Hà Nội kiến tạo những không gian xanh bên sông Hồng

Dành quỹ đất lớn cho công viên, không gian xanh

Hà Nội đang công khai lấy ý kiến người dân về Điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng. Cùng với những nội dung được quan tâm như đền bù, giải phóng mặt bằng, di dân và tái định cư, việc dành quỹ đất cho cây xanh, công viên và các không gian công cộng cũng nhận được sự chú ý.

Theo phương án quy hoạch, khoảng 3.513ha đất được dành để triển khai 11 dự án công viên, gồm các cụm công viên Tráng Việt, Tàm Xá, Ngọc Thụy, Long Biên - Cự Khối, Xuân Quan - Phụng Công, Ô Diên, Thượng Cát - Liên Mạc, Phú Thượng, Hồng Hà, Lĩnh Nam và Lĩnh Nam - Nam Phù - Hồng Vân.

Theo tiến độ được đề xuất, trong giai đoạn 2026-2030, Hà Nội sẽ hoàn thành Công viên công cộng phường Phú Thượng và Công viên bãi sông phường Hồng Hà. Các dự án còn lại dự kiến được triển khai trong giai đoạn 2030-2038.

Việc hình thành hệ thống công viên được đặt trong tổng thể phát triển Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng. Theo định hướng này, trục đại lộ không chỉ đảm nhận chức năng giao thông mà còn được tổ chức như một không gian cảnh quan với hệ thống cây xanh, công viên và các khu chức năng đô thị.

Từ góc nhìn của người dân, việc dành quỹ đất cho cây xanh và không gian sinh hoạt cộng đồng được kỳ vọng sẽ mang lại những giá trị thiết thực trong bối cảnh Hà Nội tiếp tục đô thị hóa. Anh Nguyễn Mạnh Dũng, thôn Đại Độ, xã Thiên Lộc cho rằng, những khu đất dành cho công viên, cây xanh và nơi sinh hoạt cộng đồng là cần thiết, tạo không gian sinh hoạt chung cho các thế hệ và góp phần tăng sự gắn kết cộng đồng.

Không gian xanh vì thế không chỉ được nhìn nhận ở khía cạnh cảnh quan. Khi được tổ chức cùng hệ thống giao thông, hạ tầng và các khu đô thị mới, các công viên ven sông có thể trở thành những địa điểm để người dân đi bộ, tập luyện thể thao, vui chơi, nghỉ ngơi và tham gia các hoạt động cộng đồng ngay trong đô thị.

Không gian xanh gắn với yêu cầu trị thủy

Sông Hồng có vai trò đặc biệt trong quá trình hình thành và phát triển của Hà Nội. Tuy nhiên, đặc điểm thủy văn và yêu cầu phòng, chống lũ cũng đặt ra những yêu cầu riêng đối với việc tổ chức không gian hai bên sông.

Theo PGS.TS Trần Minh Tùng, khoa Kiến trúc và Quy hoạch, Đại học Xây dựng Hà Nội, hầu như các đô thị đều phát triển gắn với một dòng sông. Với Hà Nội, đó là sông Hồng. Tuy nhiên, do chế độ thủy văn và yêu cầu phòng, chống lũ, đô thị trong thời gian dài có xu hướng quay lưng với dòng sông. Việc chuyển khu vực dân cư ngoài bãi sông, trong hành lang sông Hồng thành hệ thống công viên, không gian xanh và không gian mở là hướng đi hợp lý.

Theo chuyên gia, cách tổ chức này vừa góp phần hỗ trợ việc thoát lũ, vừa tạo thêm quỹ đất và không gian mở có giá trị cho người dân đô thị. Sông Hồng vì vậy không chỉ được nhìn nhận như một trục cảnh quan mà còn phải được đặt trong bài toán bảo đảm an toàn lâu dài cho Thủ đô.

Đặc điểm tự nhiên của dòng sông cũng đòi hỏi việc xây dựng công viên phải có cách tiếp cận phù hợp. Kiến trúc sư Đào Ngọc Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam, cho biết sông Hồng có nhiều biến động về mực nước và thế sông. Theo các nghiên cứu được ông dẫn lại, dòng sông có lịch sử hàng nghìn năm và cứ khoảng 70-100 năm lại có sự thay đổi về thế sông, khu vực bồi có thể trở thành khu vực lở và ngược lại. Vì vậy, cần có giải pháp khoa học để ổn định dòng chảy.

Từ yêu cầu đó, các công viên nằm trong hành lang thoát lũ không thể được thiết kế giống những công viên ở khu vực an toàn. Không gian phải được tính toán đến khả năng ngập nước và các yêu cầu về phòng, chống thiên tai. Đây là yếu tố quan trọng để vừa khai thác được giá trị cảnh quan, vừa bảo đảm chức năng trị thủy của hành lang sông.

Việc dành quỹ đất lớn cho cây xanh và công viên vì thế được kỳ vọng tạo ra những giá trị lâu dài cho đô thị Hà Nội. Người dân có thêm không gian vui chơi, giải trí, vận động; thành phố có thêm những khoảng xanh góp phần cải thiện môi trường sống; trong khi hành lang ven sông tiếp tục được tổ chức theo hướng phù hợp với yêu cầu phòng, chống lũ.

Anh Lưu Văn Thiện, thôn Khê Ngoại 2, xã Mê Linh, cho rằng người dân vui mừng khi thành phố ưu tiên quỹ đất cho công viên, cây xanh trong Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng. Theo anh, trên phương án quy hoạch, các khu vực dành cho công viên, cây xanh đã được thể hiện rõ, tạo thêm những không gian được ví như "lá phổi của thành phố".

Từ dòng sông gắn với lịch sử, ký ức của Thủ đô đến không gian đô thị trong tương lai, những công viên ven sông được kỳ vọng sẽ tạo thêm sự kết nối giữa con người và thiên nhiên. Khi các dự án từng bước được triển khai, cùng với hệ thống giao thông, hạ tầng và không gian công cộng, 11 cụm công viên sẽ trở thành những điểm nhấn xanh, góp phần đưa không gian ven sông Hồng gần hơn với đời sống đô thị Hà Nội.