Kem protein cháy hàng trong 28 phút và tranh cãi quanh thực phẩm siêu chế biến

Kem là món tráng miệng đã có từ hàng thế kỷ. Từ thế kỷ 17, công thức đầu tiên được công bố kết hợp sữa, nước, đường và chanh hoặc bí ngô sấy. Đến đầu thế kỷ 20, kem được thêm chất ổn định để ngăn tình trạng đông cứng và phẩm màu nhân tạo để tạo màu. Nhưng thành phần chính của kem – sữa đông lạnh có đường – vẫn không thay đổi nhiều cho đến thế kỷ 21. 

Ngay cả khi các dòng kem ăn kiêng như Halo Top xuất hiện vào thế kỷ 21, chúng cũng chỉ thay thế sữa nguyên kem bằng sữa tách béo và chất tạo ngọt để giảm calo.

Ở Mỹ, thương hiệu thanh protein David vừa cho ra mắt món "tráng miệng đông lạnh" đặc biệt. Dù không được gọi chính thức là kem, sản phẩm này được làm hoàn toàn từ các nguyên liệu siêu chế biến như "hệ thống protein", whey và "chất béo thực vật biến tính". Ngoại trừ nước, muối và hạt vani, sản phẩm hầu như không chứa nguyên liệu tự nhiên nguyên chất nào khác. Bất chấp điều đó, các chỉ số dinh dưỡng lại vô cùng ấn tượng với chỉ 210 calo, chưa đầy 1 gam đường nhưng có tới 30 gam protein, lại giữ được độ béo ngậy và thơm ngon. Khi mở bán trực tuyến, sản phẩm đã cháy hàng chỉ trong 28 phút.

Sự bùng nổ của dòng kem protein này phản ánh mâu thuẫn trong thị hiếu tiêu dùng hiện đại: người tiêu dùng ngày càng hoài nghi về thực phẩm công nghiệp nhưng lại đòi hỏi quá nhiều ở một món ăn - vừa phải ngon, an toàn, vừa phải ít calo và giàu protein cùng nhiều chất dinh dưỡng khác.

Bên cạnh kem protein, thị trường thực phẩm Mỹ cũng đang chứng kiến sự xuất hiện của hàng loạt sản phẩm siêu chế biến được tăng cường dinh dưỡng. PepsiCo vừa ra mắt bột yến mạch 15 gram protein dùng với nước hoặc sữa lạnh, cùng dòng Pepsi prebiotic chứa 3 gram chất xơ. Công ty thực phẩm Kraft Heinz giới thiệu mì ống phô mai chứa 17 gram protein và 6 gram chất xơ nhờ công nghệ nguyên liệu độc quyền. Nestlé ra mắt đồ uống "giảm đói" chỉ với 45 calo làm từ gần như các thành phần chế biến công nghiệp, giúp người sử dụng thấy no nhanh hơn. 

Ngoài ra, còn có bánh pizza BBQ tăng cường protein lúa mì, nước ngọt bổ sung chất xơ ngô hay sữa chua đông lạnh chứa protein thủy phân từ đậu fava hỗ trợ phục hồi cơ bắp.

Tuy nhiên, sự bùng nổ của thực phẩm siêu chế biến lại diễn ra ngay trong bối cảnh người Mỹ ngày càng hoài nghi về các sản phẩm này. Kết quả khảo sát vào tháng 6/2025 cho thấy hơn 60% người tham gia cho rằng các loại sản phẩm siêu chế biến gây nghiện. 

Bên cạnh đó, nhiều chuyên gia lo ngại các chất phụ gia như chất nhũ hóa, chất bảo quản và chất thay thế đường có thể làm rối loạn quá trình trao đổi chất, khiến các chỉ số dinh dưỡng tốt trên bao bì không phản ánh đúng. Dù các chất này đã được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) phê duyệt dựa trên tiêu chí an toàn và độc tính, quy trình kiểm định lại chưa chú trọng đúng mức đến tác động về trao đổi chất. 

Chưa kể, không ít thực phẩm siêu chế biến, dù được quảng cáo là giàu protein, probiotic hay omega-3, thực chất vẫn chứa hàm lượng cao chất béo, đường và muối vốn không có lợi cho sức khỏe.

Ngay cả khi lượng calo được cắt giảm, giới phê bình vẫn bày tỏ quan ngại về phương pháp sản xuất công nghiệp, nghiền nát ngũ cốc thành những mảnh nhỏ. Theo một số nhà nghiên cứu, cách này có thể làm tăng lượng insulin đột ngột hơn nhiều so với ngũ cốc nguyên bản chưa qua chế biến.

Ngoài ra, nghiên cứu khoa học về tác hại của các thành phần và quy trình công nghiệp hiện vẫn ở giai đoạn đầu, và dường như chậm chân trước tốc độ đổi mới nhanh chóng của ngành thực phẩm. Các tập đoàn liên tục sáng chế những công nghệ mới để tăng cường dinh dưỡng mà vẫn giữ được hương vị hấp dẫn. 

Chẳng hạn, Nestlé ứng dụng "microgel protein whey" để chống đặc quánh cho đồ uống giảm đói, trong khi kem của David nhờ vào "chất béo thực vật biến tính" - một chất hóa học không được hấp thụ bởi đường tiêu hóa và đã được FDA phê duyệt từ năm 2015.

Chừng nào các chuyên gia vẫn chưa xác định chính xác vì sao thực phẩm siêu chế biến có thể gây hại, người tiêu dùng vẫn sẽ mắc kẹt trong sự hoang mang. Các hãng liên tục tung ra sản phẩm mới với những lời quảng bá về lợi ích sức khỏe, trong khi giới chuyên gia lại chưa có đủ dữ liệu thực tế để đưa ra kết luận rõ ràng. Vì thế, mỗi lần đi siêu thị, người mua gần như phải tự "đoán" liệu một sản phẩm có thực sự tốt cho sức khỏe hay chỉ mang lại cảm giác an tâm. 

Trong bối cảnh đó, các sản phẩm của David vẫn nhanh chóng thu hút người tiêu dùng, giúp thương hiệu này đạt doanh thu 131 triệu USD từ thanh protein ngay trong năm đầu ra mắt.

Tiến sĩ David Katz, thuộc Trung tâm Nghiên cứu Phòng ngừa Yale-Griffin, cho rằng, phần lớn người Mỹ không cần bổ sung thêm protein và gọi sản phẩm kem của David là "trò lừa đảo", nhất là khi một hộp có giá lên tới khoảng 9 USD. CEO Peter Rahal của David phản bác, cho rằng, những chỉ trích này quá bảo thủ. Ông lập luận rằng cơ thể cần nhiều protein hơn mức khuyến nghị để phát triển, đồng thời người tiêu dùng có quyền lựa chọn những sản phẩm thực phẩm mới thay thế cho các món truyền thống.

Dù cuộc tranh luận vẫn chưa có hồi kết, một sản phẩm có chưa đến 300 calo vẫn mang sức hút đáng kể, đặc biệt khi người tiêu dùng thèm đồ ngọt. Và có lẽ chính ở điểm này, sức hấp dẫn của các thực phẩm này nằm ở chỗ: nó không nhất thiết phải giống hoàn toàn món ăn truyền thống, miễn là có thể mang lại cảm giác rằng người dùng đang lựa chọn một phiên bản "tốt cho sức khỏe" hơn.