Nghi vấn "độc quyền ngầm" trong dịch vụ tang lễ công tại Hà Nội

Nhân viên tư vấn Nhà tang lễ Cầu Giấy: Không được tự mua áo quan mang vào

Theo phản ánh của bạn đọc tới Báo Phụ nữ Việt Nam, tại Nhà tang lễ Cầu Giấy (số 1 Trần Vỹ, phường Phú Diễn, Hà Nội) thuộc Ban Phục vụ Lễ tang TP Hà Nội - Sở Nội vụ Hà Nội, người dân khi đến tổ chức tang lễ cho người thân bị hạn chế quyền lựa chọn, buộc phải sử dụng các dịch vụ do chính đơn vị cung cấp, giới thiệu, nếu không sẽ không được tổ chức tại đây.

Để làm rõ thực tế, phóng viên trong vai người có nhu cầu đã trực tiếp đến "điểm ký hợp đồng dịch vụ công số 4" tại Nhà tang lễ Cầu Giấy để ghi nhận.

Trong phòng lúc này có 3 nhân viên. Nam nhân viên tiếp phóng viên nhanh chóng tư vấn quy trình: khi có người mất, gia đình gọi điện, đơn vị sẽ cho xe tới đưa thi hài về bảo quản lạnh; đồng thời hướng dẫn gia đình làm giấy báo tử, xem ngày giờ để ký hợp đồng tổ chức lễ tang.

Theo lời nhân viên này, toàn bộ quy trình từ áo quan, bình quách, hỏa táng (tại Đài hoá thân hoàn vũ Văn Điển), đến các dịch vụ đi kèm như bàn thờ vong, khăn tang, hoa tươi, kèn trống…, nhà tang lễ đều có thể lo liệu. Về chi phí, một lễ tang cơ bản dao động "trên dưới 30 triệu đồng".

Đáng chú ý, khi phóng viên đặt vấn đề gia đình có thể tự mua quan tài mang đến tổ chức hay không, nhân viên này khẳng định dứt khoát: "Không anh ạ".

Về khả năng lựa chọn cơ sở hỏa táng khác ngoài Văn Điển, nam nhân viên tiếp tục "định hướng" rằng đây là nơi có chi phí rẻ nhất, còn các cơ sở khác "đắt gấp rưỡi, gấp đôi".

Phóng viên tiếp tục gặng hỏi để làm rõ: nếu gia đình vẫn muốn tổ chức tại đây nhưng hỏa táng ở nơi khác có được không? Lúc này, nam nhân viên lắc đầu, quay đi rồi nói: "Cái đấy thì bọn em không làm được anh ạ. Nó là một hệ thống liên thông khép kín của bên em rồi".

Cách trả lời này cho thấy dấu hiệu về một quy trình dịch vụ "khép kín", trong đó người dân gần như không có lựa chọn ngoài việc sử dụng toàn bộ chuỗi dịch vụ do đơn vị cung cấp.

Khi đề nghị cung cấp bảng giá chi tiết, nhân viên cho biết "không có", chỉ tư vấn khi ký hợp đồng.

Kết thúc buổi tư vấn, phóng viên tiếp tục liên hệ qua số hotline của cơ sở này để hỏi về giá áo quan các loại tốt nhất. Một nữ nhân viên tư vấn và gửi hình ảnh qua mạng xã hội zalo, hình ảnh mẫu áo quan vàng tâm có giá trị 100 triệu đồng, loại ngọc am giá 85 triệu đồng.

Như vậy, mức "trên dưới 30 triệu đồng" chỉ là chi phí thấp nhất cho một lễ tang cơ bản. Tuy nhiên, nếu người dân sử dụng các dịch vụ cao hơn, chi phí có thể lên tới trên 100 triệu đồng. 

Nhân viên tư vấn Nhà tang lễ Thanh Trì: "Quan tài mua ngoài không đảm bảo chất lượng"

Tiếp tục ghi nhận thêm tại cơ sở thực hiện dịch vụ tang lễ khác, phóng viên có mặt tại Nhà tang lễ Thanh Trì (cũng thuộc Ban Phục vụ Lễ tang TP Hà Nội), nằm trong khuôn viên Nghĩa trang Văn Điển, xã Đại Thanh.

Khu vực này có diện tích hơn 5.000 m², được quy hoạch rộng rãi, gồm 2 phòng tổ chức lễ tang độc lập, có thể phục vụ đồng thời nhiều lễ tang mỗi ngày. Hành lang kết nối trực tiếp với Đài hóa thân hoàn vũ Văn Điển.

Tại đây, phóng viên ghi nhận lượng người và phương tiện ra vào đông đúc. Khu vực "điểm ký hợp đồng dịch vụ công số 3" có nhiều người thân mặc đồ tang, không khí tất bật, căng thẳng.

