Nâng ngưỡng doanh thu xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa lên 400 tỷ đồng
Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng đã thừa ủy quyền của Thủ tướng trình bày báo cáo tiếp thu, chỉnh lý dự luật
Doanh nghiệp có doanh thu năm trước liền kề không quá 400 tỷ đồng, vốn tối đa 150 tỷ đồng và không quá 300 lao động có thể được xác định là doanh nghiệp nhỏ và vừa, qua đó tiếp cận các chính sách hỗ trợ về thuế, mặt bằng sản xuất và vốn.
Sáng 20/11, với 485/485 đại biểu có mặt tán thành, Quốc hội đã thông qua Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME), gồm 4 chương, 32 điều.
Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng đã thừa ủy quyền của Thủ tướng trình bày báo cáo tiếp thu, chỉnh lý dự luật. Luật mới nhằm tạo cơ sở pháp lý thúc đẩy khu vực SME phát triển, tiếp cận nguồn lực, mở rộng sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh.
Luật nâng ngưỡng doanh thu xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa lên 400 tỷ đồng, tăng 100 tỷ đồng so với quy định hiện hành, đồng thời bổ sung nhiều cơ chế hỗ trợ như cấp phiếu hỗ trợ (voucher), ưu đãi thuế và giảm tiền thuê mặt bằng sản xuất.

Với 485/485 đại biểu có mặt tán thành, Quốc hội thông qua Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME)
Theo luật, doanh nghiệp nhỏ và vừa gồm doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp vừa. Để được xác định thuộc nhóm này, doanh nghiệp phải có số lao động sử dụng bình quân năm trước liền kề không quá 300 người, đồng thời đáp ứng một trong hai tiêu chí: tổng nguồn vốn không quá 150 tỷ đồng hoặc tổng doanh thu không quá 400 tỷ đồng.
So với quy định hiện hành, ngưỡng lao động tăng thêm 100 người, mức vốn tăng 50 tỷ đồng và doanh thu tăng 100 tỷ đồng. Doanh nghiệp được phân loại theo ba lĩnh vực: nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản; công nghiệp và xây dựng; thương mại và dịch vụ.
Cấp voucher để doanh nghiệp sử dụng dịch vụ hỗ trợ
Một điểm mới đáng chú ý của luật là cơ chế cấp phiếu hỗ trợ (voucher) cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đây là hình thức hỗ trợ do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền phát hành dưới dạng điện tử hoặc bản giấy, xác nhận quyền doanh nghiệp được lựa chọn hàng hóa, dịch vụ, giải pháp trong phạm vi, thời hạn và mức hỗ trợ để thanh toán chi phí cho bên cung cấp.
Voucher được cấp cho doanh nghiệp đáp ứng điều kiện theo quy định, không được chuyển nhượng, mua bán hoặc sử dụng ngoài phạm vi hỗ trợ. Việc thanh toán kinh phí được thực hiện trên cơ sở kết quả sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ đã cung cấp.
Trường hợp phát hiện gian lận hoặc sử dụng voucher sai mục đích, cơ quan có thẩm quyền sẽ thu hồi phiếu hỗ trợ; kinh phí đã thanh toán phải được hoàn trả.
Theo báo cáo giải trình, tiếp thu của Chính phủ, cơ quan, tổ chức thực hiện hỗ trợ có trách nhiệm làm thủ tục thanh toán, quyết toán với cơ quan Nhà nước có thẩm quyền, không làm phát sinh thủ tục hành chính đối với doanh nghiệp thụ hưởng. Quy trình cấp, sử dụng, xác nhận kết quả và thanh toán voucher sẽ được cụ thể hóa trong nghị định hướng dẫn.
Ưu đãi thuế, giảm tiền thuê đất và ưu tiên đấu thầu
Về chính sách thuế, doanh nghiệp siêu nhỏ và doanh nghiệp nhỏ được áp dụng mức thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp thấp hơn mức thông thường theo quy định của pháp luật về thuế. Doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong thời gian đầu mới thành lập.
Đáng chú ý, doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 10 tỷ đồng hoặc theo mức điều chỉnh của Chính phủ trong từng thời kỳ được lựa chọn phương pháp tính thuế thu nhập doanh nghiệp theo quy định của pháp luật về thuế. Doanh nghiệp siêu nhỏ được áp dụng chế độ kế toán và thủ tục hành chính về thuế đơn giản hơn.
Với doanh nghiệp nhỏ và vừa hoạt động trong lĩnh vực công nghệ cao, công nghệ chiến lược, luật quy định các chính sách ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp. Riêng doanh nghiệp nhỏ và vừa khởi nghiệp sáng tạo được hưởng các chính sách miễn, giảm thuế đối với thu nhập từ hoạt động khởi nghiệp đổi mới sáng tạo; miễn thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với khoản thu nhập từ chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp vào doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Chuyên gia, nhà khoa học có thu nhập từ tiền lương, tiền công tại các doanh nghiệp này cũng được hưởng chính sách miễn, giảm thuế thu nhập cá nhân theo quy định.
Trong tiếp cận mặt bằng sản xuất, doanh nghiệp nhỏ và vừa được giảm ít nhất 30% tiền thuê lại đất trong 5 năm đầu kể từ ngày ký hợp đồng với chủ đầu tư khu công nghiệp, cụm công nghiệp hoặc cơ sở ươm tạo. Nhà nước hoàn trả khoản hỗ trợ này cho chủ đầu tư hoặc cấp voucher để doanh nghiệp thanh toán.
Nhóm doanh nghiệp này cũng được ưu tiên tham gia các gói thầu sử dụng ngân sách Nhà nước có giá trị tối đa 20 tỷ đồng.
Hộ kinh doanh chuyển đổi được áp dụng cơ chế kế toán đơn giản
Đối với hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp nhỏ và vừa, luật cho phép áp dụng cơ chế khai, nộp thuế và kế toán dành cho doanh nghiệp siêu nhỏ, đồng thời thực hiện chế độ báo cáo tối giản trong 36 tháng.
Nhóm này không bắt buộc phải có kế toán trưởng. Chủ doanh nghiệp có thể trực tiếp làm kế toán hoặc bố trí người trong gia đình đảm nhiệm công việc này theo quy định.
Luật cũng đặt ra nguyên tắc hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa có trọng tâm, có thời hạn, phù hợp với mục tiêu, đối tượng và khả năng cân đối nguồn lực; bảo đảm quyền tự chủ kinh doanh, cạnh tranh bình đẳng và nguyên tắc thị trường.
Các chính sách hỗ trợ có thể được thực hiện thông qua cấp voucher, đặt hàng, giao nhiệm vụ, trực tiếp triển khai nhiệm vụ hỗ trợ hoặc lựa chọn nhà thầu theo quy định về đấu thầu. Việc đơn giản hóa thủ tục hành chính, ứng dụng chuyển đổi số và chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan quản lý cũng được nhấn mạnh. Cơ quan Nhà nước không yêu cầu doanh nghiệp cung cấp lại thông tin đã có hoặc có thể khai thác.
Luật quy định tổ chức, cá nhân vi phạm pháp luật về hỗ trợ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, tùy tính chất, mức độ và hậu quả, có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự; nếu gây thiệt hại phải bồi thường theo quy định.
Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa có hiệu lực từ ngày 1/7/2027. Riêng các tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa để hưởng chính sách thuế được áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2027.