Luật Thủ đô sửa đổi: Mở đường cho Hà Nội bứt tốc

Tại buổi họp báo công bố các luật vừa được Quốc hội thông qua chiều 13/5, Luật Thủ đô là một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm khi đưa ra hàng loạt cơ chế, chính sách đặc thù được kỳ vọng sẽ tạo động lực phát triển mới cho Hà Nội. Nhiều quy định mới không chỉ hướng tới tháo gỡ các "điểm nghẽn" về hạ tầng, quản lý đô thị mà còn mở rộng không gian phát triển văn hóa, giáo dục, an sinh xã hội và nâng cao chất lượng sống cho người dân Thủ đô.

Bên cạnh Luật Thủ đô, các luật được công bố còn có: Luật Tiếp cận thông tin; Luật Hộ tịch; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng; Luật Tín ngưỡng, tôn giáo; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cơ quan đại diện nước CHXHCN Việt Nam ở nước ngoài; cùng các luật sửa đổi liên quan đến thuế.

Phát biểu tại họp báo, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh cho biết Luật Thủ đô sửa đổi được xây dựng theo hướng tạo cơ chế đặc thù, vượt trội và có tầm nhìn dài hạn cho Hà Nội; đồng thời đẩy mạnh phân quyền, phân cấp để thành phố chủ động hơn trong quản lý, điều hành và phát triển.

Theo bà Đặng Hoàng Oanh, một trong những điểm mới đáng chú ý của luật là cách tiếp cận "mở", tăng không gian sáng tạo và tự chịu trách nhiệm cho chính quyền Thủ đô thay vì quy định quá chi tiết như trước đây. Luật cho phép Hà Nội chủ động hơn trong nhiều lĩnh vực như tổ chức bộ máy, tài chính - ngân sách, đầu tư, quản lý đô thị, phát triển hạ tầng, ứng dụng công nghệ số, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo.

Đặc biệt, luật bổ sung quy định cho phép Hội đồng nhân dân và UBND TP Hà Nội được ban hành các quy định nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính, thúc đẩy chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo, với yêu cầu không làm phát sinh thêm thủ tục, hồ sơ hay kéo dài thời gian giải quyết cho người dân. Đây được xem là bước đi đáng chú ý trong cải cách hành chính của Thủ đô.

Một điểm mới khác được nhấn mạnh là Luật Thủ đô bổ sung cơ chế thí điểm chính sách mới, tạo khuôn khổ pháp lý để Hà Nội thử nghiệm các mô hình quản lý và phát triển chưa có tiền lệ hoặc khác với quy định hiện hành. Theo cơ quan soạn thảo, cơ chế này được kỳ vọng giúp Thủ đô linh hoạt hơn trong tháo gỡ các "điểm nghẽn" phát triển.

Luật cũng mở thêm cơ chế huy động nguồn lực cho phát triển giao thông công cộng, chỉnh trang đô thị, cải tạo chung cư cũ, phát triển công nghiệp văn hóa và kinh tế tri thức. Đây đều là những vấn đề được người dân Hà Nội quan tâm trong nhiều năm qua.

Đáng chú ý, nhiều chính sách mới hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng sống của người dân thông qua việc tăng cường các thiết chế giáo dục, y tế, phúc lợi xã hội và bảo vệ môi trường. Các chuyên gia đánh giá, nếu được triển khai hiệu quả, những cơ chế này sẽ góp phần giảm áp lực hạ tầng đô thị, cải thiện môi trường sống cho phụ nữ, trẻ em và các gia đình tại Hà Nội.

Bên cạnh đó, luật cũng quy định các cơ chế liên kết và phát triển vùng, xác định Hà Nội là hạt nhân tăng trưởng của vùng Thủ đô, vùng Đồng bằng sông Hồng và khu vực phía Bắc. Cơ chế phối hợp liên vùng, đầu tư hạ tầng và thành lập quỹ phát triển vùng Thủ đô được kỳ vọng sẽ tạo thêm nguồn lực phát triển bền vững cho Hà Nội và các địa phương liên kết.

Cùng với việc mở rộng phân quyền, luật cũng đặt ra yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình của chính quyền thành phố, nhất là trong các lĩnh vực liên quan đến đất đai, đầu tư công, ngân sách và các vấn đề tác động trực tiếp đến đời sống người dân.

Luật Hộ tịch cùng các nội dung sửa đổi liên quan cũng được kỳ vọng tạo chuyển biến mạnh trong cải cách thủ tục hành chính, giúp người dân thuận lợi hơn khi thực hiện các thủ tục khai sinh, kết hôn, khai tử và các giấy tờ nhân thân khác. Những thay đổi này đặc biệt có ý nghĩa với phụ nữ ở vùng sâu, vùng xa khi giảm đáng kể thời gian, chi phí đi lại và áp lực giấy tờ.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng cũng được kỳ vọng tạo động lực khuyến khích các phong trào thi đua yêu nước, ghi nhận nhiều hơn những đóng góp của phụ nữ trong lao động, sản xuất và công tác xã hội.

Đối với các luật thuế được sửa đổi, đại diện cơ quan chức năng cho biết các điều chỉnh chính sách được xây dựng theo hướng phù hợp hơn với thực tiễn phát triển kinh tế, hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi sản xuất, đồng thời góp phần giảm áp lực chi phí và bảo đảm an sinh xã hội cho người dân.

Tại phần kết luận họp báo, ông Cấn Đình Tài Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chủ tịch nước, nhấn mạnh, các luật được công bố lần này thể hiện tinh thần đổi mới mạnh mẽ trong công tác lập pháp, hướng tới hoàn thiện thể chế, tháo gỡ điểm nghẽn phát triển và phục vụ người dân tốt hơn.

Theo ông Cấn Đình Tài, điểm nổi bật của các luật là sự gắn kết giữa yêu cầu bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân với việc mở ra không gian phát triển mới và hiện đại hóa phương thức quản trị nhà nước. "Đây không chỉ là sửa đổi một số quy định cụ thể mà còn là sự chuyển động về tư duy quản trị, từ quản lý hành chính sang phục vụ người dân", ông nói.

Riêng với Luật Thủ đô, ông Cấn Đình Tài đánh giá đây là đạo luật có ý nghĩa chiến lược không chỉ với Hà Nội mà còn với cả nước. Luật trao cho Thủ đô nhiều cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội gắn với phân quyền mạnh mẽ trong các lĩnh vực khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, quản lý đô thị, giao thông, môi trường, giáo dục, y tế và an sinh xã hội.

Tại họp báo, đại diện các bộ, ngành cũng đã giải đáp nhiều câu hỏi liên quan đến lộ trình triển khai Luật Thủ đô sau khi có hiệu lực, trong đó tập trung vào các cơ chế đặc thù, việc phân quyền cho Hà Nội và khả năng hiện thực hóa các chính sách mới trong thực tiễn.

Các cơ quan chức năng cho biết sẽ tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật để các quy định mới sớm đi vào cuộc sống, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.