Nghệ sĩ Phạm Hướng: Nếu không đủ đam mê với xiếc thì khó đi đường dài

Với nghệ sĩ xiếc Phạm Hướng (Liên đoàn Xiếc Việt Nam) hành trình ấy còn nhiều áp lực hơn khi vừa phải giữ phong độ nghề nghiệp, vừa làm vợ, làm mẹ.

Trong cuộc trò chuyện với PV Báo Phụ nữ Việt Nam, chị đã chia sẻ về những khó khăn phía sau sân khấu, tình yêu với nghề và động lực để chị tiếp tục gắn bó với xiếc nhiều năm qua.

- Chị có thể chia sẻ khó khăn của nghề xiếc, những điều mà khán giả thường không thể nhìn thấy?

Nghề xiếc vốn đã rất vất vả, nhưng với nghệ sĩ nữ thì áp lực nhiều hơn. Tuổi nghề của phụ nữ thường không dài như các loại hình nghệ thuật khác vì nghề này phụ thuộc rất lớn vào thể lực và sự dẻo dai của cơ thể. Khi lập gia đình, sinh con hoặc lớn tuổi hơn, cơ thể sẽ thay đổi, sức khỏe cũng không còn như trước, các động tác khó đạt được sự mềm mại và linh hoạt như thời trẻ.

Khán giả thường chỉ nhìn thấy vài phút biểu diễn lung linh trên sân khấu, nhưng phía sau đó là quá trình tập luyện rất nặng. Có những động tác phải tập đi tập lại hàng trăm lần. Đau cơ, chấn thương gần như là điều nghệ sĩ xiếc nào cũng từng trải qua. Có hôm tập xong, người tím bầm, đau đến mức chỉ muốn nằm yên một chỗ. Nhưng sáng hôm sau lại tiếp tục vào guồng tập luyện vì nếu nghỉ quá lâu sẽ mất cảm giác sân khấu.

- Trong quá trình tập luyện và biểu diễn, có khi nào chị cảm thấy mệt mỏi hoặc muốn dừng lại? Chị đã vượt qua như thế nào?

Tôi nghĩ hầu như nghệ sĩ xiếc nào cũng từng có lúc muốn dừng lại. Những lúc cơ thể đau đớn, chấn thương liên tục hoặc áp lực cuộc sống khiến mình rất mệt mỏi. Có thời điểm tôi tự hỏi liệu mình có còn đủ sức để theo nghề thêm nữa không.

Nhưng điều đặc biệt là mỗi lần được bước lên sân khấu, nghe tiếng nhạc vang lên và nhìn thấy khán giả phía dưới, tôi lại quên hết những mệt mỏi đó. Cảm giác được biểu diễn rất khó diễn tả, giống như mình được sống đúng với đam mê.

Những lời động viên và sự cổ vũ của khán giả cũng là nguồn động lực rất lớn. Có khi chỉ một tràng pháo tay thôi cũng khiến mình có thêm tinh thần để cố gắng. Chính tình yêu nghề và tình cảm của khán giả đã giúp các nghệ sĩ mạnh mẽ hơn.

- Chị từng giành Vương miện Vàng tại cuộc thi "Công chúa Xiếc" ở Nga năm 2022, giải thưởng này có ý nghĩa như thế nào với chị?

Đó là một dấu mốc rất đặc biệt trong cuộc đời làm nghề của tôi. Năm 2022, tôi tham gia cuộc thi "Công chúa Xiếc" tại Nga với tiết mục Đu Sol và may mắn giành được Vương miện Vàng. Đây cũng là lần đầu tiên nghệ sĩ xiếc Việt Nam giành giải Vàng tại cuộc thi này nên tôi cảm thấy vô cùng xúc động và tự hào.

Khoảnh khắc đứng trên sân khấu nhận giải, tôi nghĩ rất nhiều đến những ngày tập luyện vất vả, những chấn thương và cả những lần muốn bỏ cuộc. Với tôi, giải thưởng đó không chỉ là niềm vui cá nhân mà còn là động lực để tiếp tục cố gắng, để thấy rằng sự kiên trì của mình đã được ghi nhận.

- Việc lập gia đình có làm thay đổi cách chị nhìn về nghề xiếc không?

