Hưng Yên: Nhà máy gạch 17 năm hoạt động trái với công nghệ được chứng nhận đầu tư

Đơn phản ánh của công dân xã Đức Hợp (tỉnh Hưng Yên) gửi đến Báo Phụ nữ Việt Nam cho rằng Công ty Cổ phần Vân Đức (thôn Vân Nghệ) vẫn duy trì sản xuất gạch bằng công nghệ lò Hoffman gây ảnh hưởng đến môi trường, trật tự xây dựng và đời sống dân cư. Bên cạnh đó, doanh nghiệp còn đầu tư thêm khu vực sản xuất bê tông, cấu kiện bê tông với quy mô lớn. 

Quá trình đối chiếu hồ sơ đầu tư, văn bản quản lý của tỉnh, ghi nhận hiện trường và kết quả kiểm tra của chính quyền địa phương cho thấy nhiều nội dung cần tiếp tục được làm rõ.

Giấy phép một đằng, thực hiện một nẻo

Theo hồ sơ phóng viên thu thập được, ngày 19/11/2009, UBND tỉnh Hưng Yên cấp Giấy chứng nhận đầu tư cho Công ty Cổ phần Vân Đức thực hiện Dự án Nhà máy sản xuất vật liệu xây dựng Vân Đức.

Giấy chứng nhận đầu tư xác định mục tiêu của dự án là sản xuất vật liệu xây dựng bằng đất nung gồm gạch, ngói các loại theo công nghệ tuynel. Đây là công nghệ lò nung liên tục, có khả năng tận dụng nhiệt, mức tiêu hao nhiên liệu thấp hơn và được khuyến khích thay thế các công nghệ sản xuất cũ nhằm giảm phát thải, tiết kiệm năng lượng.

Tuy nhiên, quá trình xác minh tại địa phương và ghi nhận thực tế của phóng viên cho thấy doanh nghiệp hiện không sản xuất theo công nghệ tuynel mà đang vận hành lò Hoffman.

Điểm đáng chú ý không dừng lại ở đó. Ngày 29/12/2021, UBND tỉnh Hưng Yên ban hành Quyết định số 3057/QĐ-UBND phê duyệt Đề án phát triển vật liệu xây dựng tỉnh Hưng Yên giai đoạn 2021-2030, định hướng đến năm 2050.

Trong phụ lục kèm theo quyết định này, Công ty Cổ phần Vân Đức được nêu đích danh trong danh mục các cơ sở sản xuất gạch bằng công nghệ Hoffman, quy mô 50 triệu viên/năm. Theo lộ trình của UBND tỉnh, doanh nghiệp phải dừng sản xuất bằng công nghệ Hoffman trước năm 2025, đồng thời chuyển đổi sang công nghệ tiên tiến hoặc chuyển đổi mục tiêu dự án.

Như vậy, chuỗi tài liệu do chính UBND tỉnh Hưng Yên ban hành phản ánh một quá trình đáng chú ý, dự án được cấp phép với mục tiêu sản xuất theo công nghệ tuynel, nhưng sau đó lại được xác định là cơ sở sản xuất bằng công nghệ Hoffman và thuộc diện phải hoàn thành việc chuyển đổi trước năm 2025.

Lò Hoffman vẫn hoạt động, khu sản xuất bê tông được đầu tư thêm

Có mặt tại Công ty Cổ phần Vân Đức, phóng viên ghi nhận bên trong khu vực nhà xưởng, hàng nghìn viên gạch mộc được xếp thành từng dãy dài, phủ kín nhiều khu vực sản xuất.

Ở trung tâm nhà xưởng là khu vực lò với các cửa lò dạng vòm đặc trưng của công nghệ Hoffman. Xung quanh là hệ thống giá xếp gạch, xe nâng, khu vực tập kết gạch thành phẩm và công nhân đang làm việc.

Hai ống khói cao vẫn hoạt động nhả khói trong thời điểm phóng viên ghi nhận hiện trường.

Theo nhiều người dân sinh sống gần nhà máy, hoạt động sản xuất gạch bằng lò Hoffman đã diễn ra trong nhiều năm. Điều khiến người dân băn khoăn là sau khi tỉnh ban hành lộ trình chấm dứt công nghệ này, doanh nghiệp vẫn tiếp tục sản xuất.

"Chúng tôi chỉ mong mọi hoạt động đều đúng quy định. Nếu doanh nghiệp đã phải chuyển đổi công nghệ thì cơ quan chức năng cần công khai việc thực hiện đến đâu, nếu đầu tư thêm hạng mục mới thì cũng cần kiểm tra đầy đủ hồ sơ", một người dân sống gần khu vực nhà máy chia sẻ.

