Lũ quét tại Nepal và Trung Quốc: Trung Quốc xác định nguyên nhân thảm họa

Tính đến 9 giờ sáng 30/8, gần 3.000 người hiện vẫn mất tích và 691 người được xác nhận đã thiệt mạng sau trận trận lũ quét và sạt lở nghiêm trọng hôm 26/8 tại miền Bắc Nepal, giáp giới với Tây Tạng (Trung Quốc).

Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV) cùng lúc dẫn thông tin từ giới chức địa phương cho biết số người thiệt mạng trong vụ lở đất tại riêng Tây Tạng đã tăng lên 16, trong khi 546 người vẫn mất tích.

Trong số những người mất tích có 261 công dân nước ngoài, gồm 104 người Nepal, 49 người Ấn Độ, 33 người Latvia và 18 người Mỹ.

Cũng theo CCTV, sau nhiều đợt rà soát toàn diện trên toàn khu vực, kiểm tra tại những địa điểm cụ thể và xác minh từng trường hợp ở cửa khẩu biên giới, hiện không có du khách nước ngoài nào bị mắc kẹt tại huyện Cát Long (Gyirong) - địa phương ở Tây Tạng chịu ảnh hưởng của vụ lở đất.

Giới chức Trung Quốc cũng thông báo kết luận về nguyên nhân gây ra thảm họa. Theo Tân Hoa xã, các chuyên gia kết luận rằng vào khoảng 10 giờ 52 ngày 26/8 theo giờ Bắc Kinh, một sông băng trên sườn phía Nam đỉnh Lirung ở Nepal bị đứt gãy, gây ra trận lở băng đá.

Trước đó, giới chuyên gia nhận định biến đổi khí hậu đang khiến các sông băng trên toàn thế giới tan chảy, làm gia tăng nguy cơ xảy ra những thảm họa tương tự.

Ngoại trưởng Nepal và người đứng đầu cơ quan khí hậu Liên hợp quốc ngày 29/8 cảnh báo tình trạng ấm lên toàn cầu đang đặt ra mối đe dọa ngày càng lớn đối với dãy Himalaya, trong bối cảnh lực lượng cứu hộ chạy đua tìm kiếm hàng nghìn người mất tích sau trận lũ dữ dội dọc biên giới với Trung Quốc.

Ngoại trưởng Nepal Shisir Khanal cho biết ông đã điện đàm với người đồng cấp Trung Quốc Vương Nghị và hai bên nhất trí tăng cường chia sẻ “dữ liệu thủy văn theo thời gian thực.”

Trong một tuyên bố của Bộ Ngoại giao Trung Quốc, ông Vương Nghị cho biết Bắc Kinh đã “chia sẻ với Nepal những thông tin quan trọng, bao gồm hình ảnh khu vực xảy ra thảm họa, dữ liệu vệ tinh và thủy văn, cũng như cảnh báo sớm về các hồ chắn dòng ở thượng nguồn.” Ông nhấn mạnh Trung Quốc và Nepal có quan hệ láng giềng gắn bó, cùng chia sẻ những lợi ích và thách thức chung.

Trước đó, Ngoại trưởng Khanal cho rằng Nepal cần đẩy mạnh nghiên cứu nhằm “hiểu rõ những biến đổi của hệ sinh thái Himalaya” và các nguy cơ đối với quốc gia không giáp biển nằm giữa Ấn Độ và Trung Quốc này. Theo ông, những nguy cơ đó không chỉ đe dọa Nepal và các cộng đồng ở hạ lưu, mà còn ảnh hưởng đến Trung Quốc, nước láng giềng phía Bắc của Nepal.

Các sông băng trên dãy Himalaya, nguồn cung cấp nước thiết yếu cho gần 2 tỷ người, đang tan chảy nhanh hơn khi Trái Đất nóng lên, khiến các cộng đồng đối mặt với những thảm họa khó lường và gây thiệt hại lớn.

Ngoại trưởng Khanal nhấn mạnh biến đổi khí hậu đòi hỏi hành động ở cấp độ quốc tế. Ông nêu rõ lượng phát thải nhà kính tại Nepal chiếm chưa đến hoặc khoảng 0,01% tổng lượng toàn cầu, song người dân nước này lại là một trong những nhóm chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của biến đổi khí hậu. Ông kêu gọi cộng đồng quốc tế chung tay bảo vệ hệ sinh thái Himalaya.

Trong khi đó, người đứng đầu cơ quan khí hậu của Liên hợp quốc Simon Stiell nhận định vụ sụp đổ sông băng và lũ quét bất ngờ là "lời cảnh báo đau xót về mức độ mong manh của môi trường miền núi."

Theo ông, tình trạng khí hậu ấm lên do con người đốt một lượng khổng lồ than đá, dầu mỏ và khí đốt đang khiến những thảm họa tương tự có nguy cơ xảy ra thường xuyên hơn, nghiêm trọng hơn, trong đó các cộng đồng dễ bị tổn thương thường phải gánh chịu hậu quả nặng nề nhất.

Tình trạng sông băng tan chảy và lớp đất đóng băng vĩnh cửu tan rã cũng có thể khiến các sườn núi mất ổn định, làm gia tăng nguy cơ sạt lở đất và các loại hình thiên tai khác.

