Ngân hàng trở lại "ngôi vương" phát hành trái phiếu: Báo hiệu cuộc đua vốn mới

Ngân hàng phát hành nhiều hơn, nhưng không phải vì thiếu tiền

Theo số liệu cập nhật của Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) đến ngày 3/8, thị trường trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) riêng lẻ ghi nhận 19 đợt phát hành trong tháng 7/2026 với tổng giá trị 12.539 tỷ đồng. Trong đó, lĩnh vực ngân hàng chiếm ưu thế với 13 đợt phát hành, huy động khoảng 7.900 tỷ đồng, tương đương hơn 55% tổng giá trị phát hành.

Nếu xét theo từng doanh nghiệp, Vinhomes vẫn là đơn vị phát hành lớn nhất tháng với quy mô 3.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, xét theo ngành, sự trở lại của nhóm ngân hàng mới là điểm đáng chú ý khi chỉ vài tháng trước, bất động sản mới là lĩnh vực chiếm hơn một nửa lượng phát hành trên thị trường.

Đáng chú ý, trái phiếu ngân hàng tiếp tục có chi phí vốn thấp nhất thị trường. Lãi suất phát hành dao động từ 7,9%/năm (Vietcombank) đến khoảng 9%/năm (HDBank, VPBank, BAC A Bank), thấp hơn đáng kể so với mức 12,5%/năm của Vinhomes và Công ty TNHH Xây dựng hạ tầng Crystal.

Khoảng chênh lệch này phản ánh sự khác biệt rất lớn về mức độ tín nhiệm giữa các nhóm phát hành. Với lợi thế về uy tín, quy mô tài sản và khả năng huy động vốn, ngân hàng vẫn được nhà đầu tư chấp nhận mức lợi suất thấp hơn nhiều so với doanh nghiệp bất động sản.

Tuy nhiên, việc ngân hàng tăng phát hành không đồng nghĩa hệ thống đang thiếu thanh khoản. Thực tế, thanh khoản liên ngân hàng thời gian gần đây vẫn duy trì ở trạng thái dồi dào, thể hiện qua việc lãi suất qua đêm có thời điểm giảm xuống mức thấp kỷ lục. Điều các ngân hàng cần không phải là nguồn vốn ngắn hạn, mà là nguồn vốn có kỳ hạn dài hơn để đáp ứng yêu cầu quản trị an toàn và tài trợ cho các khoản vay trung - dài hạn.

Theo các chuyên gia, phát hành trái phiếu hiện là công cụ phù hợp nhất để kéo dài kỳ hạn nguồn vốn, trong bối cảnh tăng trưởng tín dụng đang có dấu hiệu nhanh hơn tốc độ huy động tiền gửi.

Cuộc đua chuẩn bị vốn cho tăng trưởng tín dụng và CAR

Theo phân tích của VCBS, trái phiếu ngân hàng sẽ bước vào chu kỳ phục hồi trong nửa cuối năm nhờ ba động lực chính.

Thứ nhất, áp lực cân đối nguồn vốn ngày càng lớn khi nhu cầu tín dụng phục hồi nhanh hơn tốc độ huy động. Nếu tín dụng tiếp tục tăng mạnh trong nửa cuối năm, các ngân hàng sẽ phải bổ sung thêm nguồn vốn ổn định để đảm bảo thanh khoản cũng như duy trì các tỷ lệ an toàn.

Thứ hai, nhu cầu vốn trung và dài hạn đang gia tăng khi nhiều dự án đầu tư, hạ tầng và bất động sản được tái khởi động. Trong khi phần lớn tiền gửi của khách hàng vẫn có kỳ hạn ngắn, phát hành trái phiếu trở thành công cụ quan trọng để giảm chênh lệch kỳ hạn giữa nguồn vốn và tài sản có.

Động lực thứ ba đến từ yêu cầu tăng vốn cấp 2 nhằm cải thiện hệ số an toàn vốn (CAR). Đây được xem là áp lực lớn nhất đối với nhiều ngân hàng, đặc biệt là nhóm ngân hàng thương mại nhà nước khi hệ số CAR bình quân mới quanh mức 10%, thấp hơn đáng kể so với nhiều ngân hàng tư nhân.

