Mua đất bằng giấy viết tay: Nhiều năm đi tìm quyền lợi nhưng vẫn có nguy cơ mất tài sản
Chỉ vì mua bán bằng giấy tờ viết tay, nhiều người phải mất hàng chục năm theo đuổi vụ kiện để đòi quyền lợi của mình. Ảnh minh họa
Chỉ vì một tờ giấy viết tay và sự tin tưởng giữa các bên, nhiều người đã bỏ toàn bộ số tiền tích cóp để mua đất với hy vọng sớm an cư. Thế nhưng, khi tranh chấp phát sinh, điều họ phải đối mặt không chỉ là nguy cơ mất tài sản, mà còn là những tháng ngày mòn mỏi theo đuổi các vụ kiện kéo dài qua nhiều cấp xét xử.
Từ một tờ giấy viết tay...
Ở tuổi 70, thay vì dành thời gian nghỉ ngơi bên con cháu, bà Hoàng Thị D. (phường Đông Ngạc, Hà Nội) vẫn đau đáu với những tập hồ sơ liên quan đến mảnh đất mua bằng giấy viết tay từ gần hai thập kỷ trước.
Theo trình bày của bà D., năm 2007, bà cùng một người quen góp hơn 300 triệu đồng mua gần 1.000m² đất nông nghiệp tại khu vực Đại Tự, xã Kim Chung, huyện Hoài Đức (nay là xã Hoài Đức, Hà Nội). Việc mua bán chỉ được lập bằng giấy viết tay. Sau đó, người cùng góp tiền tiếp tục canh tác trên thửa đất.
Một năm sau, khu vực này có quyết định thu hồi đất để thực hiện dự án Khu đô thị Kim Chung - Di Trạch. Theo bà D., bà không nhận được quyết định thu hồi đất hay phương án bồi thường đối với diện tích mà mình đã mua, nên vẫn tin phần đất này nằm ngoài phạm vi dự án và tiếp tục được sử dụng để sản xuất.
Nhiều năm trôi qua, mảnh đất vẫn được canh tác cho đến khi chính quyền địa phương lập biên bản xử lý vi phạm hành chính về việc sử dụng đất và ban hành các quyết định xử phạt. Cho rằng quyền lợi của mình bị ảnh hưởng, bà D. cùng người mua chung khởi kiện các quyết định hành chính. Vụ việc đã được xét xử sơ thẩm và hiện tiếp tục được kháng cáo theo trình tự tố tụng.
"Giờ tuổi cao rồi, mỗi lần có giấy mời lại phải chuẩn bị hồ sơ, đi làm việc. Có những việc tưởng đã khép lại, nhưng rồi lại tiếp tục...", bà D. chia sẻ.
Điều khiến bà day dứt không chỉ là mảnh đất, mà là gần hai mươi năm trôi qua kể từ ngày đặt bút ký vào tờ giấy mua bán, vụ việc vẫn chưa thể khép lại.
...đến những cuộc kiện tụng chưa có hồi kết
Không chỉ bà D., tại Đắk Lắk, một giao dịch mua bán bằng giấy viết tay từ năm 2013 cũng kéo theo chuỗi tranh chấp kéo dài qua nhiều cấp xét xử.
Theo hồ sơ vụ việc, một phụ nữ tên H. đã nhận chuyển nhượng hơn 100m² đất bằng giấy viết tay từ gia đình bà O., sau đó xây nhà và sử dụng ổn định. Tuy nhiên, vài năm sau, bà O. tiếp tục thực hiện các thủ tục chuyển nhượng toàn bộ thửa đất, bao gồm cả phần diện tích đã bán trước đó, cho một người khác bằng hợp đồng được công chứng. Từ đây phát sinh tranh chấp giữa các bên, kéo theo nhiều bản án sơ thẩm, phúc thẩm, kháng nghị và giám đốc thẩm trước khi hồ sơ được giao xét xử lại. Đến nay, vụ việc vẫn chưa có hồi kết.
Ở Đắk Lắk, một giao dịch mua bán bằng giấy viết tay từ năm 2013 cũng kéo theo chuỗi tranh chấp kéo dài qua nhiều cấp xét xử
Ở Lào Cai, một vụ việc khác cũng bắt nguồn từ giấy mua bán đất viết tay.
