Mặt trái của những hình ảnh "đẹp như mơ" trên mạng xã hội

Áp lực phải "có gì đó để đăng"

Mạng xã hội đã trở thành một phần trong nhịp sống thường ngày của nhiều người. Việc ghi lại những khoảnh khắc đẹp, những chuyến đi hay những trải nghiệm đáng nhớ để chia sẻ với bạn bè, người thân là điều rất tự nhiên. Tuy nhiên, khi việc đăng tải dần trở thành một thói quen, ranh giới giữa tận hưởng cuộc sống và tạo ra nội dung đôi khi cũng trở nên mong manh hơn.

Ban đầu mình chỉ đăng ảnh để lưu giữ kỷ niệm và chia sẻ với bạn bè, người thân. Nhưng dần dần, khi mạng xã hội trở thành một phần trong cuộc sống, việc đăng bài cũng trở thành một thói quen của chị Lê Đoàn Thanh Hoa (Hà Nội).

Theo chị Hoa, đã có những thời điểm bản thân cảm thấy cần phải có điều gì đó mới mẻ để chia sẻ trên trang cá nhân. Đôi khi chị cũng nghĩ nếu không có gì mới để đăng thì trang cá nhân sẽ trở nên nhàm chán. Có những lúc chị lựa chọn một quán cà phê đẹp hay một địa điểm đang hot vì nghĩ sẽ có hình ảnh đẹp để chia sẻ.

Sau này chị nhận ra nếu lúc nào cũng chạy theo nội dung thì rất dễ đánh mất cảm giác tận hưởng thật sự, và cảm nhận được cảm xúc mỗi nơi chị đi qua và trải nghiệm nên việc chia sẻ dừng lại đúng mực và không mất quá nhiều thời gian.

Không phủ nhận những lợi ích mà mạng xã hội mang lại, chị Hoa cho rằng điều quan trọng nhất là phải giữ được sự cân bằng giữa đời sống thực và đời sống trên không gian số.

"Mạng xã hội giúp tôi kết nối với nhiều người và lưu giữ nhiều kỷ niệm đẹp. Tuy nhiên, nó cũng khiến tôi dành nhiều thời gian để chụp ảnh, quay video hay nghĩ xem nên đăng gì. Tôi đang cố gắng cân bằng hơn, ưu tiên trải nghiệm thực tế trước, còn việc chia sẻ chỉ là một phần sau đó. Với tôi, cuộc sống thật vẫn luôn quan trọng hơn những lượt thích hay lượt xem trên mạng xã hội, chỉ dừng ở việc muốn lan tỏa điều ý nghĩa và để những ai theo dõi trang cá nhân của mình thấy vui vẻ hơn và sẽ cùng tôi mỉm cười", chị Hoa nói.

Ở một góc nhìn khác, với chị Phạm Thảo (Phú Quốc), mạng xã hội lại gắn chặt với công việc và hành trình làm lại cuộc sống sau biến cố cá nhân.

Ở một góc nhìn khác, với chị Phạm Thảo (Phú Quốc), mạng xã hội lại gắn chặt với công việc và hành trình làm lại cuộc sống sau biến cố cá nhân, đặc biệt là khoảng thời gian sau ly hôn. Chị Thảo chia sẻ: "Tôi bắt đầu làm lại mọi thứ từ con số 0. Lúc đó tôi nghĩ rằng mọi người đang có phong trào bán hàng online, đang có hình ảnh truyền thông và một số việc chạy theo xu hướng mạng đem lại rất nhiều thu nhập và giá trị cao. Nhưng tôi sống với tư tưởng khép kín thành ra rất nhiều lần chưa dám thử sức với cuộc sống trên mạng".

Đối với chị, việc xuất hiện trên mạng xã hội không nhằm phô bày cuộc sống cá nhân mà là cách để xây dựng thương hiệu và duy trì kết nối với khách hàng. Chị luôn nhắc bản thân một điều: nội dung có thể được chuẩn bị, nhưng cuộc sống thì không cần phải diễn. Chị quan niệm, không phải mọi chuyện đều cần đưa lên mạng.

Cảm xúc lệ thuộc vào tương tác trên mạng xã hội

Theo Tiến sĩ danh dự Bùi Thu Hiền - Viện trưởng Viện Khoa học Công nghệ Giáo dục, việc ngày càng nhiều người chia sẻ đời sống cá nhân trên mạng xã hội phản ánh những nhu cầu tâm lý rất tự nhiên của con người.

"Việc ngày càng nhiều người chia sẻ cuộc sống cá nhân trên mạng xã hội không đơn thuần là 'thích khoe' như nhiều người vẫn nghĩ. Ở góc độ tâm lý, phía sau hành vi ấy thường có những nhu cầu rất con người, nhu cầu được lắng nghe, được ghi nhận, được kết nối và được xác nhận rằng "tôi đang tồn tại, tôi có giá trị".

Đặc biệt với phụ nữ, nhiều người vừa chăm sóc gia đình, vừa lo công việc nhưng trong đời sống thực lại không phải lúc nào cũng có một không gian đủ an toàn để được chia sẻ cảm xúc. Mạng xã hội trở thành nơi họ kể câu chuyện của mình, lưu giữ khoảnh khắc, tìm sự đồng cảm hoặc nhận lại một lời động viên.

Điều này cũng phản ánh một sự thay đổi rất lớn trong đời sống hiện nay, con người cô đơn hơn trong một thế giới tưởng như kết nối nhiều hơn. Chúng ta có nhiều phương tiện liên lạc hơn, nhưng chưa chắc đã có nhiều cuộc trò chuyện thật sự sâu sắc hơn", Viện trưởng Viện Khoa học Công nghệ Giáo dục chia sẻ.

Tuy nhiên, theo chuyên gia, khi một người quá phụ thuộc vào sự công nhận trên không gian mạng, những áp lực vô hình cũng bắt đầu xuất hiện. Nếu một người dành quá nhiều thời gian để xây dựng hình ảnh trên mạng xã hội, đặc biệt là quá lệ thuộc vào lượt thích, bình luận hay sự khen ngợi của người khác, thì lâu dần họ có thể bị cuốn vào một vòng áp lực vô hình.

Ban đầu, mạng xã hội có thể đem lại cảm giác vui vẻ, được công nhận. Nhưng nếu mình bắt đầu đo giá trị bản thân bằng phản ứng của cộng đồng mạng, thì tâm lý sẽ rất dễ dao động. Một bài đăng nhiều tương tác thì vui, ít tương tác thì buồn. Người khác khen thì thấy mình có giá trị, người khác im lặng hoặc góp ý thì dễ tổn thương.

Có những bữa ăn cả nhà ngồi với nhau nhưng mỗi người lại sống trong thế giới riêng từ những trang mạng xã hội cá nhân. Có những khoảnh khắc đáng ra cần cảm nhận bằng trái tim thì lại bị biến thành nội dung để đăng tải.

Theo TS. Bùi Thu Hiền, mạng xã hội không xấu, điều quan trọng là mỗi người cần xác định rõ mục đích sử dụng, thiết lập ranh giới giữa không gian số và đời sống thực, đồng thời học cách trân trọng những kết nối thật. Một cuộc đời có giá trị không phải là cuộc đời lúc nào cũng lung linh trên mạng xã hội. Một cuộc đời có giá trị là cuộc đời mà khi trở về với chính mình, với gia đình và những người thân yêu, ta cảm thấy mình đang sống chân thật, có ích và bình an.