Điều này cũng lý giải vì sao phần lớn trái phiếu ngân hàng phát hành trong thời gian qua đều có kỳ hạn dài và đáp ứng điều kiện được tính vào vốn cấp 2.

Tuy nhiên, triển vọng phát hành sẽ không hoàn toàn thuận lợi. VCBS cho rằng khoảng cách giữa lợi suất trái phiếu và lãi suất cho vay đang thu hẹp, khiến hiệu quả sử dụng vốn giảm dần. Nếu chi phí huy động qua trái phiếu tiếp tục tăng trong khi lãi suất cho vay khó điều chỉnh tương ứng, các ngân hàng sẽ phải cân nhắc kỹ quy mô cũng như thời điểm phát hành để tránh ảnh hưởng đến biên lợi nhuận.

Ngoài ra, việc từ ngày 1/8, 50% tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước được tính vào nguồn vốn huy động khi xác định tỷ lệ LDR cũng góp phần hỗ trợ thanh khoản cho hệ thống. Điều này có thể giúp một số ngân hàng giảm áp lực huy động trong ngắn hạn, nhưng không làm thay đổi nhu cầu bổ sung vốn trung và dài hạn thông qua kênh trái phiếu.

Thị trường trái phiếu bước vào giai đoạn phân hóa mạnh

Không chỉ ngân hàng, doanh nghiệp bất động sản cũng được dự báo sẽ tiếp tục tăng phát hành trong nửa cuối năm khi nhu cầu vốn cho các dự án mới gia tăng, trong khi khả năng tiếp cận tín dụng ngân hàng vẫn chịu nhiều giới hạn.

Theo VCBS, trái phiếu sẽ tiếp tục là kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng đối với ngành bất động sản. Tuy nhiên, bối cảnh hiện nay đã khác so với giai đoạn tăng trưởng nóng trước đây.

Việc Nghị định 200/2026/NĐ-CP siết chặt hơn các yêu cầu về minh bạch thông tin, quản lý dòng tiền và mục đích sử dụng vốn sẽ khiến thị trường phát hành phân hóa rõ rệt. Những doanh nghiệp sở hữu quỹ đất sạch, pháp lý hoàn thiện, dòng tiền bán hàng tốt và năng lực tài chính lành mạnh sẽ có nhiều cơ hội huy động vốn hơn, trong khi các doanh nghiệp yếu kém sẽ gặp khó khăn đáng kể.

Một nhóm khác cũng được kỳ vọng tăng phát hành là doanh nghiệp hạ tầng, khi nhiều dự án giao thông trọng điểm bước vào giai đoạn triển khai đồng loạt, kéo theo nhu cầu vốn trung và dài hạn rất lớn.

Dù vậy, thách thức lớn nhất của thị trường trái phiếu doanh nghiệp trong nửa cuối năm không nằm ở hoạt động phát hành mới mà ở khối lượng trái phiếu đáo hạn rất lớn. Ngoài các khoản đến hạn theo kế hoạch, nhiều lô trái phiếu từng được gia hạn tối đa hai năm theo Nghị định 08/2023/NĐ-CP cũng sẽ đồng loạt quay trở lại thời điểm thanh toán trong năm 2026.

Việc gia hạn trước đây giúp doanh nghiệp có thêm thời gian tái cơ cấu dòng tiền, song bản chất nghĩa vụ nợ chỉ được lùi lại chứ chưa được xử lý triệt để. Điều này khiến áp lực thanh toán đang tái tích tụ và sẽ là phép thử quan trọng đối với sức khỏe tài chính của từng doanh nghiệp.

Trong bối cảnh đó, hoạt động mua lại trước hạn được kỳ vọng tiếp tục sôi động, đặc biệt ở nhóm ngân hàng, qua đó góp phần giảm áp lực đáo hạn trong các năm tiếp theo. Ngược lại, ở lĩnh vực bất động sản, khả năng xử lý nghĩa vụ trái phiếu sẽ tiếp tục phân hóa mạnh. Những doanh nghiệp có dòng tiền tốt và tiếp cận được nguồn vốn mới có thể thanh toán đúng hạn hoặc mua lại trái phiếu trước hạn, trong khi nhóm tài chính yếu nhiều khả năng vẫn phải tiếp tục đàm phán gia hạn, hoán đổi tài sản hoặc chấp nhận phát hành mới với chi phí vốn cao hơn.