Theo tài liệu vụ án, một thửa đất đã phát sinh nhiều giấy mua bán viết tay khác nhau trong những thời điểm khác nhau. Sau nhiều lần chuyển nhượng, tranh chấp xảy ra, kéo theo các vụ kiện liên quan đến hợp đồng công chứng, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và quyền sở hữu tài sản. Vụ việc lần lượt trải qua các cấp xét xử sơ thẩm, phúc thẩm, giám đốc thẩm và hiện vẫn đang tiếp tục được xem xét theo quy định của pháp luật.
Ba vụ việc xảy ra ở ba địa phương, với những hoàn cảnh khác nhau. Có người mua đất để ở, có người mua để đầu tư, có người đơn giản chỉ vì tin vào mối quan hệ quen biết. Nhưng tất cả đều có chung một điểm xuất phát: giao dịch được xác lập bằng giấy viết tay khi các điều kiện pháp lý chưa được bảo đảm đầy đủ.
Điều đáng nói là, dù kết quả cuối cùng của từng vụ việc ra sao, người phải trả giá trước tiên vẫn là những người dân. Có người dành nhiều năm đi lại giữa các cơ quan, có người liên tục tham gia các phiên tòa, có người phải chờ đợi qua nhiều cấp xét xử mà quyền lợi vẫn chưa được xác định dứt điểm.
Cái giá không chỉ là một mảnh đất
Trong nhiều vụ tranh chấp bất động sản, điều khiến người trong cuộc mệt mỏi không chỉ là giá trị tài sản.
Đó còn là thời gian. Là sức khỏe. Là những chi phí phát sinh sau nhiều năm theo đuổi vụ việc.
Đối với người cao tuổi như bà D., mỗi lần có giấy mời làm việc hay tham gia phiên tòa đều trở thành một hành trình không hề dễ dàng. Còn với những người ở Đắk Lắk hay Lào Cai, những vụ việc kéo dài qua nhiều cấp xét xử cũng đồng nghĩa với việc cuộc sống bị ảnh hưởng trong suốt nhiều năm.
Trong nhiều vụ tranh chấp bất động sản, điều khiến người trong cuộc mệt mỏi không chỉ là giá trị tài sản
Thực tế cho thấy, nhiều người lựa chọn giấy viết tay khi mua bán bất động sản vì tin tưởng người quen, muốn tiết kiệm chi phí hoặc cho rằng sau này có thể hoàn thiện thủ tục pháp lý. Thế nhưng, chỉ cần phát sinh tranh chấp hoặc xuất hiện những giao dịch tiếp theo liên quan đến cùng một thửa đất, những tờ giấy viết tay ấy rất dễ trở thành điểm khởi đầu của những vụ kiện kéo dài.
Phía sau mỗi tập hồ sơ dày lên theo năm tháng không chỉ là những tài liệu tố tụng hay các bản án của tòa án. Đó còn là câu chuyện của những con người đã dành nhiều năm đi tìm lời giải cho quyền và lợi ích mà họ tin rằng mình xứng đáng được bảo vệ.
Ở tuổi thất thập, bà D. bảo nếu được quay lại thời điểm gần hai mươi năm trước, có lẽ bà sẽ không lựa chọn mua bán bằng giấy viết tay như vậy.
Tọa đàm Bảo vệ người yếu thế trong giao dịch bất động sản
Chiều 15/7, tại 20 Thụy Khuê, Hà Nội, Báo Phụ nữ Việt Nam phối hợp với Hiệp hội Công chứng Viên Việt Na tổ chức Tọa đàm "Bảo vệ người yếu thế trong giao dịch bất động sản: Công chứng điện tử - Cải cách thủ tục hành chính - Khẳng định vai trò của công chứng trong kỷ nguyên số".
Tọa đàm có sự tham gia của đại diện các cơ quan quản lý, chuyên gia pháp lý, luật sư, tổ chức hành nghề công chứng và các khách mời nhằm trao đổi, đề xuất giải pháp tăng cường bảo vệ người dân, đặc biệt là phụ nữ và các nhóm yếu thế, trong các giao dịch bất động sản.
