Lợi nhuận ngân hàng tăng tốc: Điều doanh nghiệp nhỏ và phụ nữ kinh doanh quan tâm là gì?

Cuộc đua lợi nhuận phản ánh dòng vốn đang dịch chuyển

Mùa công bố kết quả kinh doanh quý II/2026 của các ngân hàng đang đến gần, nhưng nhiều tổ chức nghiên cứu đã đưa ra những dự báo khá tích cực về bức tranh lợi nhuận toàn ngành.

Theo kết quả điều tra xu hướng kinh doanh quý III/2026 của Ngân hàng Nhà nước (NHNN), đa số tổ chức tín dụng đánh giá lợi nhuận quý II cải thiện rõ rệt nhờ nhu cầu tín dụng phục hồi mạnh, đặc biệt từ khu vực doanh nghiệp. Đây là lần hiếm hoi trong nhiều năm, tín dụng doanh nghiệp vượt tín dụng cá nhân để trở thành động lực tăng trưởng chính của hệ thống ngân hàng.

Theo dự báo của MBS Research, lợi nhuận toàn ngành ngân hàng năm 2026 có thể tăng khoảng 15%. Trong khi đó, SSI Research và Công ty Chứng khoán An Bình (ABS Research) dự báo mức tăng trưởng dao động 17-18%. Riêng trong 6 tháng đầu năm, một số ngân hàng được các đơn vị phân tích dự báo có thể ghi nhận mức tăng trưởng lợi nhuận lên tới 40-50% nhờ tín dụng tăng mạnh và biên lãi ròng cải thiện.

Không chỉ tăng về quy mô, bức tranh lợi nhuận năm nay còn được dự báo sẽ chứng kiến sự xáo trộn đáng kể về thứ hạng giữa các ngân hàng, đặc biệt trong nhóm dẫn đầu. Theo dự báo của Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam có thể vượt Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam để trở thành ngân hàng có lợi nhuận trước thuế cao nhất hệ thống trong quý II cũng như 6 tháng đầu năm 2026. Nhóm Big4 vẫn tiếp tục duy trì vị trí dẫn đầu với sự góp mặt của VietinBank, Vietcombank và Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam.

Trong nhóm ngân hàng thương mại cổ phần tư nhân, Ngân hàng TMCP Quân đội, Ngân hàng TMCP Kỹ thương Việt Nam và Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng tiếp tục nằm trong nhóm có lợi nhuận cao nhất. Thậm chí, nhiều dự báo cho rằng MB có thể vượt BIDV về lợi nhuận lũy kế 6 tháng đầu năm.

Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn vào bảng xếp hạng lợi nhuận sẽ khó thấy được bức tranh đầy đủ. Điều đáng quan tâm hơn là nguyên nhân giúp các ngân hàng tăng trưởng và liệu xu hướng này có bền vững hay không.

Khi ngân hàng lãi lớn, cơ hội tiếp cận vốn cũng rộng hơn

Theo Ngân hàng Nhà nước (NHNN), cơ cấu tín dụng đang có sự chuyển dịch rõ nét khi dòng vốn trung và dài hạn tăng nhanh hơn tín dụng ngắn hạn. Nguồn vốn ngày càng tập trung nhiều hơn vào các dự án đầu tư, hạ tầng, sản xuất và các lĩnh vực ưu tiên.

Điều này được kỳ vọng sẽ tạo thêm dư địa cho doanh nghiệp mở rộng sản xuất, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa - khu vực có nhiều doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ.

Trong những năm gần đây, nhiều ngân hàng cũng chuyển dần từ mô hình cho vay dựa chủ yếu vào tài sản bảo đảm sang đánh giá dòng tiền, dữ liệu kinh doanh và khả năng trả nợ thực tế. Đây được xem là thay đổi quan trọng, giúp những hộ kinh doanh, phụ nữ khởi nghiệp hoặc doanh nghiệp nhỏ có thêm cơ hội tiếp cận tín dụng dù không sở hữu nhiều tài sản thế chấp.

