Hải Phòng: Bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa song hành với phát triển kinh tế bền vững

Tôn vinh mạch nguồn di sản Côn Sơn - Kiếp Bạc

Côn Sơn - Kiếp Bạc từ lâu được biết đến là vùng đất "địa linh nhân kiệt", gắn liền với nhiều dấu mốc lịch sử và văn hóa quan trọng của dân tộc. Nơi đây lưu dấu bước chân của nhiều bậc anh hùng, danh nhân như Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn; Đệ Tam Tổ Trúc Lâm Huyền Quang Tôn giả; Tư đồ Trần Nguyên Đán với Động Thanh Hư; hay Anh hùng dân tộc Nguyễn Trãi - người từng chọn Côn Sơn làm nơi suy ngẫm việc dân, vận nước.

Vì vậy, mỗi độ xuân về, đông đảo nhân dân, phật tử và du khách thập phương lại hành hương về Di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc, dâng hương tưởng niệm Đệ Tam Tổ Thiền phái Trúc Lâm Huyền Quang Tôn giả.

Lễ tưởng niệm năm nay diễn ra vào 20h ngày 6/3 (tức 18 tháng Giêng âm lịch) tại khu Di sản thế giới Côn Sơn - Kiếp Bạc. Mở đầu chương trình là chương trình nghệ thuật đặc biệt với chủ đề "Côn Sơn, Kiếp Bạc - mạch nguồn di sản", tái hiện hình ảnh các anh hùng dân tộc, danh nhân văn hóa gắn với không gian di sản từ Lục Đầu Giang qua Kiếp Bạc, Côn Sơn tới Thanh Mai, Trúc Lâm Yên Tử.

Các tiết mục được dàn dựng công phu, kết hợp nghệ thuật truyền thống với hiệu ứng sân khấu hiện đại, tái hiện không gian văn hóa - lịch sử của vùng đất địa linh nhân kiệt, tôn vinh hào khí Đông A và tinh thần nhập thế của Phật giáo Trúc Lâm.

Phát huy giá trị di sản gắn với phát triển du lịch, kinh tế

Tại buổi lễ, Phó Chủ tịch UBND TP Hải Phòng Nguyễn Minh Hùng cho biết, Huyền Quang Tôn giả là một trí thức tài năng, nổi tiếng thơ văn, từng làm quan tại Viện Hàn lâm. Noi gương vua Trần Nhân Tông, ông rời bỏ chốn quan trường để chuyên tâm tu hành, học đạo.

Cùng với Phật Hoàng Trần Nhân Tông và Pháp Loa, ông đi khắp nơi thuyết pháp, giảng kinh và trở thành vị Tổ thứ 3 của Thiền phái Trúc Lâm. Những năm cuối đời, ông trụ trì tại chùa Côn Sơn, hoằng dương Phật pháp, dựng Cửu phẩm Liên Hoa, biên soạn kinh sách, góp phần phát triển Thiền phái Trúc Lâm và tôn tạo Côn Sơn thành tăng viện Kỳ Lân - một chốn tổ quan trọng của Phật giáo Trúc Lâm.

Ngày 23 tháng Giêng năm Khai Hựu thứ 6 (1334), Huyền Quang Tôn giả viên tịch tại chùa Côn Sơn và được Thái Thượng Hoàng Trần Minh Tông ban thụy hiệu Trúc Lâm thiền sư Đệ tam đại, đặc phong tự pháp Huyền Quang Tôn giả. Từ đó, ngày giỗ của ông trở thành cội nguồn của lễ hội truyền thống mùa Xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc.

Với những giá trị đặc biệt, Khu di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc được xếp hạng Di tích quốc gia từ năm 1962; Lễ hội truyền thống Côn Sơn - Kiếp Bạc được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2012. Tháng 7/2025, quần thể di tích này cùng với danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm được UNESCO ghi danh là Di sản thế giới.

Theo lãnh đạo thành phố Hải Phòng, song song với phát triển kinh tế, thành phố xác định bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa là nhiệm vụ trọng tâm nhằm gìn giữ bản sắc truyền thống, đồng thời tạo động lực phát triển du lịch và kinh tế địa phương.

Những ngày qua, trong không gian núi rừng Côn Sơn linh thiêng, nhiều nghi lễ tưởng niệm được tổ chức trang trọng, thu hút đông đảo tăng ni, phật tử và du khách thập phương. Bên cạnh đó, các hoạt động văn hóa, du lịch và xúc tiến thương mại như trưng bày sản phẩm làng nghề, giới thiệu ẩm thực truyền thống, biểu diễn nghệ thuật dân gian… cũng góp phần làm phong phú không gian lễ hội, tiếp nối và lan tỏa giá trị di sản Côn Sơn - Kiếp Bạc qua nhiều thế hệ.