Ngân hàng Nhà nước "ra đòn" tỷ giá: Không cần bán USD vẫn chặn được sóng đầu cơ

"Đòn" can thiệp tỷ giá: NHNN chọn cách dẫn dắt kỳ vọng

Ngày 24/3, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) công bố chào bán hợp đồng kỳ hạn USD 180 ngày kèm quyền hủy với mức giá 26.850 VND/USD, cao hơn đáng kể so với tỷ giá giao ngay quanh 26.360 VND/USD. Đây không phải là một động thái bán ngoại tệ trực tiếp ra thị trường, mà là một công cụ mang tính kỹ thuật nhằm tác động vào kỳ vọng – yếu tố đang chi phối mạnh diễn biến tỷ giá trong bối cảnh hiện nay.

Với cơ chế này, các ngân hàng có thể "đặt trước" quyền mua USD ở hiện tại nhưng chỉ thực hiện thanh toán sau 6 tháng. Điểm đáng chú ý là quyền hủy cho phép ngân hàng linh hoạt lựa chọn: nếu đến gần thời điểm đáo hạn mà tỷ giá hạ nhiệt, họ có thể rút lui mà không phải mua; ngược lại, nếu tỷ giá tăng mạnh, họ vẫn được mua USD theo mức giá đã chốt. Điều này giúp các tổ chức tín dụng gần như có một "tấm đệm" phòng ngừa rủi ro tỷ giá mà không cần phải gom USD ngay trên thị trường giao ngay.

Trong bối cảnh đồng USD tăng khoảng 2,1% từ đầu tháng và VND chịu áp lực mất giá khoảng 1,2%, tâm lý thị trường có xu hướng nghiêng về phòng thủ, đặc biệt khi kỳ vọng nới lỏng chính sách từ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) suy yếu và rủi ro địa chính trị gia tăng. Chính vì vậy, thay vì sử dụng biện pháp quen thuộc là bán USD từ dự trữ ngoại hối – vốn đang ở mức không quá dồi dào – NHNN lựa chọn cách "đi vòng", tác động vào hành vi thị trường bằng một mức giá tham chiếu trung hạn.

Mức 26.850 VND/USD vì thế không nhằm kéo tỷ giá lên, mà đóng vai trò như một "neo kỳ vọng". Khi các ngân hàng và doanh nghiệp đã có cơ sở để dự phòng nhu cầu ngoại tệ trong tương lai, động cơ găm giữ hay mua gom USD ở hiện tại sẽ giảm bớt, qua đó giúp hạ nhiệt áp lực ngắn hạn mà không cần tiêu tốn dự trữ.

Lãi suất và thanh khoản: bài toán cân bằng nhiều mục tiêu

Song song với công cụ tỷ giá, mặt bằng lãi suất VND cũng đang phát đi tín hiệu điều chỉnh. Lãi suất liên ngân hàng qua đêm tăng vọt lên 8,8% trong ngày 24/3, cho thấy thanh khoản hệ thống đã bị siết lại đáng kể. Đây là phản ứng quen thuộc trong những giai đoạn tỷ giá chịu sức ép, khi nhà điều hành và hệ thống ngân hàng chấp nhận mặt bằng lãi suất cao hơn để củng cố sức hấp dẫn của đồng nội tệ.

Tuy nhiên, việc thắt chặt quá mức cũng tiềm ẩn rủi ro gây "sốc" thanh khoản. Nhận thấy điều này, NHNN đã nhanh chóng đảo chiều trên thị trường mở (OMO), bơm ròng gần 26.000 tỷ đồng sau giai đoạn hút ròng mạnh trước đó. Diễn biến này cho thấy cách điều hành mang tính "tinh chỉnh", khi chính sách tiền tệ không đi theo một hướng cố định mà liên tục được điều chỉnh để cân bằng giữa ổn định tỷ giá và đảm bảo thanh khoản hệ thống.

Dù vậy, các công cụ hiện tại chủ yếu mang tính chiến thuật và hiệu quả vẫn phụ thuộc lớn vào môi trường bên ngoài. Nếu đồng USD tiếp tục duy trì sức mạnh hoặc các rủi ro toàn cầu kéo dài, áp lực lên tỷ giá có thể quay trở lại, buộc NHNN phải tính đến những biện pháp mạnh hơn. Trong kịch bản đó, "đòn" điều khiển kỳ vọng hiện nay có thể chỉ là bước đệm trước khi các công cụ can thiệp trực tiếp được sử dụng.