Hoạt động chính thức đầu tiên của thị trường tài sản mã hóa Việt Nam có thể từ quý 3/2026

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ số đang tái định hình hệ thống tài chính toàn cầu, Việt Nam đang đứng trước những bước ngoặt quan trọng để khẳng định vị thế trong nền kinh tế số. Tại Diễn đàn "Digital Trust in Finance 2026" với chủ đề "Xây dựng niềm tin số tài chính trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI)" diễn ra ngày 12/5 tại Hà Nội, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi thông tin về lộ trình vận hành thị trường tài sản mã hóa.

Theo đó, Bộ Tài chính đã báo cáo Chính phủ ban hành Nghị quyết số 05 về triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam. Đây được coi là hành lang pháp lý đầu tiên, đặt nền móng cho một thị trường vốn được xem là đầy tiềm năng nhưng cũng không ít rủi ro.

Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi khẳng định: "Sớm nhất trong quý 3/2026 sẽ có những hoạt động chính thức đầu tiên của thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam với các tổ chức cung cấp dịch vụ dưới cơ chế quản lý an toàn, minh bạch".

Đáng chú ý, hiện nay Bộ Tài chính đã phối hợp cùng Bộ Công an và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chấp thuận cho 5 đơn vị triển khai các bước chuẩn bị cần thiết để cung cấp dịch vụ trong thị trường này. Cách tiếp cận của cơ quan quản lý hiện nay là thận trọng, có kiểm soát, nhằm đảm bảo sự minh bạch và an toàn tuyệt đối cho các nhà đầu tư và hệ thống tài chính quốc gia.

Việc thiết lập thị trường này không chỉ là một thử nghiệm công nghệ mà còn là một phần trong chiến lược hiện thực hóa Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị. Mục tiêu đặt ra đến năm 2030 là quy mô kinh tế số đạt tối thiểu 30% GDP, giao dịch không dùng tiền mặt đạt 80% và tỷ lệ doanh nghiệp đổi mới sáng tạo đạt trên 40%.

Song song với việc mở rộng các loại hình tài sản mới, vấn đề niềm tin số được các đại biểu nhấn mạnh như một "hạ tầng chiến lược". Thứ trưởng Bộ Công an Phạm Thế Tùng nhận định rằng trong kỷ nguyên AI, niềm tin số không còn là yếu tố cảm tính mà đã trở thành điều kiện tiên quyết để các giao dịch tài chính được xác lập.

Tuy nhiên, sự phát triển của AI cũng mang đến những thách thức chưa từng có. Phương thức quản trị rủi ro đang thay đổi mạnh mẽ khi rủi ro chuyển dịch trực tiếp từ hệ thống sang người dùng. Các hình thức lừa đảo, chiếm đoạt tài sản sử dụng AI như Deepfake đã gia tăng tới 2.100% trong năm 2024, khiến các rào cản nhận diện trở nên vô cùng mong manh.

Theo Thứ trưởng Phạm Thế Tùng, chúng ta cần chuyển đổi tư duy từ phòng thủ bị động sang chủ động kiến tạo một hệ thống tài chính an toàn, nơi người dùng được bảo vệ và trang bị năng lực nhận diện rủi ro.

Cuộc chiến "bất đối xứng" và tư duy bảo vệ người dùng mới

Tại diễn đàn, ông Nguyễn Mạnh Tường – Đồng Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn MoMo – đã chia sẻ những con số giật mình: Chỉ riêng năm 2025, Việt Nam thiệt hại khoảng 8.000 tỷ đồng do lừa đảo trực tuyến. Lừa đảo công nghệ đã trở thành một "ngành công nghiệp có tổ chức", hoạt động xuyên biên giới và sử dụng AI để khai thác tâm lý con người. Khoảng 50% nạn nhân là sinh viên và người trẻ dưới 22 tuổi – thế hệ vốn được coi là am hiểu công nghệ nhưng lại dễ tổn thương về mặt cảm xúc và niềm tin.

Trước thực trạng này, các doanh nghiệp fintech như MoMo đã chuyển đổi tư duy từ việc chỉ đơn thuần "chặn kẻ xấu" sang "đồng hành cùng người tốt". Thay vì chỉ phát hiện giao dịch bất thường, hệ thống sẽ phân tích ngữ cảnh để đưa ra cảnh báo, tạo ra "khoảng dừng" cần thiết cho người dùng. 

Thống kê cho thấy, cứ 1.000 người nhận được cảnh báo thì có đến 995 người dừng giao dịch để kiểm tra. Mỗi ngày, hệ thống này bảo vệ khoảng 44 tỷ đồng khỏi nguy cơ bị chiếm đoạt.

Tuy nhiên, các tổ chức tài chính thừa nhận họ thường chỉ nhìn thấy "phút thứ 89 của một bộ phim dài 90 phút", vì quá trình thao túng tâm lý đã diễn ra trước đó rất lâu trên các nền tảng mạng xã hội và ứng dụng nhắn tin. Do đó, việc xóa bỏ sự chia cắt dữ liệu và xây dựng cơ chế liên kết đa ngành (tài chính, viễn thông, mạng xã hội) là yêu cầu cấp thiết để chia sẻ tín hiệu rủi ro theo thời gian thực.

Để hỗ trợ cho thị trường tài sản mã hóa và nền kinh tế số, Bộ Tài chính đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp từ hoàn thiện thể chế đến xây dựng hạ tầng. Ngân sách nhà nước sẽ dành tối thiểu 3% tổng chi cho lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số từ năm 2025.

Các dự án chuyển đổi số quy mô lớn như hệ thống Hải quan số, quản lý Thuế số, hệ thống thông tin ngân sách và đặc biệt là hệ thống KRX phục vụ thị trường chứng khoán đang được đẩy nhanh tiến độ. Ngoài ra, việc sửa đổi các luật quan trọng như Luật Ngân sách Nhà nước, Luật Quản lý Thuế cũng đang được thực hiện nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn về nguồn lực và quy trình tài chính.

Ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, nhấn mạnh rằng niềm tin số cần được xây dựng như một "hạ tầng chính sách". Trong đó, việc nâng cao tính minh bạch và khả năng kiểm soát AI là điều kiện quan trọng để củng cố niềm tin của thị trường.