Lý do khiến người mẹ dễ bị biến chứng hậu sản, trầm cảm sau sinh

Dễ phát sinh biến chứng sau sinh 

Theo bác sĩ CKII Vũ Ngân Hà, Trưởng khoa Sản thường, Bệnh viện Phụ sản Trung ương, giai đoạn hậu sản của phụ nữ kéo dài khoảng sáu tuần sau sinh. Trong khoảng thời gian này, cơ thể người mẹ vẫn đang ở trạng thái hồi phục như sản dịch còn ra, nội tiết biến động, thể lực suy giảm và cảm xúc dễ dao động. Đây là giai đoạn rất dễ phát sinh biến chứng nếu không được theo dõi đúng cách.

Trong tuần đầu tiên khi sản phụ còn nằm viện, bác sĩ luôn theo dõi sát các dấu hiệu bất thường. Trước khi ra viện, nhiều trường hợp được siêu âm để phát hiện sớm bế sản dịch, sót rau, nhiễm trùng niêm mạc tử cung hoặc bất thường vết mổ. Thông thường, người sinh thường xuất viện sau hai đến ba ngày, trong khi sinh mổ nằm viện khoảng năm ngày do cần dùng kháng sinh dự phòng và theo dõi nguy cơ nhiễm khuẩn.

Bên cạnh đó, phụ nữ sau sinh vốn đã thiếu máu sinh lý trong thai kỳ. Mỗi cuộc đẻ khiến cơ thể mất thêm vài trăm mililit máu, dẫn tới mệt mỏi, đau đầu, uể oải, suy nhược cả thể chất lẫn tinh thần. Nếu không được bù dinh dưỡng và nghỉ ngơi hợp lý, tình trạng này có thể là yếu tố làm trầm cảm trở nên trầm trọng hơn.

Điều đáng nói là sau khi xuất viện, việc theo dõi y tế gần như bị "đứt đoạn". Sản phụ trở về nhà, tự chăm con trong khi cơ thể chưa hồi phục hoàn toàn. Những dấu hiệu bất thường nhỏ ban đầu rất dễ bị bỏ qua, đến khi bệnh rõ ràng thì đã muộn.

Cần cẩn trọng khi mất ngủ sau sinh

Theo bác sĩ Hà, xã hội hiện đại khiến phụ nữ sau sinh chịu áp lực lớn hơn trước rất nhiều. Họ có công việc, có đời sống xã hội năng động, nhưng sau sinh lại phải ở nhà chăm con, nhịp sống thay đổi đột ngột. Sự kiệt sức về thể chất cộng với áp lực tâm lý khiến trầm cảm hình thành.

Điều đặc biệt là dấu hiệu sớm nhất của trầm cảm sau sinh lại rất dễ bị bỏ qua như mất ngủ. Sau đó mới đến rối loạn cảm xúc như buồn bã, cáu gắt kéo dài, nặng hơn mới xuất hiện rối loạn hành vi. Khi gia đình nhận ra ở giai đoạn này thì thường bệnh đã tiến triển xa.

Một thực tế phổ biến là sau khi em bé ra đời, mọi sự quan tâm của gia đình đều dồn vào đứa trẻ. Người mẹ trung tâm của cuộc vượt cạn lại ít được chú ý. Trong khi đó, chăm sóc và nuôi dạy một đứa trẻ là trách nhiệm của cả gia đình, không phải của riêng người mẹ.

Bác sĩ cho biết 3 tháng đầu sau sinh mới là giai đoạn quyết định khả năng hồi phục toàn diện của người phụ nữ. Đây là lúc người mẹ phải thích nghi với việc nuôi con, thiếu ngủ kéo dài, nội tiết thay đổi và thể lực suy giảm. Nếu không được hỗ trợ đúng cách, nguy cơ trầm cảm, tắc tia sữa, áp xe vú, rối loạn sàn chậu và suy nhược kéo dài là rất cao.

Từ thực tế đó, Bệnh viện Phụ sản Trung ương đang xây dựng mô hình chăm sóc hậu sản bài bản hơn, bao gồm khoa dinh dưỡng dành riêng cho sản phụ và mô hình "ở cữ y khoa" tại cơ sở 2 ở Quốc Oai. Mô hình này giúp sản phụ được phục hồi chức năng tầng sinh môn, chăm sóc phòng tắc tia sữa, hỗ trợ tâm lý và hướng dẫn chăm sóc mẹ và bé một cách khoa học.

Theo khuyến cáo, nếu không có bất thường, sản phụ nên tái khám sau 4-6 tuần. Nhưng nếu có các dấu hiệu như sốt, ra máu bất thường, đau bụng, sưng đau vú thì cần đi khám ngay. 

Trong sáu đến mười hai tháng sau sinh, phụ nữ cần đặc biệt chú ý đến dinh dưỡng, sức khỏe tâm lý và kế hoạch hóa gia đình hợp lý, tránh mang thai lại quá sớm khi cơ thể chưa hồi phục.