Lao động nữ - "trụ đỡ" khu vực kinh tế cá thể

Chiếm giữ vị thế đa số

Kết quả Tổng điều tra kinh tế năm 2026 của Cục Thống kê (Bộ Tài chính) cho thấy, trong tổng số gần 8,6 triệu lao động đang làm việc tại các cơ sở sản xuất kinh doanh cá thể phi nông, lâm nghiệp và thủy sản, có tới 4.474.057 lao động nữ. Với tỷ trọng chiếm khoảng 52%, phụ nữ chính thức vượt qua nam giới để trở thành lực lượng lao động chủ đạo trong khu vực kinh tế đầy năng động và biến đổi này.

Điều này cho thấy tính chất linh hoạt và khả năng tự tạo việc làm rất cao của phụ nữ Việt Nam, đặc biệt là trong bối cảnh các hộ kinh doanh gia đình và cơ sở cá thể vẫn là bộ phận quan trọng bậc nhất của nền kinh tế cơ sở.

Sự phân bổ của lao động nữ theo ngành kinh tế bộc lộ một bức tranh chuyển dịch rõ nét. Phụ nữ tập trung áp đảo trong hai lĩnh vực "xương sống" của khu vực cá thể. Cụ thể, ngành Thương mại thu hút đông đảo nhất với 2.018.827 lao động nữ. Đây là lĩnh vực truyền thống nơi phụ nữ phát huy tối đa thế mạnh về giao thương và quản lý kinh tế hộ gia đình.

Ngành Dịch vụ đứng thứ hai với 1.860.098 người.

Trong khi đó, ở các lĩnh vực đòi hỏi cường độ lao động cơ bắp cao như Công nghiệp, số lượng lao động nữ là 565.933 người. Còn tại ngành Xây dựng con số này chỉ ở mức khiêm tốn là 426 người.

Sự tập trung này phản ánh đúng xu thế phát triển của nền kinh tế hiện đại, khi khu vực thương mại và dịch vụ cá thể đang ngày càng mở rộng để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của xã hội.

Theo báo cáo, nguồn nhân lực nữ khu vực cá thể tập trung mật thiết tại các vùng kinh tế trọng điểm và các trung tâm giao thương lớn. Cụ thể, vùng Đồng bằng sông Hồng dẫn đầu cả nước với 1.051.288 lao động nữ. Đông Nam bộ xếp thứ hai với 912.608 người.

Đồng bằng sông Cửu Long ghi nhận 860.995 lao động nữ đang hoạt động tại các cơ sở cá thể. Các khu vực khác như Duyên hải Nam Trung bộ và Tây Nguyên hay Bắc Trung bộ cũng duy trì lượng nhân lực nữ đáng kể lần lượt là 807.271 và 482.856 người để vận hành mạng lưới kinh doanh tại địa phương.

Thách thức về tính bền vững

Mặc dù giữ vai trò chủ chốt, nhưng theo đánh giá từ báo cáo, khu vực kinh tế cá thể nói chung và lao động nữ nói riêng là bộ phận dễ bị tổn thương nhất trước các cú sốc thị trường như đại dịch Covid-19 hay sự cạnh tranh từ khu vực doanh nghiệp.

Việc lao động trong khu vực cá thể ghi nhận xu hướng giảm lần đầu tiên (giảm 1,1% so với năm 2020) cho thấy một sự chuyển dịch sang các khu vực có năng suất cao hơn. Do đó, việc hỗ trợ lao động nữ khu vực cá thể tiếp cận công nghệ thông tin và đổi mới mô hình sản xuất kinh doanh là yêu cầu cấp thiết để nâng cao năng lực cạnh tranh và đảm bảo sinh kế bền vững cho hàng triệu phụ nữ trên cả nước.