Sau khi lập gia đình, tôi nhìn nghề xiếc với nhiều cảm xúc hơn. Trước đây, tôi chỉ nghĩ đến việc cố gắng biểu diễn thật tốt, chinh phục những kỹ thuật khó. Nhưng khi có gia đình rồi, mình hiểu rằng phía sau còn có người thân luôn chờ đợi và lo lắng cho mình mỗi ngày.

Điều may mắn là vợ chồng tôi làm cùng nghề nên rất hiểu và thông cảm cho nhau. Người ngoài đôi khi khó hiểu được cảm giác hồi hộp trước mỗi buổi diễn hay áp lực khi gặp chấn thương, nhưng người cùng nghề thì hiểu rất rõ. Vì thế, mỗi khi một trong hai gặp khó khăn, người còn lại luôn động viên và hỗ trợ để công việc đạt kết quả tốt nhất.

- Vợ chồng chị thường sắp xếp cuộc sống và công việc thế nào?

Vợ chồng tôi luôn cố gắng chia sẻ mọi việc cùng nhau. Vì đặc thù nghề xiếc không có thời gian cố định nên cả hai phải chủ động sắp xếp để cân bằng giữa công việc và gia đình.

Chúng tôi không phân biệt việc của chồng hay việc của vợ. Từ chăm con, làm việc nhà đến hỗ trợ nhau trong công việc, ai làm được gì thì cùng làm. Có những hôm đi diễn về muộn nhưng vẫn cố gắng dành thời gian cho con cái và gia đình.

Tôi nghĩ điều quan trọng nhất là sự thấu hiểu. Khi cả hai cùng hiểu được áp lực của nghề thì sẽ dễ chia sẻ và đồng hành với nhau hơn.

- Có khi nào chị thấy mình thiệt thòi hơn so với những người phụ nữ có công việc ổn định?

Đôi khi cũng có chạnh lòng chứ. Nhìn bạn bè có công việc ổn định, có nhiều thời gian cho gia đình, mình cũng từng nghĩ giá như cuộc sống của mình nhẹ nhàng hơn một chút.

Nghề xiếc khá vất vả, thu nhập cũng không phải lúc nào cũng cao, lại luôn tiềm ẩn nguy cơ chấn thương. Nhưng điều khiến tôi vẫn gắn bó với nghề chính là đam mê. Tôi luôn cảm thấy tự hào và hạnh phúc khi được đứng trên sân khấu. Cảm xúc khi hoàn thành một tiết mục trước khán giả rất đặc biệt, khó có điều gì thay thế được.

Có lẽ với nghệ sĩ xiếc, sân khấu là một phần cuộc sống. Dù vất vả nhưng chỉ cần còn được biểu diễn thì chúng tôi vẫn muốn cố gắng hết mình.

- Những lúc gặp khó khăn hoặc chấn thương, điều gì trở thành động lực lớn nhất với chị?

Điều khiến tôi cảm thấy may mắn nhất là luôn có gia đình và bạn bè ở bên cạnh. Những lúc bị chấn thương hay tinh thần xuống dốc, sự động viên và chăm sóc của người thân giúp tôi có thêm sức mạnh để vượt qua.

Con tôi từ nhỏ đã theo bố mẹ đi diễn, đến rạp xiếc nhiều nên cũng rất hiểu công việc của bố mẹ. Với tôi, gia đình luôn là nơi để mình trở về sau mọi áp lực. Chỉ cần có người hỏi han, động viên thôi cũng đủ khiến mình thấy ấm lòng hơn rất nhiều.

- Nếu sau này con muốn theo nghề xiếc, vợ chồng chị có ủng hộ không?

Tôi nghĩ mình sẽ tôn trọng lựa chọn của con. Vì con lớn lên trong môi trường xiếc nên cũng rất quen thuộc với nghề này. Nếu con thực sự có đam mê, đủ dũng cảm và kiên trì thì tôi vẫn muốn cho con thử sức để phát huy khả năng của mình.

Tất nhiên, tôi hiểu rất rõ sự vất vả của nghề nên cũng sẽ cân nhắc kỹ và đồng hành cùng con nhiều hơn. Nghề xiếc không chỉ cần năng khiếu mà còn cần ý chí rất lớn. Nếu không đủ đam mê thì rất khó đi đường dài.

Nhưng dù con chọn nghề gì, tôi vẫn mong điều quan trọng nhất là con được sống với điều mình yêu thích và luôn cố gắng hết mình vì lựa chọn đó.

- Cảm ơn chị đã chia sẻ!