Theo phóng viên TTXVN tại Washington, Bộ Ngoại giao Mỹ ngày 29/8 thông báo nước này đang cung cấp hơn 3,6 triệu USD viện trợ nhân đạo cho Nepal, trong đó bao gồm lương thực khẩn cấp trong 3 tháng, nhằm hỗ trợ tối đa 10.000 hộ gia đình.

Đại sứ quán Mỹ cho biết Catholic Relief Services, thông qua đối tác thực hiện là Caritas Nepal, sẽ chuyển tới hai trường học tại Rasuwa hơn 2,5 tấn lương thực, 500 chăn, 500 màn chống muỗi và 500 tấm xốp cách nhiệt để làm sàn tạm thời cho nơi trú ẩn. Các chuyến hàng cứu trợ tiếp theo cũng đã được lên kế hoạch.

Trước đó, Chính phủ Mỹ ngày 26/8 đã bày tỏ lời chia buồn trước những thiệt hại về người do lũ lụt nghiêm trọng tại Nepal, đồng thời cam kết cung cấp 500.000 USD viện trợ khẩn cấp. Washington cũng cử một cố vấn về ứng phó thảm họa tới khu vực.

Ngày 27/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump bày tỏ quan ngại trước mức độ nghiêm trọng của trận lũ và thiệt hại lớn đối với cơ sở hạ tầng. Ông cho biết giới chức Mỹ đã liên lạc với lãnh đạo Nepal và sẵn sàng đáp ứng các nhu cầu hỗ trợ của nước này.

Theo Bộ Ngoại giao Mỹ, tính đến ngày 28/8, 5 công dân Mỹ đã được đưa đến nơi an toàn, trong khi khoảng 90 người khác chưa được xác định tung tích. Đại sứ quán Mỹ tại Nepal cho biết Washington đang cung cấp hàng cứu trợ theo đề nghị của Chính phủ Nepal và phối hợp với phía Nepal để đưa viện trợ tới những khu vực cần thiết.

Cùng ngày, theo phóng viên TTXVN tại New Delhi, Bộ trưởng Quốc phòng Ấn Độ Rajnath Singh bày tỏ quan ngại sâu sắc trước hậu quả nghiêm trọng của trận lũ quét tại Nepal, đồng thời khẳng định New Delhi sẵn sàng hỗ trợ quốc gia láng giềng khắc phục hậu quả thiên tai.

Phát biểu tại thành phố thủ phủ Lucknow của bang Uttar Pradesh, Bộ trưởng Rajnath Singh cho biết Thủ tướng Narendra Modi đã khẳng định Ấn Độ sẽ đáp ứng mọi yêu cầu hỗ trợ từ Nepal, đồng thời thông báo viện trợ nhân đạo đang được liên tục chuyển tới quốc gia láng giềng. Ông nhấn mạnh cuộc khủng hoảng tại nước này không chỉ gây lo ngại đối với người dân Nepal, mà còn là mối quan tâm của Ấn Độ.

Ấn Độ đang phối hợp với phía Kathmandu trong các hoạt động cứu hộ, cứu trợ, cũng như theo dõi tình hình và hỗ trợ công dân Ấn Độ bị ảnh hưởng bởi thảm họa.

Tổng thống Nepal Ramchandra Paudel đã bày tỏ cảm ơn Ấn Độ vì sự hỗ trợ và tinh thần đoàn kết, đồng thời gửi lời chia buồn về việc các công dân Ấn Độ thiệt mạng trong trận lũ kinh hoàng này.

Trước đó, hôm 28/8, Bộ Ngoại giao Hàn Quốc đã ban hành khuyến cáo du lịch đặc biệt đối với 4 tỉnh của Nepal đang chịu ảnh hưởng nghiêm trọng của lũ lụt và sạt lở đất.

Theo phóng viên TTXVN tại Seoul, khuyến cáo được đưa ra trong bối cảnh lo ngại nguy cơ xảy ra thêm thiên tai đồng thời có hiệu lực từ 21h00 ngày 28/8 tại các tỉnh Bagmati, Gandaki, Koshi và Lumbini. Trong khi đó, mức cảnh báo du lịch cấp 1, kêu gọi công dân tăng cường thận trọng, vẫn được duy trì tại các khu vực còn lại của Nepal.

Bộ Ngoại giao Hàn Quốc khuyến nghị công dân dự định đến những khu vực bị ảnh hưởng hủy hoặc hoãn chuyến đi. Đối với những người đang có mặt tại đây, bộ này yêu cầu đặc biệt chú ý đến an toàn và di chuyển đến khu vực an toàn hơn, trừ trường hợp có lý do cấp thiết phải ở lại.

Bộ Ngoại giao Hàn Quốc cho biết sẽ tiếp tục theo dõi sát tình hình lũ lụt tại Nepal và xem xét việc điều chỉnh thêm mức cảnh báo du lịch nếu cần thiết.

Theo bộ trên, 9 công dân nước này làm việc tại một công trường thủy điện ở huyện Rasuwa vẫn mất liên lạc.

Đội ứng phó khẩn cấp liên ngành do Seoul cử tới Nepal đã tiến hành hai lượt tìm kiếm bằng trực thăng nhưng chưa có kết quả do địa hình hiểm trở. Hoạt động tìm kiếm tiếp tục được triển khai trong ngày 30/8 với sự phối hợp của cơ quan chức năng Nepal.