Nếp sống xanh bắt đầu từ từng mái nhà vùng núi

Anh Hồ Cu Ta thôn Khe Luồi (xã Hướng Hiệp, Quảng Trị) nhớ lại quãng thời gian trước đây, việc sử dụng xe máy gần như là lựa chọn duy nhất cho mọi hành trình, dù gần hay xa. Chuyện tiết kiệm nhiên liệu hay bảo vệ môi trường hầu như chưa từng được nghĩ đến một cách nghiêm túc. 

"Trước đây đi đâu cũng dùng xe riêng, ít khi để ý tiết kiệm", anh kể. Chỉ đến khi được tuyên truyền, gia đình anh Hồ Cu Ta mới bắt đầu thay đổi. Từ việc chuyển sang sử dụng xăng sinh học đến việc chủ động rủ nhau đi chung xe trong những chuyến đi quen thuộc như lên nương rẫy, xuống chợ hay đi họp thôn, thay cho thói quen mỗi người một xe như trước. Kết quả, chính anh cũng nhận ra, chi phí sinh hoạt giảm đi thấy rõ.

Câu chuyện ở khu phố 1 của chị Nguyễn Thị An bắt đầu từ những thói quen rất giản dị như lựa chọn đi chợ bằng xe đạp nếu quãng đường không quá xa, hay cân nhắc kỹ trước mỗi lần sử dụng phương tiện. Chị An chia sẻ: "Gia đình tôi tập thói quen đi chợ gần bằng xe đạp, việc gì không cần thiết thì hạn chế đi lại". Chính những điều tưởng chừng nhỏ đó, khi được duy trì đều đặn, đã giúp gia đình chị An tiết kiệm được một khoản tiền xăng đáng kể mỗi tháng.

Trong khi đó, gia đình chị Hồ Thị Thảo thôn Phú Thiềng (xã Hướng Hiệp, Quảng Trị) lại cho thấy rõ hơn sự thay đổi không dừng lại ở một cá nhân mà lan tỏa trong cả gia đình. Ban đầu, việc duy trì những thói quen mới không phải lúc nào cũng dễ dàng nhưng khi tất cả các thành viên cùng thực hiện, từ người lớn đến trẻ nhỏ, mọi thứ dần trở thành nếp quen tự nhiên. Chị Thảo kể: "Ban đầu nghĩ việc này khó duy trì nhưng khi cả nhà cùng thực hiện thì thành thói quen. Các con cũng được nhắc nhở đi xe đạp, tiết kiệm điện, xăng dầu".

Chính từ những thay đổi nhỏ ấy, nhiều gia đình ở thôn Khe Luồi và thôn Phú Thiềng đã giảm được từ 10 đến 15% lượng nhiên liệu tiêu thụ, một con số không quá lớn nếu nhìn riêng lẻ nhưng đã cho thấy sự thay đổi thực sự bắt đầu hình thành từ bên trong đời sống của người dân.

Sự thay đổi bắt đầu từ những lần đi chung xe

Nếu như trước đây, ở xã Hướng Hiệp, việc mỗi người sử dụng một phương tiện riêng gần như là điều hiển nhiên trong mọi hoạt động thường ngày, từ đi nương rẫy, đi chợ, đi họp cho đến những dịp như cưới hỏi, ma chay, thì nay cách đi lại ấy đã dần thay đổi theo hướng tiết kiệm và hợp lý hơn.

Sự chuyển biến này đến từ quá trình triển khai đồng bộ các chủ trương, trong đó có việc thực hiện lộ trình sử dụng xăng sinh học E10, E5RON92, gắn liền với các hoạt động tuyên truyền nhằm giúp người dân hiểu rõ hơn về lợi ích của việc sử dụng nhiên liệu thân thiện môi trường, giảm khí thải và góp phần đảm bảo an ninh năng lượng trong dài hạn.

Điểm đáng chú ý là cách làm không dừng ở việc truyền đạt thông tin một chiều mà đi sâu vào những hướng dẫn cụ thể, sát với đời sống, từ việc khuyến khích người dân đi chung phương tiện khi có cùng hướng di chuyển cho đến việc sắp xếp lại lộ trình đi lại sao cho hợp lý, hạn chế những chuyến đi không cần thiết.

Uỷ ban MTTQ Việt Nam xã Hướng Hiệp và các tổ chức chính trị - xã hội tại xã Hướng Hiệp đã chọn cách tiếp cận gần gũi, khi lấy khu dân cư làm trung tâm và coi gia đình là hạt nhân của sự thay đổi. Từ đó lồng ghép nội dung tiết kiệm năng lượng vào các buổi sinh hoạt cộng đồng, giúp thông điệp trở nên quen thuộc với từng người dân.

Ngoài tuyên truyền, các tổ chức còn tham gia theo dõi, nhắc nhở và duy trì việc thực hiện tại các thôn, bản để những thay đổi được duy trì đều đặn, dần trở thành nếp sinh hoạt quen thuộc trong mỗi gia đình.

Chị Hồ Thị Rơ, Chủ tịch Hội LHPN xã Hướng Hiệp, cho rằng, muốn thay đổi hành vi thì phải bắt đầu từ những việc cụ thể, dễ làm, bởi chỉ khi người dân thấy được lợi ích thiết thực thì họ mới duy trì được lâu dài.

Từ thực tế triển khai, chị Nguyễn Thị Lượng, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Hướng Hiệp, nhấn mạnh, mỗi cán bộ, hội viên đều đóng vai trò như một "tuyên truyền viên" ngay trong cộng đồng của mình, góp phần tạo nên một mạng lưới lan tỏa tự nhiên và hiệu quả.

Đặc biệt, việc phát huy vai trò của những người có uy tín trong cộng đồng như già làng, trưởng bản đã giúp cách làm trở nên gần gũi, thuyết phục hơn, bởi khi họ tham gia, làm gương, người dân dễ dàng tin tưởng và làm theo.

Chính nhờ cách làm phù hợp với thực tiễn ấy, phong trào dần chuyển từ trạng thái "được vận động" sang "tự giác thực hiện", là yếu tố quan trọng nhất để đảm bảo sự bền vững của những thay đổi trong đời sống.

Lan tỏa thành nếp sống xanh

Đi dọc các thôn bản của Hướng Hiệp hôm nay, không khó để nhận ra những hình ảnh đã trở nên quen thuộc hơn, từ những chuyến xe đi chung khi cùng hướng cho đến những chiếc xe đạp được sử dụng thường xuyên trong sinh hoạt hằng ngày.

Sự thay đổi ấy còn thể hiện rõ trong cách suy nghĩ của người dân, khi họ bắt đầu tính toán kỹ hơn trước mỗi hành trình, biết chia sẻ phương tiện và hỗ trợ nhau trong việc di chuyển, thay vì giữ thói quen "mạnh ai nấy đi" như trước đây.

Trong những buổi sinh hoạt ở thôn, bản, nhiều người dân chia sẻ, trước đây họ chưa để ý đến chuyện tiết kiệm nhiên liệu, còn giờ đi lại đã có tính toán hơn giúp giảm chi phí sinh hoạt hằng ngày.

Buổi chiều trên những con đường nhỏ của Hướng Hiệp, dễ bắt gặp hình ảnh người đi chung một chiếc xe máy đi làm về hay những em nhỏ đạp xe đạp trong tiếng nói cười rộn ràng. Những hình ảnh ấy cho thấy sự thay đổi đã đi vào đời sống, khi mỗi người dân tự điều chỉnh cách đi lại, cách sử dụng năng lượng hợp lý và ý thức giữ gìn môi trường trong từng gia đình.