Bên cạnh đó, những ngân hàng được cấp hạn mức tăng trưởng tín dụng cao hơn, nhất là các đơn vị tham gia tái cơ cấu hệ thống, cũng có thêm dư địa mở rộng cho vay trong năm nay.

Đối với khách hàng vay vốn, nếu nguồn tín dụng tiếp tục được nới và mặt bằng lãi suất huy động ổn định, chi phí vay vốn có thể duy trì ở mức hợp lý, tạo điều kiện cho hoạt động kinh doanh phục hồi.

Lợi nhuận tăng nhưng áp lực chưa hề giảm. Dù triển vọng lợi nhuận được đánh giá tích cực, giới phân tích cho rằng nửa cuối năm sẽ không thiếu những thách thức. Điểm đáng lo nhất hiện nay là tín dụng đang tăng nhanh hơn tốc độ huy động vốn. Theo ông Phạm Chí Quang, Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ (NHNN), chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng và huy động hiện khoảng 2%. Tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR) của toàn hệ thống đang ở mức khoảng 111-112%, đồng nghĩa cứ huy động được 100 đồng thì các ngân hàng đã cho vay khoảng 112 đồng.

Áp lực này khiến nhiều ngân hàng vẫn phải duy trì mức lãi suất huy động đủ hấp dẫn để giữ chân người gửi tiền, làm chi phí vốn tăng lên và thu hẹp biên lãi ròng (NIM).

MBS Research nhận định, nếu tín dụng tiếp tục tăng nhanh hơn huy động trong những tháng cuối năm, áp lực thanh khoản sẽ còn kéo dài. Khi đó, lợi nhuận của các ngân hàng sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào khả năng kiểm soát chi phí và nâng cao hiệu quả hoạt động thay vì chỉ dựa vào tăng trưởng tín dụng.

Ngoài thanh khoản, nợ xấu cũng là biến số đáng lưu ý.

Theo ông Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, hoạt động của doanh nghiệp vẫn còn nhiều khó khăn, khiến nguy cơ nợ xấu hiện hữu và nợ tiềm ẩn tiếp tục gia tăng. Trong khi đó, việc xử lý tài sản bảo đảm vẫn gặp nhiều vướng mắc sau khi Nghị quyết 42 về thí điểm xử lý nợ xấu hết hiệu lực.

Theo các chuyên gia, nếu nợ xấu gia tăng, các ngân hàng sẽ phải tăng trích lập dự phòng, qua đó làm giảm lợi nhuận trong các quý tới.

Người vay vốn kỳ vọng nhiều hơn vào chất lượng tín dụng

Giới phân tích cho rằng, cuộc đua của ngành ngân hàng trong nửa cuối năm sẽ không còn chỉ là cuộc đua về lợi nhuận hay quy mô tín dụng. Quan trọng hơn là khả năng đưa dòng vốn đến đúng những lĩnh vực tạo ra giá trị cho nền kinh tế như sản xuất, doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhà ở xã hội, hạ tầng hay chuyển đổi số.

Đối với người dân, đặc biệt là phụ nữ làm chủ hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ, điều đáng chờ đợi không phải ngân hàng nào đứng đầu về lợi nhuận, mà là việc nguồn vốn có được phân bổ thuận lợi hơn, thủ tục vay ngày càng minh bạch, lãi suất ổn định và khả năng tiếp cận tín dụng tiếp tục được cải thiện.

Nếu vừa duy trì được tăng trưởng lợi nhuận, vừa kiểm soát tốt nợ xấu và mở rộng tín dụng vào khu vực sản xuất, lợi nhuận ngân hàng sẽ không chỉ là thành quả của riêng các nhà băng mà còn trở thành động lực hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và tạo thêm cơ hội phát triển cho hàng triệu hộ kinh doanh, trong đó có đông đảo phụ nữ đang khởi nghiệp và làm chủ doanh nghiệp.