Ho kéo dài nhiều năm, bé trai 10 tuổi phát hiện mắc hen phế quản nặng

Những cơn ho kéo dài mỗi khi thời tiết thay đổi hay sau những buổi đá bóng cùng bạn bè đã trở thành điều quen thuộc với gia đình bé N.N.P. (10 tuổi, Hà Nội). Nhiều năm qua, em thường xuyên xuất hiện tình trạng khò khè, thở rít và không ít lần phải nhập viện điều trị các bệnh lý đường hô hấp.

Tuy nhiên, điều mà gia đình không ngờ tới là phía sau những triệu chứng tưởng như quen thuộc ấy lại là bệnh hen phế quản đã âm thầm tồn tại trong thời gian dài nhưng chưa được phát hiện.

Theo người nhà, từ nhỏ bé P. đã có cơ địa dị ứng với tiền sử viêm mũi dị ứng và thường xuyên mắc các đợt nhiễm trùng đường hô hấp. Mỗi lần xuất hiện triệu chứng ho, khò khè hoặc khó thở, trẻ thường được chẩn đoán viêm tiểu phế quản hoặc các bệnh lý hô hấp cấp tính khác. Sau khoảng 10 đến 14 ngày điều trị, các triệu chứng thuyên giảm nhưng rồi lại tái phát sau một thời gian ngắn.

Ba ngày trước khi nhập viện, trẻ xuất hiện cơn ho kéo dài kèm khò khè, thở rít, có đờm, chảy mũi và ăn uống kém. Gia đình đã cho trẻ sử dụng khí dung như những lần điều trị trước nhưng các triệu chứng không cải thiện. Lo lắng trước tình trạng của con, gia đình đưa trẻ đến Khoa Nhi, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương để thăm khám.

TS.BS Nguyễn Mạnh Trường cho biết, thời điểm nhập viện, bệnh nhi vẫn tỉnh táo và chưa có dấu hiệu suy hô hấp nặng. Tuy nhiên, khi thăm khám, các bác sĩ ghi nhận nhiều tiếng ran rít, ran ngáy và tình trạng khò khè rõ ở hai phổi.

Điều đáng chú ý là qua khai thác bệnh sử, các bác sĩ phát hiện trẻ thường xuyên ho về đêm hoặc gần sáng. Ngoài ra, các cơn thở rít thường xuất hiện sau khi vận động mạnh, đặc biệt là sau các hoạt động thể thao. Đây là những dấu hiệu điển hình gợi ý bệnh hen phế quản nhưng trước đó chưa được phát hiện.

Từ những dữ kiện lâm sàng, các bác sĩ quyết định chỉ định đo chức năng hô hấp cho bệnh nhi. Kết quả cho thấy, dung tích sống của trẻ chỉ đạt 58,4% so với mức bình thường. Đáng chú ý, chỉ số FEV1 - thông số phản ánh mức độ tắc nghẽn đường thở - chỉ đạt 47%, thấp hơn rất nhiều so với ngưỡng bình thường trên 70%.

Sau khi thực hiện nghiệm pháp hồi phục phế quản, kết quả cho thấy đáp ứng dương tính rõ rệt. Từ đó, các bác sĩ xác định trẻ mắc hen phế quản kèm rối loạn thông khí tắc nghẽn mức độ nặng.

Theo TS.BS Nguyễn Mạnh Trường, đây không phải là trường hợp cá biệt. Trên thực tế, nhiều trẻ mắc hen phế quản nhưng các triệu chứng ban đầu không điển hình hoặc xuất hiện xen kẽ với các đợt nhiễm trùng hô hấp nên dễ bị nhầm lẫn với viêm phế quản, viêm tiểu phế quản tái phát.

Bác sĩ cho biết, không phải mọi trường hợp ho kéo dài hoặc tái diễn đều xuất phát từ nhiễm trùng đường hô hấp. Những dấu hiệu như ho nhiều về đêm hoặc gần sáng, khò khè tái diễn, thở rít sau vận động hoặc đáp ứng với thuốc giãn phế quản là các triệu chứng cần nghĩ tới hen phế quản. Khi đó, trẻ cần được thăm khám tại cơ sở chuyên khoa để được đánh giá đầy đủ và thực hiện các xét nghiệm cần thiết.

Các chuyên gia cũng nhấn mạnh, đo chức năng hô hấp là xét nghiệm quan trọng giúp chẩn đoán hen phế quản và đánh giá mức độ ảnh hưởng của bệnh tới đường thở. Việc phát hiện sớm giúp người bệnh được điều trị đúng hướng, hạn chế nguy cơ xuất hiện các cơn hen cấp nguy hiểm, đồng thời giảm nguy cơ tổn thương đường hô hấp kéo dài.

Hen phế quản là bệnh lý mạn tính khá phổ biến ở trẻ em, đặc biệt ở những trẻ có cơ địa dị ứng như viêm mũi dị ứng, chàm hoặc có tiền sử gia đình mắc các bệnh dị ứng. Không giống các bệnh nhiễm trùng hô hấp chỉ cần điều trị theo từng đợt, hen phế quản cần được theo dõi và kiểm soát lâu dài bằng thuốc dự phòng theo chỉ định của bác sĩ.

Bên cạnh đó, bác sĩ khuyến cáo phụ huynh không nên chủ quan khi trẻ thường xuyên bị ho kéo dài, khò khè hoặc tái diễn nhiều lần. Việc thăm khám chuyên khoa và chẩn đoán sớm sẽ giúp kiểm soát bệnh hiệu quả, giảm các đợt cấp, hạn chế nhập viện và giúp trẻ có cuộc sống khỏe mạnh, phát triển bình thường.