiệp trái pháp luật; được thực hiện các biện pháp hợp pháp để bảo vệ tốt nhất quyền và lợi ích của khách hàng.

Đáng chú ý, luật sư Luân kiến nghị nghiên cứu cơ chế xem xét miễn trừ trách nhiệm đối với luật sư trong trường hợp thực hiện hoạt động bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của khách hàng trên tinh thần dũng cảm, kiên quyết bảo vệ công lý, không vì động cơ vụ lợi và không nhằm mục đích xâm phạm an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội.

Theo ông, dự thảo đã bổ sung tiêu chí luật sư phải có tinh thần dũng cảm và kiên quyết bảo vệ công lý. Tuy nhiên, để tiêu chí này thực sự đi vào cuộc sống thì cần có cơ chế pháp lý phù hợp nhằm bảo vệ những luật sư dám theo đuổi các vụ việc khó khăn, phức tạp vì mục tiêu bảo vệ công lý.

Ngoài các nội dung nêu trên, luật sư Lê Ngọc Luân còn kiến nghị giữ quy định về chương trình khung đào tạo nghề luật sư do Bộ Tư pháp ban hành và bổ sung cơ chế cấp lại Chứng chỉ hành nghề luật sư đối với những trường hợp đã khắc phục nguyên nhân dẫn đến việc bị thu hồi chứng chỉ, đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định.

Theo ông, đây là giải pháp vừa bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, vừa tạo cơ hội cho những người từng vi phạm nhưng đã sửa chữa, hoàn thiện bản thân có thể tiếp tục cống hiến cho nghề luật sư và xã hội.