Lấy chồng xa, con gái có mất quyền thừa kế đất của cha mẹ?
Ảnh minh họa
Lấy chồng xa không đồng nghĩa với việc mất quyền thừa kế đất của cha mẹ. Theo pháp luật, con gái và con trai cùng thuộc hàng thừa kế được hưởng phần di sản bằng nhau nếu chia thừa kế theo pháp luật.
"Tôi là người dân tộc Mường, gia đình có 3 anh chị em, gồm hai con trai và một con gái. Sau khi lấy chồng, tôi chuyển đến sinh sống ở địa phương khác. Bố tôi đã mất, mẹ vẫn còn sống. Hai anh trai cho rằng theo phong tục, con gái đi lấy chồng không được chia đất của bố mẹ mà đất chỉ để lại cho con trai. Xin hỏi, tôi có quyền thừa kế đất của bố không? Nếu các anh không đồng ý chia thì phải làm thế nào?", chị Quách Thị H. (tỉnh Phú Thọ) hỏi.
Trả lời: Theo Điều 610 Bộ luật Dân sự năm 2015, mọi cá nhân đều bình đẳng về quyền để lại tài sản và quyền hưởng di sản theo di chúc hoặc theo pháp luật.
Khoản 1 Điều 651 Bộ luật này quy định hàng thừa kế thứ nhất gồm vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết. Khoản 2 Điều 651 quy định những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.
Như vậy, nếu bố chị qua đời không để lại di chúc, chị thuộc hàng thừa kế thứ nhất và có quyền hưởng di sản như hai anh trai. Việc chị đã kết hôn, chuyển nơi cư trú hay là người dân tộc Mường không làm mất quyền thừa kế.
Tuy nhiên, cần xác định phần quyền sử dụng đất thuộc di sản của bố chị. Theo Điều 612 Bộ luật Dân sự năm 2015, di sản gồm tài sản riêng của người chết và phần tài sản của người chết trong tài sản chung với người khác. Nếu đất là tài sản chung của bố mẹ, phải xác định phần quyền của mẹ trước khi chia thừa kế phần di sản của bố.
Theo Điều 5 Bộ luật Dân sự năm 2015, tập quán chỉ được áp dụng trong trường hợp các bên không có thỏa thuận và pháp luật không có quy định, đồng thời không được trái với các nguyên tắc cơ bản của pháp luật dân sự.
Do đó, không thể chỉ dựa vào quan niệm con gái đi lấy chồng thì không được chia đất để tước bỏ quyền thừa kế hợp pháp của chị.
Trường hợp bố chị có di chúc hợp pháp, việc phân chia di sản được thực hiện theo di chúc, đồng thời phải xem xét quy định về người thừa kế không phụ thuộc nội dung di chúc tại Điều 644 Bộ luật Dân sự năm 2015.
Theo khoản 4 Điều 45 Luật Đất đai năm 2024, người nhận thừa kế quyền sử dụng đất được thực hiện quyền khi đất có giấy chứng nhận hoặc đủ điều kiện được cấp giấy chứng nhận theo quy định.
Đáng chú ý, Điều 48 Luật Đất đai năm 2024 có quy định riêng đối với đất được Nhà nước giao, cho thuê theo chính sách hỗ trợ đất đai cho cá nhân là người dân tộc thiểu số quy định tại khoản 3 Điều 16 của Luật này.
Với loại đất này, việc để thừa kế quyền sử dụng đất phải đáp ứng điều kiện tại khoản 1 Điều 48. Vì vậy, cần kiểm tra nguồn gốc và hình thức giao đất để xác định chị có đủ điều kiện nhận thừa kế quyền sử dụng đất hay không.
Nếu anh em không thống nhất chia di sản thì giải quyết thế nào? Trước hết, chị có thể đề nghị các thành viên gia đình thỏa thuận phân chia di sản của bố. Nếu không đạt được thỏa thuận, chị có quyền khởi kiện yêu cầu chia di sản thừa kế tại Tòa án có thẩm quyền.