Trên tường, bảng niêm yết công khai một số dịch vụ như: Bảo quản thi hài: 18.000 đồng/giờ (chưa nhập quan), 20.000 đồng/giờ (đã nhập quan). Tổ chức lễ tang không quá 1 giờ với mức 4 triệu đồng. Theo đó, mức phí này đã bao gồm việc sử dụng toàn bộ diện tích nhà tang lễ, phục vụ hội trường, khiêng hoa, chuyển cữu, tiếp nước, âm thanh, ánh sáng, khâm liệm thi hài và hướng dẫn tổ chức tang lễ.

Sau chờ đợi, phóng viên tới ô ký hợp đồng số 4 để hỏi tư vấn, một nam nhân viên cho biết, nếu gia đình không hỏa táng mà đưa về quê chôn cất, chi phí cơ bản khoảng 20-25 triệu đồng.

Khi hỏi về việc tự mua quan tài, nhân viên này trả lời dứt khoát: "Quan tài phải mua ở đây đấy ạ".

Phóng viên hỏi lại: "Bắt buộc phải mua tại đây?". Câu trả lời: "Đúng rồi! Anh sẽ mua quan tài ở đây, phần tổ chức bên em lo từ A đến Z. Gia đình chỉ cần lo mời thầy cúng thôi".

Lý giải cho yêu cầu này, nhân viên cho rằng từng có trường hợp quan tài từ bên ngoài "không đảm bảo chất lượng", dẫn đến sự cố, nên đơn vị yêu cầu mua tại chỗ để "đảm bảo".

Tuy nhiên, từ thực tế ghi nhận, những tư vấn mang tính áp đặt như trên đã trở thành một "điều kiện ngầm", khiến người dân muốn tổ chức tang lễ tại đây buộc phải sử dụng dịch vụ do chính các đơn vị cung cấp.

Theo ghi nhận, Nhà tang lễ Thanh Trì chủ yếu phục vụ hỏa táng do kết nối trực tiếp với Đài hóa thân hoàn vũ, nên chỉ cung cấp các loại áo quan phục vụ hỏa táng. Trường hợp gia đình có nhu cầu chôn cất lâu dài, các loại áo quan chất lượng cao sẽ được cung cấp và vận chuyển từ Nhà tang lễ Cầu Giấy, cho thấy sự liên thông trong hệ thống cung cấp dịch vụ.

Các mẫu tiểu quách tại Nhà tang lễ Thanh Trì cũng được bày bán với nhiều mức giá, trong đó có loại cao cấp "Bộ liên hoa" được niêm yết hơn 22 triệu đồng.

Ban Phục vụ Lễ tang TP Hà Nội: Người dân có quyền lựa chọn nhà tang lễ chỉ tư vấn

Làm việc với Ban Phục vụ Lễ tang TP Hà Nội ngày 8/4, bà Hoàng Thúy Vân - Kế toán trưởng, đại diện đơn vị - khẳng định không có quy định cấm người dân tự chuẩn bị áo quan hay lựa chọn cơ sở hỏa táng khác.

Bà Vân cho biết, Ban Phục vụ Lễ tang TP Hà Nội là đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Sở Nội vụ Hà Nội, tự đảm bảo chi thường xuyên, hiện quản lý 4 nhà tang lễ gồm: Cầu Giấy, Phùng Hưng, Thanh Trì và Đông Anh.

Cũng theo vị đại diện này, các nhà tang lễ trực thuộc chỉ có chức năng tư vấn để người dân sử dụng dịch vụ đảm bảo nguồn gốc, chất lượng; trường hợp gia đình có nhu cầu riêng vẫn được đáp ứng bình thường. Thực tế, vẫn có những gia đình tự mang áo quan hoặc lựa chọn hỏa táng tại cơ sở khác và đơn vị vẫn phục vụ.

Đối với những ghi nhận của phóng viên Báo Phụ nữ Việt Nam, đại diện Ban cho biết sẽ kiểm tra, báo cáo lãnh đạo và xử lý nghiêm nếu có vi phạm.

"Quan điểm của Ban là không được làm trái quy định, không vì lợi ích riêng mà ảnh hưởng đến người dân. Phải đảm bảo người dân được lựa chọn dịch vụ phù hợp, không ép buộc", vị đại diện nhấn mạnh.

Như vậy, giữa trả lời chính thức của cơ quan quản lý nhà tang lễ với thực tế tìm hiểu của phóng viên có sự không nhất quán. Vấn đề đặt ra là cơ quan quản lý cần làm rõ liệu có hay không tình trạng "độc quyền ngầm" trong cung cấp dịch vụ tang lễ công hay chỉ là do nhân viên "tự tư vấn"? Dù thế nào thì Ban Phục vụ Lễ tang TP Hà Nội cũng phải kiểm tra, giám sát để đảm bảo quyền lựa chọn chính đáng của người dân không bị hạn chế.