Không chỉ khu vực sản xuất gạch, phóng viên còn ghi nhận trong khuôn viên doanh nghiệp xuất hiện thêm một dây chuyền sản xuất bê tông, cấu kiện bê tông với hệ thống trạm trộn. Theo phản ánh của người dân, khu vực này được đầu tư trong thời gian gần đây.

Kết quả kiểm tra 

Liên quan đến phản ánh của người dân, đại diện Phòng Kinh tế xã Đức Hợp cho biết, ngày 12/6/2026, đơn vị đã kiểm tra hiện trạng sử dụng đất và hoạt động sản xuất của Công ty Cổ phần Vân Đức.

Kết quả kiểm tra xác nhận doanh nghiệp vẫn đang sản xuất gạch bằng công nghệ lò Hoffman, chưa chuyển đổi sang công nghệ tuynel. Đối với khu vực sản xuất bê tông, đoàn kiểm tra ghi nhận doanh nghiệp đã lắp đặt hạng mục này trong khuôn viên dự án.

Tuy nhiên, tại thời điểm kiểm tra, Công ty Cổ phần Vân Đức chưa cung cấp đầy đủ hồ sơ liên quan để cơ quan chức năng đối chiếu với hiện trạng.

Theo đại diện Phòng Kinh tế xã Đức Hợp, doanh nghiệp còn một số nội dung cần tiếp tục làm rõ. Cơ quan chuyên môn đã yêu cầu Công ty Cổ phần Vân Đức bổ sung hồ sơ để làm căn cứ tham mưu UBND xã xem xét xử lý theo thẩm quyền hoặc báo cáo cấp có thẩm quyền nếu phát hiện vi phạm.

Câu hỏi trách nhiệm

Theo các tài liệu chuyên ngành về vật liệu xây dựng, lò Hoffman là công nghệ sản xuất gạch ra đời sớm, tiêu hao nhiều nhiên liệu hơn, sử dụng nhiều lao động thủ công và việc kiểm soát phát thải thường gặp nhiều hạn chế hơn so với công nghệ tuynel nếu không được đầu tư đồng bộ hệ thống xử lý môi trường. 

Đây cũng là một trong những căn cứ để nhiều địa phương xây dựng lộ trình loại bỏ công nghệ này, từng bước chuyển sang các dây chuyền hiện đại và tiết kiệm năng lượng hơn.

Đối chiếu toàn bộ hồ sơ đầu tư, Quyết định số 3057/QĐ-UBND của UBND tỉnh Hưng Yên và kết quả kiểm tra của UBND xã Đức Hợp cho thấy một số nội dung cần tiếp tục được cơ quan có thẩm quyền làm rõ.

Thứ nhất, việc triển khai dự án có phù hợp với mục tiêu đầu tư đã được cấp phép hay không, nếu có thay đổi công nghệ thì được thực hiện trên cơ sở quyết định nào của cơ quan có thẩm quyền?

Thứ hai, doanh nghiệp đã thực hiện lộ trình chuyển đổi công nghệ theo Quyết định số 3057/QĐ-UBND đến đâu, trường hợp chưa hoàn thành thì nguyên nhân là gì và việc xử lý theo quy định đã được triển khai như thế nào?

Thứ ba, khu vực sản xuất bê tông, cấu kiện bê tông được đầu tư trên cơ sở những thủ tục pháp lý nào, việc sử dụng đất, đầu tư xây dựng và các thủ tục liên quan đã được thực hiện đầy đủ hay chưa?

Bên cạnh trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc chấp hành các quy định của pháp luật, vụ việc cũng đặt ra yêu cầu xem xét trách nhiệm của công tác quản lý trong việc tổ chức thực hiện lộ trình chuyển đổi công nghệ đã được UBND tỉnh Hưng Yên phê duyệt. 

Khi một cơ sở thuộc danh mục phải chấm dứt công nghệ Hoffman trước năm 2025 nhưng đến thời điểm kiểm tra vẫn ghi nhận hoạt động sản xuất, cần làm rõ việc theo dõi, thanh tra, kiểm tra và đôn đốc thực hiện lộ trình chuyển đổi đã được tiến hành như thế nào; trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị và cá nhân có liên quan trong từng giai đoạn ra sao; đồng thời xử lý nghiêm theo quy định nếu phát hiện hành vi vi phạm.

Báo Phụ nữ Việt Nam sẽ tiếp tục làm việc với các cơ quan chức năng để làm rõ những nội dung còn bỏ ngỏ, đồng thời thông tin đến bạn đọc khi có phản hồi và kết quả xử lý chính thức.